null Beeld

Review: Michael Dibdin - Medusa

Een repeteergeweer of een deukhoek in een roman opvoeren kan tot misverstanden leiden: het schreeuwerige label 'misdaadauteur' heeft lang het zicht belemmerd op de subtiele kracht van uitmuntende romanciers als Georges Simenon, Raymond Chandler en Ja...

Een repeteergeweer of een deukhoek in een roman opvoeren kan tot misverstanden leiden: het schreeuwerige label 'misdaadauteur' heeft lang het zicht belemmerd op de subtiele kracht van uitmuntende romanciers als Georges Simenon, Raymond Chandler en James Ellroy. Ook van de in Seattle wonende Engelsman Michael Dibdin is te weinig bekend dat hij boek na boek komaf maakt met de banale eenvoud van de klassieke whodunit: aan het eind van zijn misdaadromans is de harmonie nooit echt hersteld en blijft de ultieme zorgeloosheid steevast veraf.

Met 'Medusa' is Dibdin toe aan zijn negende boek over de Venetiaanse Criminalpol-commissaris Aurelio Zen. Hij introduceerde de aan espresso en melancholie verslaafde speurder in 'De Rattenkoning', nog altijd de beste Zen-roman. De man leek Poirot-gewijs op een rijkgevulde carrière af te stevenen, maar de sardonische Dibdin knipte boek na boek de vleugels van zijn held; Zens werk viel hem steeds zwaarder, terwijl hij werd overwoekerd door cynisme. De ultieme beproeving kwam er op het eind het zevende Zen-boek, 'Bloedregen': de brug waarover Zen zorgeloos tufte, werd door de maffia vakkundig opgeblazen - een kanjer van een cliffhanger.

In 'En dan sterf je', het slechtste deel uit de Zen-reeks, is de plot helemaal ondergeschikt aan de fysieke en emotionele impact van de aanslag. Bij alle oeverloze getob en moedeloze introspectie moest een beetje psycholoog wel concluderen dat Zen en Dibdin zij aan zij een midlifecrisis doormaakten. Dibdins nieuwe boek, 'Medusa', betekent de herrijzenis van Aurelio Zen. Hij is zijn cynisme niet kwijt ('We vertrouwen onze kinderen niet meer en vragen ons dan af waarom ze tot onbetrouwbare mensen opgroeien') maar het gekanker verlamt hem niet langer: hij stort zich als vanouds op een intrigerende moordzaak.

Als in zijn beste dagen treedt Dibdin intelligent in dialoog met de crimi-traditie, en diept hij de spanning vernuftig uit met een uitgekiende sfeertekening. Het decor is onveranderlijk mysterieus: het drama begint in een tunnelnetwerk in de Italiaanse Alpen; de protagonisten betreden een doolhof van grintpaden; en over het hele boek hangt een dichte mist, 'een barmhartig lijkkleed dat de gruwelen van de omgeving verhulde'. Die mist verleidt Dibdin, helemaal in het begin van 'Medusa', tot een revelerende vergelijking: 'Boeken waren een andere vorm van mist, die neerdaalde om de gezaghebbende, officiële versie te infiltreren en heimelijk te ondermijnen, te ontmaskeren als het bedrog dat het was.' Opvallend expliciet - zou het schreeuwerige label 'misdaadauteur' 'm irriteren? - legt Dibdin uit waar het hem om te doen is in de Zen-romans: een seismografische doorlichting van het Italië van vandaag, een woekering van 'diepgewortelde corruptie, grove schandalen, het terrorisme van extreem-rechts, pogingen tot militaire coups en een horde geheime organisaties die erop gericht waren de machtige in het zadel te houden'.

Dibdins beeld Italië gaat voorbij de clichés van de Toscaanse wijngaarden, de stranden van Rimini en de antieke schatten van Rome en Firenze. Hij toont dat de laars dat Europa voorbestemd lijkt tot marcheren in regimenten. Zo stoot Dibdin niet alleen door tot de kern van een verraderlijk land, net als de ingeweken Brit Tim Parks of de Siciliaan Leonarde Sciascia, maar ook tot het hart van de condition humaine aan het begin van de 21ste eeuw - of zoals de schrijver Humo twee Zen-boeken terug meldde: 'Je weet nooit precies wat er aan de hand is in Italië. En als je denkt het te weten, ben je waarschijnlijk verkeerd. Dat maakt er een interessant land van, een perfect symbool voor de chaotische tijden waarin we vandaag leven. We begrijpen steeds minder waarom dingen gebeuren.' Zen helpt.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234