null Beeld

Review: Jeff Buckley - Sketches (For My Sweetheart, the Drunk)

Mocht Jeff Buckley een iets kouwelijker type geweest zijn en op 29 mei vorig jaar eerst even zijn grote teen in het water van de Mississippi hebben gestoken om die vervolgens bliksemsnel weer terug te trekken, of mocht hij niet zo'n impulsieve, 100 % naturelle, altijd en overal zonder veel nadenken zijn grillen en instincten nalopende speelvogel geweest zijn en dus zijn zware schoenen hebben uitgetrokken voor hij die avond een frisse duik nam in Amerika's vloeibaarste mythe, dan hadden wij ons vandaag met spanning over de opvolger van het magistrale 'Grace' kunnen buigen, na twee luisterrondjes tevreden neerschrijven dat Jeff Buckley een uniek, met niemand te vergelijken zanger-songschrijver blijft die ons andermaal een meesterwerk heeft geschonken, en halsreikend beginnen uitkijken naar het eerste concert van Buckley in de buurt.

Marc Van Springel

En naar de (ongetwijfeld schaarse) interviews waarin hij nog eens in verwarde, hortende maar toch niet mis te verstane zinnen duidelijk zou maken waar het 'm in de muziek nog altijd om draait. En weer zouden wij dat verplichte lectuur vinden voor iedereen die met het oog op rock-'n-roll ooit een gitaar heeft beetgepakt of van plan is dat ooit te doen, en eigenlijk nog méér voor lui die hun dagelijks brood bij elkaar scharrelen binnen de met goud en platina behangen muren van een platenfirma.

undefined

Maar dat zou uiteraard te eenvoudig geweest zijn. Buckleys eigenzinnige natuur, een op het verkeerde moment in het avondrood langs stomende plezierboot en een paar wetten van de hydrodynamica beslisten daar helaas anders over. Vandaag ligt daarom niet het vervolg op 'Grace' voor ons opengeklapt, maar de dubbelaar 'Sketches (for My Sweetheart the drunk)', een postume puzzle van éénentwintig tracks, een tweeluik bestaande uit een schetsboek en een handvol haastig gekribbelde kladjes.

'Sketches' biedt meteen ook een mooi inzicht in het moeizame verloop van de opnamen van wat Buckleys tweede officiële cd had moeten worden. Buckley was namelijk niet tevreden over de opnamen die hij met zijn groep en met producer Tom Verlaine, verspreid over '96 en in het begin van '97, in New York City had gemaakt. Misschien omdat het materiaal, zoals disc one van 'Sketches' duidelijk maakt, naar zijn gevoel te dicht aanleunde bij de sfeer en de klank van 'Grace'. Buckley was één van die waarachtige artiesten voor wie stilstaan gelijk is aan achteruit gaan, een voortdurend op volle toeren wervelende creatieve geest die voorspelbaarheid als de pest meed en, zoals iemand het treffend uitdrukte 'loved searching more than arriving'. Eén van de redenen wellicht waarom hij het materiaal weggooide en besloot opnieuw te beginnen: helemaal in zijn eentje, en op een plek die voor wat minder afleiding en wat meer gemoedsrust zorgde dan het drukke New York. Hij trok zich met een viersporen bandopnemer terug in Memphis om daar aan nieuwe songs te werken. Buckley wilde naar Memphis omdat hij nogal onder de indruk was van de platen die Sonic Youth en The Breeders in de plaatselijke Easley Studio's hadden opgenomen. In Memphis was er bovendien een club, Barristers, waar hij regelmatig solo kon optreden. Op die manier kon hij zijn nieuwe songs meteen voor een publiek uittesten, ze laten leven en evolueren. Een greep uit dat solo opgenomen materiaal is verzameld op disc two.

Het beluisteren van 'Sketches' is een boeiende, maar ook wat bevreemdende ervaring. Bij de songs die Buckley wilde weggooien of drastisch herwerken, zit je je voortdurend af te vragen hoe goed je muziek die de artiest zelf heeft verworpen eigenlijk wel kan of mag vinden, bij de soms zeer ruwe demo-opnamen van CD 2 ontsnap je niet aan het onaangename gevoel dat je in andermans vuilniszakken zit rond te neuzen. Wat allemaal niet wegneemt dat er zeer veel moois te vinden is op dit plaatje: de single 'Everybody here wants you' bijvoorbeeld, soul van de aller-àllerzuiverste soort, zingen met tegelijk de Allerhoogste en zweterige omgang met De Ware in het diepst van je gedachten (en hopen dat er uit de hemel geen vermanende bliksemschicht in je richting schiet). Even fantastisch: 'Yard of blonde girls', dat zowaar klinkt als een vergeten outtake van Radiohead, of 'Vancouver', een song met een tegenwringend ritme die Buckleys steigerende stem naar een mooie climax duwt en het broeierige 'New year's prayer', een bezwerende, heidense mantra. Zelfs in de demo-opnamen op CD 2, waarin je Buckley - alsof je bij hem aan de keukentafel zit - verwoed kan horen experimenteren en rotzooien met geluid, rondploeteren in de chaos die hij zelf heeft gecreëerd en die eigenlijk maar voor één paar oren bestemd zijn, hoor je vlagen van absoluut genie, schiet uit de soms onbeluisterbare troep plots een hand te voorschijn die je bij de keel heeft: 'I know we could be so happy baby (if we wanted to be)' steunt op een vreemd kloppend ritme waarvan je hartslag om meer dan één reden in de knoop slaat en verrassend mooi in al zijn lelijkheid is ook de coverversie van 'Back in N.Y.C.' (van de oer- Genesis met Peter Gabriel!).

'Sketches (for my sweetheart the drunk)' is echter vooral een plaat die je in je eigen verbeelding moet afmaken, geholpen door de richting die Buckley aangeeft, de hints en losse draden die hij aanreikt, door de demo's op CD 2 te vergelijken met de songs op CD 1, door ze opnieuw en opnieuw te beluisteren. Of het wel al die moeite waard is? Voor ons is het, na slechts twee weken puzzelen, nu al een meesterwerk.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234