Review: Mario Vargas Llosa - De taal van de hartstocht

'De taal van de hartstocht'. Bij zo'n titel lijk je te mogen hopen op een erotische rêverie die na de dood van Courts-Mahler in een bureaulade gevonden werd. Voorlopig betreft 't alleen maar een bundeling van 38 stukken die Mario Vargas Llosa tu...

'De taal van de hartstocht'. Bij zo'n titel lijk je te mogen hopen op een erotische rêverie die na de dood van Courts-Mahler in een bureaulade gevonden werd. Voorlopig betreft 't alleen maar een bundeling van 38 stukken die Mario Vargas Llosa tussen 1992 en 2000 schreef voor de Spaanse krant El País, waar hij in zijn veertiendaagse column 'Toetssteen' de wereld verklaart. In het boek, een diverse kanten opschietend allegaartje, figureren zowel Sir Vidia S. Naipaul als Elían González, zowel de Reading Room van de British Library als vrouwenbesnijdenis, zowel de Salzburger Festspiele als de Peruviaanse politiek. Vargas Llosa lijkt overal een mening over te hebben, olifantenstront incluis.

Vargas Llosa staat bekend als een consequente vrijdenker, veeleer rigide in de leer: als hij over euthanasie begint, weet je dat hij voor zal zijn; als 't over nationalisme gaat, is hij geheid tegen. Het neoliberalisme is de diepblauwe draad door de bundel: Vargas Llosa blijft alle heil verwachten van de liberalisering van alle econonomieën ter wereld. Om de honger en de armoede uit de wereld te helpen moet de vrije markt gewoon de kans krijgen lustig te betijen, terwijl de staat toekijkt en zich afzijdig houdt. Dat de democratie en de markt niet altijd liefdevol hand in hand huppelen, blijft oogklepgewijs buiten beeld. Vargas Llosa heeft het nergens over Naomi Klein, Kalle Lasn, Noreena Hertz of Michael Hardt en dat is een ernstige hiaat. Hij wijdt wel een column aan de organisatie Platform 0,7% (dat Spanje 0,7% van het BNP aan ontwikkelingssamenwerking wil zien besteden), dat volgens hem vooral 'moreel verrijkend' is, 'doordat het laat zien dat de acties van burgers en de politiek niet uitsluitend in handen zijn van gewetenloze, op macht beluste lieden'. Zulke zinnen zijn geschreven met de arrogante zelfverzekerdheid van iemand die pendelt tussen zijn huizen in Londen, Berlijn en Madrid, met zijn VIP-behandeling vergroeid is, en de wereld vanuit het zachte leer van de business-class overschouwt. Als hij 't over Bob Marley heeft - verrassend, alsof Fred Durst van Limp Bizkit of prins Filip het opeens over Immanuel Kant zouden hebben - schrijft hij niet toevallig vanuit de toeristische enclave Ocho Ríos, een veramerikaniseerde aanlegplaats voor cruiseschepen.

De passionele titel, een citaat van Octavio Paz, zegt niks over de stijl van de columns: 'Eigenlijk probeer ik altijd zo zakelijk mogelijk te schrijven, want ik weet dat een verhit hoofd en heldere ideeën en goed proza onverenigbaar zijn.' Die rationele aanpak verschilt grondig van Vargas Llosa's romans, die het terrein exploreren waar het verstand het verliest van de passie, het menselijk tekort regeert en het irrationele het voortouw neemt. De essayist Vargas Llosa is altijd het lezen waard, maar de romancier is me dierbaarder. Vargas Llosa denkt er vermoedelijk zelf net zo over, want de eerste drie stukken van 'De taal van de hartstocht' lezen als het credo van een romancier: achtereenvolgens verdedigt hij de in romantische fictie wonende Margaret Elisabeth Trask, spuwt hij naar het cynisch pragmatisme van politici, en verguist hij de postmodernisten die de literatuur van het ware leven scheiden. Op dit punt kan ik het alleen maar heftig knikkend met Vargas Llosa eens zijn: als romancier gaat hij inderdaad het spannendst en geloofwaardigst om met de ongrijpbare veelkantigheid van dit tijdsgewricht.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234