Review: Einstürzende Neubauten (4AD Diksmuide)

Den Duits stond gisteravond terug aan de IJzer, mét oorlogszuchtig blinkend staal en metaal. Einstürzende Neubauten, het Berlijnse plaatslagerscollectief onder aanvoering van Blixa Bargeld, bracht in een loods in Diksmuide de wereldpremière van ‘Lament’, een performance in het kader van de herdenking van de Eerste Wereldoorlog.

‘Kriegsmaschinerie’ hult de loods meteen in een vintage Neubauten-soundscape: een compositie van kletterend blik en mishandeld metaal, met Alexander Hacke in een woest gevecht met een ijzerwinkel en Rudolf Moser subtiel goochelend met onder meer kettingen en een haardroger. Bargeld houdt intussen, als een schutterende Bob Dylan, bordjes op met bedenkingen over de oorlog: ‘War reassembles itself from the collected remains of historical garbage’ - de verwijzing naar hun constructiewerken met industrieel afval is duidelijk. Bij wijze van contrast barst het vijftal daarop, subtiel geruggensteund door vier strijkers, nagenoeg a-capella uit in ‘Hymnen’, een collage van flarden uit de nationale hymnes van in de Groote Oorlog verwikkelde landen, die uitloopt in een anarchistische persiflage: ‘Heil dir im Siegerkranz! Kartoffeln mit Heringsschwanz.’

Het openingsduo kadert trefzeker het opzet van ‘Lament’. Bargeld heeft zich in talloze archieven menige oorlogswond zitten researchen, op zoek naar aanknopingspunten voor een zo variabel mogelijke evocatie van de Eerste Wereldoorlog. Op dat materiaal is vervolgens de percussiekracht van Einstürzende Neubauten losgelaten. Bargelds teksten peilen naar het wezen van de oorlog, maar sluiten nooit enige dadaïstische relativering uit. Zo is ‘The Willy-Nicky Telegrams’, gebaseerd op de oorlogstelegrammen tussen de Duitse keizer en de Russische tsaar, een verneukeratief duet tussen Hacke en Bargeld, hun op beats stuiterende stemmen vervormd door vocoders. Daft Punk, getting mucky. Nu eens mokert de percussie chaotisch als een bombardement, dan weer perforeert ze subtiele stiltes in de noise. Nu eens is ze woedend overrompelend, dan weer poëtisch ontroerend. Voor het indrukwekkende ‘Der 1. Weltkrieg’ worden stalinorgels van pvc (één pijp per aan de oorlog deelnemend land) op het podium gehesen, waarop Moser, Hacke en N.U. Unruh 120 beats per minuut (één per oorlogsdag) rammen, terwijl Bargeld de tijdlijn van de troepenbewegingen debiteert. Het sleept hypnotiserend aan, zoals ook de oorlog deed.

‘Lament’ maakt een beweging van verinnerlijking: het brede oorlogsverhaal wordt gaandeweg steeds individueler. De groep covert ‘On Patrol in No Man’s Land’ en ‘All Of No Man’s Land Is Ours’, twee koorzangen die in de loopgraven geschreven werden door een Amerikaans regiment zwarte soldaten die The Harlem Hillfighters genoemd werden. In ‘Lament’, een driedelige compositie, spoken in mosterdgeel licht de geesten van overleden soldaten. Aan het eind van een duel tussen beats en strijkers zelfs letterlijk: goochelend met kleine speakers laten de vijf groepsleden in wolken van static gesampelde stemmen van krijgsgevangen aan- en wegwaaien. Betoverend muziektheater zoals enkel deze groep met deze expertise dat kan brengen.

De bisnummers overzagen het slagveld na de oorlog. ‘Sag mir wo die Blumen sind’ zong Bargeld in een witte jas die aan engel, een vredesduif en - vanzelfsprekend - Marlene Dietrich refereerde. ‘Let’s Do It A Dada’ (uit ‘Alles Wieder Offen’, het laatste reguliere album van de groep) wervelde en hield de herinnering levendig aan Dada, dat ontstond als reactie op de Eerste Wereldoorlog, een breuk markeerde met alles wat vooraf ging, en voor Bargeld altijd een leidraad geweest is. Met ‘Ich gehe jetzt’, uit het tien jaar oude ‘Perpetuum Mobile’, wuifde de groep de oorlogsgruwel definitief uit.


Het moment

Met ‘How Did I Die?’, een variatie op een song van Kurt Tucholski, sloot Einstüzende Neubauten af, voor de bissen. De expressiekracht van Bargeld, demonen toefluisterend en doodbijtend, werd uitgediept door strijkers die aan zijn werk met Teho Teardo herinnerden. Opzwepend, dreigend en berustend - en zowaar een ode aan de veerkracht van de mens.


Het publiek

Vier vijfden van de loodsbezoekers kleefden als magneten aan het ijzerwerk van Bargeld en co., het laatste vijfde hield luidruchtig een staande receptie. Ondernemende West-Vlaamse genodigenden, ongetwijfeld vip-tips uitwisselend om een deel van Couckes miljard tot hun investering te maken of om na het Luxemburgse lek elders te schuilen voor onze barre belastingregeringen.


Quote

‘Please excuse me for my Flemish.’

Bargeld zong twee songs in het Nederlands, van de door hem bedachte oorlogsdichter Paul van den Broeck. Bij ‘In de loopgraaf’ werd hij begeleid door Unruh die met stalen staven de ‘prikkeldraadharp’ aaide, bij ‘Achterland’ door Hacke die ritmes aan houten krukken ontlokte.


Tweet

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234