null Beeld

Review: Juli Zeh - Nultijd

Op koers voor de Nobelprijs Vriendelijke Literatuur: Juli Zeh, de bekendste Duitse schrijfster van het moment. Zij is zo aardig de titel van haar nieuwe roman, ‘Nultijd’ (Anthos), in die roman zelf te duiden: nultijd, een term uit de duiksport, is ‘de maximale tijd die je op een bepaalde diepte kunt doorbrengen zonder bij onmiddellijke terugkeer naar de oppervlakte gezondheidsrisico’s te lopen’. Meteen is de belofte gewekt van een roman op het scherp van de snee, tussen licht en donker, leven en dood, liefde en haat.

Bart Vanegeren

‘Nultijd’ speelt op het niet bij naam genoemde Lanzarote, als vulkanisch ei-land een prima decor voor onverhoeds opborrelende geheimen. Sven, een uitgeweken Duitser, heeft er de somberte van zijn vaderland en zijn rechtenstudies achter zich gelaten en is een zonnig bestaan als duikinstructeur begonnen.

Als ingevlogen cursisten van die week begroet hij een koppel landgenoten dat met geërfd kapitaal artistieke glamour tracht uit te stralen: het soapsterretje Jola, gevierde actrice in het diepst van haar gedachten, en literair debutant Theo, Olympus-bestormer met schrijfkramp.

De schrijver is de enige van de drie van wie we niks te lezen krijgen. Sven zet gedetailleerd het relaas van twaalf turbulente dagen op papier, terwijl Jola een vakantiedagboek bijhoudt: ‘Zo gaat het altijd: je reist mijlenver om minder comfortabel te slapen en beter met elkaar op te schieten.’

Aanvankelijk lopen hun beider versies van de gebeurtenissen parallel, maar gaandeweg getuigen ze steeds uiteenlopender over het torment van de steriele schrijver, de haat-liefdeverhouding van het gefrustreerde echtpaar, en de seksuele spanning tussen duikinstructeur en leerling.

Zo ontstaat een kluwen van leugens, geheimen en veronderstellingen, hoewel Zeh voor haar doen een weliswaar trefzekere eenvoud in structuur, verteltrant en stijl hanteert. Ook de maatschappelijke impact van deze roman is minder direct dan in haar eerder werk, al wijkt Zeh niet af van haar gewoonte even te spuwen richting vaderland: ‘Zo voelde ik me ook: Duits. Uitgeperst, gedesoriënteerd, walgend van de wereld.’

De drie Duitsers, letterlijk en figuurlijk ver van huis, zijn elk op hun manier getekend door dit ‘tijdperk van stress’, dat hen allemaal in een spiegelspel van schone schijn en lelijke waarheid gedwongen heeft.

De hele roman door volhardt Zeh in een prachtige verbeelding van de noodlottige dynamiek van schijn en wezen. Boven water ontvouwt zich een schijnwereld met listen en lagen, maar onder het wateroppervlak is het menens: ‘Onder water waren de verhoudingen eenvoudig, behoeften duidelijk en reacties radicaal.'

Geheel in lijn met de logica dat de waarheid niet boven water komt, culmineert ‘Nultijd’ in een adembenemend duikavontuur met voor alle betrokkenen verstrekkende gevolgen. Dat hoeft eigenlijk niet te verwonderen: Duitsers zijn immers nooit goed geweest in onderduiken.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234