null Beeld

Review: Gerard Reve & Dick Matena - De Avonden. Een beeldverhaal

't Is niet al rozengeur en maneschijn ten huize van het militantste Spirit-lid. Ons Damienne - wallen onder de ogen, alle kanten uit piekende haren, afgekloven vingertoppen - probeert met de wanhoop van een eenarmige jongleur haar veelkoppige kroost ...

Bart Vanegeren

't Is niet al rozengeur en maneschijn ten huize van het militantste Spirit-lid. Ons Damienne - wallen onder de ogen, alle kanten uit piekende haren, afgekloven vingertoppen - probeert met de wanhoop van een eenarmige jongleur haar veelkoppige kroost stil te houden. Bert zit in een hoekje, waaruit nu eens als vanouds geblèr en dan weer verrassend vernieuwend tandengeknars opstijgt. Bert maakt het ongezellig, Bert heeft zorgen. Ook al is hij al geruime tijd geen minister meer van Cultuur-En-Zeven-Echt-Belangrijke-Bevoegdheden, toch blijft zijn passage op het cultuurkabinet 'm door het hoofd spoken. Het blijft schrijnen dat zijn geringe belezenheid geregeld de spot gewekt heeft, zij het vooral van lui die niet wilden beseffen dat hij wel wat nuttigers te doen had dan boekjes te lezen.

Ons Damienne - rots in de branding, gezinspak Prozac in vrouwengedaante, oermoeder van de Vlaamse rand - schuift haar man een stripverhaal toe: 'De Avonden. Een beeldverhaal' van Gerard Reve en Dick Matena. Hoop flikkert op in de natte reeënogen van Bert; dankzij deze stripversie van de klassiek geworden debuutroman van Reve zal hij in ijltempo een hardnekkige schandvlek uitwissen. Helaas! Spoedig zal Bert vaststellen dat elk woord uit de roman ook in de strip staat en dat er dus geen o zo kostbare tijd te besparen valt. Helaas meteen ook voor de hardnekkige zuurpruimen van Monumentenzorg, die telkens wanneer een meesterstuk uit de wereldliteratuur tot strip bewerkt wordt gretig 'verkleutering!', 'ondergang van het avondland!' en 'normvervaging!' uitkrijten. Ook literaire die-hards die van nature tegen verfilming en verstripping zijn omdat 'iedereen zich een hoogstpersoonlijk beeld van de personages moet kunnen vormen' komen dit keer van een kale reis thuis; Matena schenkt Frits van Egters het gezicht van de 23-jarige Reve en doet daarmee precies hetzelfde als miljoenen lezers voor hem.

Voor de rest van de wereld is 'De Avonden. Een beeldverhaal' goed nieuws. Om het geheel in de traditie van de zevende kunst duidelijk te maken: ik zou zelfs meer durven zeggen: voor de rest van de wereld is 'De avonden. Een beeldverhaal' goed nieuws. Matena leerde het vak bij de Marten Toonder Studio's en deed kostbare ervaring op bij het tot strip bewerken van kinderboeken als 'Pietje Bell' en 'Dick Trom'.

De bruingrijzige tekeningen sluiten haast perfect aan bij Reves bedrukte schets van het naoorlogse Amsterdam: Nederland ruimde massaal puin, maar Reve wees hardnekkig op de waanzin en de abnormaliteit tussen de brokstukken. Matena slaagt er ook wonderwel in de aparte geestigheid van Reve in beelden te vatten, daarvan getuigt bijvoorbeeld de passage 'Op weg naar de huiskamer bleef hij voor de grote spiegel in de gang staan, vertrok de mond naar links en daarna naar rechts; vervolgens de bovenlip opwaarts en de onderlip binnenstebuiten geslagen naar beneden.' Indrukwekkend is ook dat Matena meer doet dan de aartsmoeilijke opdracht 'De Avonden' passend te illustreren tot een goed einde brengen. Hij maakt er een écht stripalbum van, inventief omspringend met de geplogenheden van het genre: zijn opbouw van de platen is geraffineerd, zo zorgt een droomloze slaap een paar keer voor een witte oase in de woekerende grauwheid.

Het zopas gepubliceerde eerste deel van het beeldverhaal beslaat de eerste drie hoofdstukken van de roman. In juni en november van dit jaar volgen nog twee delen, precies over een jaar maakt het slotdeel de zaak compleet. Ik hoop uit de grond van mijn hart dat de Grote Volksschrijver zich zal mogen vergenoegen in de volledige prachtprestatie van Matena, maar na de vele terneerdrukkende berichten over invallende nachten uit Machelen twijfel ik. In elk geval was 'De Avonden', behalve de sterkste debuutroman uit de Nederlande letteren, ook al een museumstuk (het manuscript werd voor 160.000 gulden geveild aan het Letterkundig Museum in Den Haag), een negendelige cd-set (door de auteur zelf ingelezen), een film (van Rudolf van den Berg, met Thom Hoffman als Frits), en een toneelstuk (van Léon van der Sanden) - nu is het dus ook een beeldverhaal. Het is dus wel degelijk gezien, het is niet bepaald onopgemerkt gebleven.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234