Review: Diverse - 3x Congo

In 1960, het jaar dat Congo onafhankelijk werd, gingen dertig- tot veertigduizend Belgen er halsoverkop lopen. Een legeropstand - moorden, verkrachtingen inclusief - had onder de blanken tot paniek geleid. In 'Weg uit Congo. Het drama van de kolonial...

In 1960, het jaar dat Congo onafhankelijk werd, gingen dertig- tot veertigduizend Belgen er halsoverkop lopen. Een legeropstand - moorden, verkrachtingen inclusief - had onder de blanken tot paniek geleid. In 'Weg uit Congo. Het drama van de kolonialen' (Davidsfonds) kiest VRT-journalist Peter Verlinden, alsof dat evident is, voor een half verhaal: dat van de blanke kolonialen, niet dat van de zwarte gekoloniseerden. Verlinden verzamelt schriftelijke getuigenissen van ex-kolonialen en interviewt een aantal van hen. Hun ervaringen waren tot nog toe nauwelijks systematisch gebundeld, en dat is dus, hoewel half, toch nuttig werk. Nog nuttiger was het geweest als Verlinden kritischer te werk was gegaan, meer op confrontatie en reflectie had aangestuurd, op basis van de kennis van het hele verhaal zoals we daar 42 jaar later over beschikken. Wat Verlinden serveert is een uitgesponnen variant van de koloniale versie zoals we die sinds 1960 bij mondjesmaat vernomen hebben. Dat hij, zoals de flaptekst stelt, de tot nu toe bekende 'waarheid' over de dekolonisatie aan het wankelen brengt, is onzin. De bibliografie ontgoochelt, de foto's niet.

Dat zes jaar later Che Guevara uit Congo is gaan lopen, is veel minder bekend. De Argentijnse revolutionair was er in 1965 in het uiterste geheim met een sliert Cubaanse getrouwen neergestreken om Kabila te helpen in zijn strijd tegen Tsjombe. Maar met die aanzet tot een - pak aan! - 'Internationaal Proletarisch Leger' liep het heel slecht af, zo blijkt uit Guevara's geschriften over zijn Congolese campagne: 'De Afrikaanse droom. De revolutionaire dagboeken van Che Guevara uit de Kongo 1965-1966' (Van Halewyck). Guevara komt in de buurt van Albertville bij een zootje ongeregeld terecht (drank, vrouwen!), en ergert zich een jaar lang nagenoeg dood omdat hij er niks kan uitrichten. Uiteindelijk moet hij zich uit de voeten maken. Over zijn hoofdvijand, het Noord-Amerikaanse imperialisme, stelt hij in een epiloog vast dat die 'in dit gebied slechts sporadisch tekenen van leven geeft'. Het is allemaal gefundenes Fressen voor een hilarisch relaas, tenzij je Che Guevara heet: zijn geloof in de guerrilla kwam alleen maar gesterkt uit deze bittere episode, en hij schrijft het allemaal op om er 'revolutionaire lessen' uit te trekken. Uit dat vaatje tapt ook inleidster Aleida Guevara, volgens de flaptekst Guevara's weduwe, maar in feite zijn dochter. Dezelfde flaptekst heeft het over een spannend en meeslepend verslag, in feite is het een doodsaaie kroniek van een dwaasheid door iemand die ze niet eens als dusdanig herkent. Guevara's volgende campagne, in Bolivia, 1967, werd zijn dood.

Het interessantste boek dat onlangs bij ons over Congo verschenen is, werd in 1959 geschreven door iemand die er nooit geweest is: 'De nikkers' van Piet van Aken. Zijn evocatie van een opstand onder zwarte arbeiders was in de literaire context van 1959 van een uitzonderlijk niveau, ook al werd dat toen nauwelijks opgemerkt over een boek dat kritisch was voor de kolonie en voor de katholieken - too much. 'De nikkers' verscheen als zeventiende deel van de 'Vlaamse Bibliotheek': het is dan wel geen klassieker, maar het mag er één worden.

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234