null Beeld

Review: Martin Michael Driessen - 'De pelikaan' en 'Rivieren'

Klassiek vakmanschap, ambachtelijke degelijkheid en sobere sierlijkheid: het zijn lovende woorden, maar je verwacht ze eerder bij het timmerwerk van een goede schrijnwerker dan bij de nieuwe roman van een ECI Literatuurprijswinnaar.

Sam De Wilde

Toch zijn het vooral dat soort onmodieus klinkende termen waarmee Martin Michael Driessens nieuwe boek ‘De pelikaan’ (***1/2) geprezen wordt. Sinds Driessen in 2016 uit het niets de ECI Literatuurprijs én de ECI Lezersprijs won met zijn bundel ‘Rivieren’ (****1/2) is de 63-jarige Nederlandse auteur dé lieveling van het voltallige recensentengild. De man die in een vorig leven lid was van de nationale schermploeg van Oranje en er ook al een carrière als toneelregisseur op heeft zitten, debuteerde in 1999 op zijn 45ste met de atypische ridderroman ‘Gars’ en voegde daarna nog de bijbelherschrijving ‘Vader van God’ (2012), de novelle ‘Een ware held’ (2013) en de onder het pseudoniem Eva Wanjek gepubliceerde roman ‘Lizzie’ toe aan een oeuvre dat al een tijdje geldt als geheimtip voor literaire fijnproevers. Bij het verschijnen van ‘De pelikaan’ was dat geheime er al goeddeels af. De in communistisch Joegoslavië gesitueerde parabel over twee mannen die elkaar chanteren zonder het van elkaar te weten, is een droogkomische vertelling over het grote onheil dat vaak voortvloeit uit de kleine kantjes van de mens. Het zorgvuldig geconstrueerde boek over goed en kwaad, en hoe die twee soms verrassend dicht bij elkaar staan, duikt terecht met heel wat lofbetuigingen op in vele eindejaarslijstjes, al klinkt die lof soms even ingehouden als het proza zelf. Alsof niemand durft toe te geven dat Driessens klassieke stijl weleens flirt met de grens van de oubolligheid.

null Beeld

De auteur speelt ingenieus met het vertelperspectief maar zijn verteller is vaak even betweterig als alwetend. De nogal zelfingenomen stem klinkt soms heerlijk grappend ironisch, maar af en toe ook vervelend arrogant. En Driessens meesterlijk soevereine stijl doet je sommige zinnen ademloos herlezen, maar baadt ook iets te vaak in een al te zwaarbeladen symboliek. Die van de pelikaan als een op een misverstand berustend christelijk symbool voor zelfopoffering en wederopstanding wordt in de roman tot tweemaal toe uitgelegd, maar de beeldspraak die de lezer zelf moet weten te verklaren, is vaak even voor de hand liggend; net als de immer op en neer gaande kabelspoorweg als metafoor voor het leven. Hetzelfde geldt overigens voor de levenslessen die uit het verhaal getrokken mogen worden. Want wat te denken van de nuloperatie die de wederzijdse chantage van de hoofdpersonages uiteindelijk blijkt te zijn, of van het onheil dat net toeslaat bij plots geldelijk gewin?

null Beeld

Als ‘De pelikaan’, hoe vakkundig het ook geschreven moge zijn, één ding bewijst, dan is het wel dat Driessen beter is in het kortere werk. Of zoals hij het zelf vorig jaar in een interview zei: ‘Met een korter verhaal is het ook makkelijker om feilloos te zijn.’ En laat feilloos nu precies het woord zijn dat Driessens ‘Rivieren’ het beste vat. Met amper drie verhalen, novelles eigenlijk, toont de meesterverteller zich daarin de Denis Johnson van de Nederlandstalige letteren. Net als de Amerikaanse auteur van ‘Train Dreams’ heeft Driessen genoeg aan een handvol pagina’s om complexe levens hartverscheurend vorm te geven. In ‘De reis naar de maan’, het centrale verhaal uit de bundel, vinden en verliezen twee negentiende-eeuwse Duitse houtvlotters elkaar en de zin van het leven aan de oevers van de Rijn. Maar in tegenstelling tot de dubbele levensloop uit ‘De pelikaan’ weet die uit ‘Rivieren’ intens te ontroeren omdat Driessen hem minder opzichtig gebruikt als kapstok voor ideeën en meer plezier schept in het pure vertellen.

null Beeld

Meer nog dan in zijn langere werk bewijst Martin Michael Driessen met zijn korte verhalen dat vakmanschap soms echt meesterschap is.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234