null Beeld

Review: Oek De Jong - Hokwerda's kind

Time was de jongste tijd niet bepaald on my side. Een café binnengestapt terwijl de laatste pint van de laatste ronde bedeeld werd, de tv aangezet voor het Belgisch Kampioenschap veldrijden op het moment dat Mario De Clercq als zevende de streep overschreed, een van de betere boeken van het jaar gelezen terwijl de Humo met mijn jaarlijkse top-tien gedrukt werd: 'Hokwerda's kind' van Oek de Jong.

Zijn romandebuut, 'Opwaaiende zomerjurken', lanceerde De Jong eind jaren zeventig naar de top van de Olympus. Vijf jaar later volgde nog 'Cirkel in het gras' en dan heerste zeventien jaar stilte. Nuja, hier en daar publiceerde De Jong nog weleens een novelle of een essay, maar die leviteerden op mystieke kracht glorieus het ijle in. Opstijgende soepjurken, heksenkringen in het gras.

Het bedoelde kind van Hokwerda heet Lin. Aan het begin van de roman, die de tragische afwikkeling van haar liefdesleven verhaalt, is de voormalig tafeltenniskampioene 24 en doorkruist ze Amsterdam met haar brede sportschouders, grote borsten en kleine hartje, op zoek naar het geluk. Na een coup de foudre levert ze zich over aan de acht jaar oudere Henri, een lasser op een boorplatform die in zijn vrije tijd liever brokken maakt dan lijmt. 't Is een demon in bed: hij bedreigt en bedriegt Lin, leent haar uit en beukt op haar in. Lin zoekt een poos troostende verademing in de armen van Jelmer, de tedere, trouwe en vermogende partij die elke ouder zijn dochter toewenst, maar toch - je zal het altijd zien - blijft ze onvermoeibaar terugkeren naar Henri, als de mot naar de vlam. Haar masochisme tegen wil en dank is bepaald door de manke relatie met haar vader - meer dan wat ook is en blijft ze Hokwerda's kind. In haar sportcarrière kon Lin haar zucht naar bruutheid verzilveren, in haar liefde voor Henri wordt ze haar fataal.

De Jong bericht heel precieus over de zoveelste stoeipartij van Eros en Thanatos. Zijn bijzondere taaltoets levert zelfs heel wat hoogstandjes op in het aartsmoeilijke genre van de bedscène - De Jong is overduidelijk nog altijd gefascineerd door het geheim dat een opwaaiende zomerjurk openbaart. Seks! Seks! Seks! De sensuele standjes vergroten de veelkantigheid en de positiewisselingen van het machtsspel tussen Lin en Henri uit, het bed verhevigt de verkenning van alle facetten van de liefde die deze roman is. De Jong verbeeldt de liefde als kwikzilver: beloftevol fonkelend, maar ongrijpbaar. Jelmers bespiegelingen over het drama in het slothoofdstuk stranden niet toevallig in onbegrip.

De zorgvuldigheid waarmee elke zin van 'Hokwerda's kind' geschreven werd, tekent ook de structuur van de roman: met een achteloos lijkend vakmanschap gaat De Jong aan de slag met thema's, motieven en spiegelingen, en uiteraard tuimelt geen mus van het dak zonder dat die val later in de roman van belang blijkt. Op zijn Tsjechovs wordt het mes dat in de eerste scène in Henri's flat vermeld wordt, aan het eind ook gebruikt. De talloze petites mortes in bed zijn de voorafspiegeling van de grote dood aan het slot van de roman.

Klassiek van opzet, structuur en afwikkeling lijkt 'Hokwerda's kind' helemaal niet bij de tijd. Dat is vreemd, want 'Opwaaiende zomerjurken' en 'Cirkel in het gras' waren dat opzichtig wél. Bovendien vond De Jong zijn hang naar eigentijdse schrijverij vijf jaar terug nog belangrijk genoeg om een essaybundel 'Een man die in de toekomst springt' te noemen - een typering van Paul Van Ostaijen in die bundel. In een interview met Erwin Mortier ontmantelde De Jong die schijnbare tegenstelling: 'In de literatuur is de weergave van de werkelijkheid als een versplintering volstrekt achterhaald. Die tijd is voorbij, omdat ons bewustzijn veranderd is. Zoals dieren zich aanpassen aan hun milieu doen wij dat ook: mensen hebben gewoon geleerd om met die fragmentatie te leven.' De laatste maanden zijn gelijkaardige inzichten geopperd door onder anderen Jonathan Franzen, Donna Tartt, Jeffrey Eugenides en Ian McEwan. Met hun naam op de cover zou 'Hokwerda's kind' zonder enige twijfel een bloeiende internationale carrière wachten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234