null Beeld

Review: Jonathan Franzen - De correcties

'Een mens moet op tijd eens zijn leven herbeginnen,' schreef Louis Paul Boon in 'Verscheurd jeugdportret': het zou een geknipt motto zijn bij de vuistdikke brok Americana waarmee Jonathan Franzen vorige week de National Book Award wegkaapte: 'De corr...

Kristoff Tilkin


'Een mens moet op tijd eens zijn leven herbeginnen,'
Louis Paul Boon
'Verscheurd jeugdportret'
Americana
Jonathan Franzen
National Book Award
'De correcties'
'Amerikaans barok'
Rick Moody
'Witte ruis'
Don DeLillo
'the greatest country in the world'

Net als 'Alle families zijn psychotisch' van Douglas Coupland - zij het ietwat minder cartoonesk - zoomt 'De correcties' in op de gebroken levens, nooit ingeloste verlangens en gemiste kansen van één gezin. Dat Chip, Gary en Denise Lambert zich losgeschud hebben uit hun verstikkende ouderlijke omgeving in de Midwest mag een schrale troost heten. Chip raakt zijn baan als docent literatuur kwijt - Franzens analyse van de mannelijke begeerte schurkt hier met verve aan tegen die in 'De menselijke smet' van Philip Roth - nadat hij met een studente gerotzooid heeft, gaat stuurloos aan een filmscenario werken en vindt alleen nog troost in drank en 'de robuuste middelmatigheid van de Amerikaanse commercie, de pretentieloze metalen en plastic hardware langs de weg.' Zijn broer Gary houdt zowel geld als een hecht gezin achter de hand maar wordt gek van de gedachte dat 'je je graf wel kon overladen met schatten, maar dat je je daarmee niet kon redden', terwijl zus Denise amper grip op haar turbulente liefdesleven krijgt: 'Ze had de ervaring dat het leven een soort fluweelglans had. Als je vanuit een bepaalde invalshoek naar jezelf keek, zag je alleen maar iets vreemds. Maar als je je hoofd een heel klein stukje draaide, zag alles er redelijk normaal uit.'

In het leeggelopen ouderlijke nest zitten de aan Parkinson lijdende en dementerende Alfred en zijn echtgenote Enid elkaar voortdurend in de haren, gedreven door angst en wanhoop. Wanneer ze in een laatste stuiptrekking hun verloren jaren proberen in te halen aan boord van een cruise, ontdekt Enid het heil van een krachtig antidepressivum (''persoonlijkheidsoptimalisator' zeg ik liever') en rukt Al steeds verder op naar de dood, die het van spelbreker tot 'de laatste kans op radicale verandering' schopt. Dat de moderne mens gruwelijk zijn best doet om zichzelf en zijn leven te corrigeren ('in plaats van gewoon te trouwen en kinderen op te voeden zoals vroeger'), wijt Franzen aan de rusteloze geest van het Amerikaanse volk, dat amper blijf weet met de energie die het vroeger stak in het ontdekken van new frontiers: 'Omdat we niet meer kunnen doen alsof er plaatsen zijn waar nog niemand geweest is.'

Hoewel de wanhoop de hele roman door magistraal verwoord van de pagina spat, hoor je tegelijk een subtiel 'cheer up, life goes on', zij het met een ietwat - zeker na 11 september - wrange ondertoon: 'Rampen van die omvang schenen de Verenigde Staten niet meer te overkomen. Er waren veiligheidsvoorzieningen aangebracht, zoals de rubber tegels waar iedere moderne speelplaats mee was bedekt, om schokken te absorberen.' Wij hebben 'De correcties' alvast bijgezet in onze kast met Fucking Great American Novels. We hopen van u hetzelfde.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234