Review: Enrique Vila-Matas - De waan van Montano

Kan er nog een naam bij? Enrique Vila-Matas, Barcelona, 1948 - nergens een accent op, dus zo moeilijk is het ook weer niet. Grote meneer in Spanje, maar tot voor kort elders ondervertaald. In het Nederlands taalgebied valt hij nu binnen met 'De waan ...

Kan er nog een naam bij? Enrique Vila-Matas, Barcelona, 1948 - nergens een accent op, dus zo moeilijk is het ook weer niet. Grote meneer in Spanje, maar tot voor kort elders ondervertaald. In het Nederlands taalgebied valt hij nu binnen met 'De waan van Montano' (De Bezige Bij), omdat hij voor dat boek een interessante Franse prijs kreeg, de Prix Médicis 2003, categorie vertaalde roman. Elders heeft hij zich een weg gebaand met het boek dat hieraan voorafging, 'Bartleby en companie', een essayistisch boek over schrijvers die gestopt zijn met schrijven, en dat bestaat uit 86 voetnoten bij een niet-bestaande tekst. Dat soort schrijver is Vila-Matas dus: een stoeiende natuur, geheel overwoekerd door de boekencultuur.

'De waan van Montano' - die waan is een literaire neurose, dat spreekt vanzelf - is een mengvorm: essay, dagboek, roman, memoires, reisjournaal, er is nogal wat door het molentje gegaan. Een verteller (Rosario Girondo, Barcelona, 1948) legt een novelle opzij om een dagboek aan te vangen waarin de ontstaansgeschiedenis van de novelle beschreven staat, het dagboek transformeert in een roman, of in een lezing over dagboeken waarin het dagboek zelf doorloopt, enzovoort: u hebt het postmodernisme nog gekend en kunt er zich wat bij voorstellen.

Interessant is dat Vila-Matas binnen die vorm veel kwijt raakt over schrijvers met wie hij vertrouwd is (als Borges en Pessoa, maar hij is ook een belijdend Midden-Europeeër met namen als Gombrowicz, Kafka, Musil, Sebald en vraagt terecht aandacht voor de vergeten grote Belg Henri Michaux). In een 'beknopte encyclopedie' van dagboekschrijvers beloert de verteller de gekte van collega's, wat blijkt te helpen om met de eigen literaire ziekte te leven. Een symptoom van die ziekte is het veelvuldig citeren van andere auteurs, en omdat het goede auteurs zijn, is dat ongegeneerd literair parasitisme genietbaar. Vila-Matas is zélf ook het citeren waard, kijk maar: 'Zwitserland: bewonderenswaardige groeve van energie. Als de berg van een boom een spar kan maken, kan men wel raden wat hij van de mens kan maken. Esthetiek en moraal van coniferen.'

Sommigen vinden het al een prestatie tijdens een mensenleven een steen te verleggen in een rivier op aarde, een schrijver kan stoeien met een illusie die vele maten groter is: hij kan zelf de bedding van een rivier trekken, waarin hij alles wat hij tegenkomt als materiaal laat aanslibben. Het alluviale karakter van een roman noemt Enrique Vila-Matas dat met een gepikte term. Hij geniet ervan de wereld te kunnen irrigeren, en het is mooi hem daarbij te zien blinken van schrijfplezier.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234