null Beeld

Review: Hafid Bouazza - Paravion


Hafid Bouazza - om heel precies te zijn 'een Nederlandse schrijver van Marokkaanse afkomst met Nederlandse nationaliteit' - is een nestbevuiler, een anti-moslimist van moslimafkomst, een psychiatrisch patiënt ten prooi gevallen aan ongebreidel...

Bart Vanegeren


Hafid Bouazza - om heel precies te zijn 'een Nederlandse schrijver van Marokkaanse afkomst met Nederlandse nationaliteit' - is een nestbevuiler, een anti-moslimist van moslimafkomst, een psychiatrisch patiënt ten prooi gevallen aan ongebreidelde zelfhaat. Zo concludeerden moslims - extremistische fundamentalisten, maar ook doodbrave gelovigen - toen Bouazza kort na de aanslagen van 11 september 2001 in twee opiniestukken in het NRC Handelsblad de alarmbel luidde: de islam is van godsdienst tot doctrine verworden, moslims klampen zich aan folklore vast, het fanatisme waarmee Nederlanders moslims proberen te begrijpen neemt angstaanjagende vormen aan, door geen onderscheid meer te maken tussen tolerantie en zelfvernedering is Nederland ontrouw aan zijn intellectuele, culturele en historische erfgoed en staat het voortbestaan van de Nederlandse beschaving op het spel.

Nadat Bouazza zijn standpunten in een talkshow op tv had verdedigd, werd zijn moeder-met-hoofddoek bestookt door verontruste telefoons van gelovigen die meldden dat haar zoon de islam aan het verpesten was. Het ziet ernaar uit dat ze zich de komende weken maar beter makkelijk bij de telefoon installeert, want de nieuwe roman van zoonlief, 'Paravion', veegt opnieuw de vloer aan met de bekrompenheid van de islam - uiteraard minder direct dan in zijn non-fictie, maar minstens zo efficiënt. Bouazza neemt de mannelijke bevolking van een dorpje in het noorden van Marokko op de korrel: ze zijn niets minder dan racistisch, lui en misogyn: 'Over vee en vrouwen valt altijd te onderhandelen.' Als de aanhoudende droogte de mannen tot een massale emigratie naar Nederland dwingt, importeren ze hun onbehouwen machismo doodleuk naar de Amsterdamse grachten: 'Alles is nat in dit land. En dat fietsen maakt de vrouwen alleen maar wijd.' Terwijl ze profiteren van vrouwen en de sociale zekerheid, gaat hun vertrouwen in het natuurlijke overwicht van hun kunne vrolijk gepaard met een vertrouwen in het natuurlijke overwicht van hun geloof en hun taal: 'Nog even, zo ging het gerucht in het theehuis, en ook alle kerken zouden moskeeën worden.' en 'Let op mijn woorden: eens zal iedereen hier onze taal spreken.'

Als een fascistoïde partij zoiets in een folder verspreidt, volgt er geheid een proces voor een inbreuk op de racismewet. Toch zaait Bouzza geen haat; zijn verhaal over een herder in een gehucht waaruit alle mannen geëmigreerd zijn, gaat op in een subtiel en genuanceerd spel. 'Paravion' begint met de bezwering 'Luister' - als was de verteller aan de ingang van de bazaar in het dorpje aan het woord. Bouazza knoopt aan bij een orale traditie - en niet alleen in de liefdesscènes in de roman - en een van mysteries ritselend rijk van fabels een geruchten: 'Wat klinkt als een aanmaning tot stilte - sst! - is in werkelijkheid het geluid van wind in de bomen, een gerucht dat met vele tongen in de bladeren lispelt.' Er schuilt poëzie in Noord-Marokko, er cirkelen sprookjes boven de dorre vlakten - tapijten vliegen langs, zeemeerminnen spoelen aan, een oeroude Siamese tweeling grossiert in magie. Er schittert zelfs sensualiteit in de islam: 'Paravion' is een erotische herdersroman die voortborduurt op 'Rond voor rond of als een pikhouweel', een bloemlezing van door Bouazza vertaalde klassieke Arabische erotica die pleitte voor obsceniteit - een sympathiek trekje van de islam waar je tegenwoordig nooit meer wat over verneemt.

Bouzza breekt een lans voor het feeërieke mysterie van Noord-Marokko, zijn sensualiteit predikt een bandeloos vrijheidsdenken. Hij stelt de islam een soort retour à coeur voor, een terugkeer naar de onbekrompenheid. Het liefst zag Bouazza machismo-eigendunk vervangen door vrouwelijk raffinement. Dat bezingt hij bedwelmend, met een overrompelende stilistische grandeur. 'Paravion' is Bouazza's beste boek sinds 'De voeten van Abdullah', zijn spraakmakende debuut uit 1996. Als ik u was, ik zou me dit verkwikkende herdersuurtje niet ontzeggen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234