Review: Hafid Bouazza - Salomon


Hafid Bouazza werd geboren in de Marokkaanse uithoek Oujda en groeide vanaf zijn zevende op in de Nederlandse uithoek Arkel. De Marokkaanse Nederlander loopt onophoudelijk rond te toeteren, onder meer in het eerder dit jaar verschenen essay 'Een be...

Bart Vanegeren


Hafid Bouazza werd geboren in de Marokkaanse uithoek Oujda en groeide vanaf zijn zevende op in de Nederlandse uithoek Arkel. De Marokkaanse Nederlander loopt onophoudelijk rond te toeteren, onder meer in het eerder dit jaar verschenen essay 'Een beer in bontjas', dat hij géén allochtoon schrijver is: 'Lezers die een exotische melodie in de stijl van Hafid Bouazza herkennen, vergeten dat de melodie gespeeld wordt op de vedel en trombone van de Nederlandse taal.' 't Is als de man die zijn bril zocht terwijl die op zijn neus stond: Bouazza mag dan zelf al vergeten zijn dat hij een dubbele achtergrond heeft, zijn schrijverij is er wel van doordrongen.

Afstand schept inzicht. Bouazza heeft van op een afstand het Nederlands beslopen, wat hem voorbij 'aap, noot, mies' langs de Tachtigers, de abele spelen, Couperus en Vondel voerde. Hij heeft ook van op een afstand het Arabisch beslopen; met dezelfde ijver waarmee hij in de ronkende extase van Geerten Gossaert dook, heeft hij zich met de steun van woordenboeken het droomachtige surrealisme van 'Vertellingen van duizend-en-een nacht' eigen gemaakt. Dubbele achtergrond, dubbele taalschat, dubbele winst.

Die winst viel uit te tellen in zijn bejubelde debuut 'De voeten van Abdullah' en de novelle 'Momo'. Bouazza schonk de werkelijkheid de glans van ongrijpbaarheid, zijn proza ademde bedwelming. Hij probeerde zintuiglijke waarnemingen zo precies mogelijk in taal te vangen, vaak door vergeten woorden tot leven te wekken, met het dertigdelige, acht eeuwen bestrijkende Woordenboek der Nederlandse Taal binnen handbereik.

Was 'Momo' een dartele lofzang op de verbeelding, in zijn nieuwe roman, 'Salomon' (Prometheus), verkent Bouazza ook de duistere kanten van een van de werkelijkheid losgezongen leven. Al op de eerste bladzijde meldt het hoofdpersonage 'bijzonder gevoelig voor indrukken' te zijn, wat hem onderscheidt van de rest van de stad, die zich hult in 'de huiselijke dampen van de vertrouwdheid'. Maar algauw blijkt het bombardement van zintuiglijke prikkels hem te isoleren en tot autist te maken. De extase maakt scherven. Zelfs het verhaal versplintert, zodat de exacte lijn der gebeurtenissen niet meer te achterhalen is. Ik gok dat het hoofdpersonage en zijn vriendin zich na hun hartverscheurende breuk beiden verliezen in een spiegelbeeld van zichzelf. De scherven brengen geen geluk, beiden worden tot zichzelf veroordeelde eenzaten.

In de verkenning van de nachtzijde van de verbeelding stoot Bouazza ook op de duistere kanten van zijn rijmende, allitererende, met neologismen en archaïsmen overladen taaltje: als elke zin een etalage voor archeologische vondsten blijkt, wordt lezen een beproeving. Zoals je op school de verveling bekampt door je vrolijk te maken over een weerbarstig neushaar van een leraar, zo ga je bij Bouazza wreed ontsporingen turven: een manke beeldspraak links ('De zon had lange tijd als een eunuch die een slavin probeert te verkrachten tevergeefs een opening gezocht' - me dunkt dat eerder het vullen dan het vinden van het gaatje het probleem van de eunuch is), een onbegrijpelijke uitschuiver rechts ('De schreeuw van zwart vertoonde overal waar je keek een scharlaken huig als een gevild lam' - bij zo'n zin schiet me slechts een hulpeloos 'Qué? Me from Barcelona' door het hoofd). 'Salomon' is onevenwichtig, ook in de opbouw: het derde deel van de roman, een leesteken- en hoofdletterloze monoloog van de vriendin, komt niet uit boven een slappe satire over psychologen en hun standaardprocedures. Toch blijft ook in 'Salomon' de speurtocht van Hafid Bouazza naar de perfecte vertaling van zintuiglijke indrukken spannend om te volgen, al had ik bij momenten de neiging even te checken of hij me geen doodlopend straatje in leidde.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234