null Beeld

Review: Peter Verhelst - Geschiedenis van een berg

Betreurenswaardig genoeg is het, ook internationaal, nooit tot een doorbraak gekomen voor het nochtans spijkers met koppen slaande spreekwoord 'zet een aap een kepie op en hij bezigt algauw een banaan om het verkeer te regelen'. Gelukkig leeft de premisse van die gemankeerde zegswijze nu op in de nieuwe novelle van Peter Verhelst.

'Geschiedenis van een berg' (Prometheus) is het relaas van een gorilla. Hij wordt, samen met een massa lotgenoten, uit de natuur geplukt en, na een lange tocht door de woestijn en een barre zeereis, in de Nieuwe Wereld aan een streng beschavingsprogramma onderworpen. Om de dieren tot volwaardige mensen te drillen, krijgen ze allereerst noties van nut en gebruik van onderbroek, mes en vork opgelepeld.

Vervolgens volgt initiatie in technieken om rechtop te lopen, te keuvelen en te glimlachen. Wie de meesterproef - een cocktailparty in het gezelschap van andere diersoorten op weg naar beschaving - goed doorkomt, mag zich inwoner van Droomland noemen en krijgt een mobiele telefoon. Door dat onmisbaar accessoire van elk mens in spe verdampt even onverwacht als brutaal het verschil tussen gorilla en lezer: 'De hele verdere rustdag waren we bezig de geheimen aan onze mobiele telefoon te ontfutselen.'

Die betrapte lezer leidt Verhelst aan de gemanicuurde hand van de gestaag opklimmende gorilla rond in Droomland, 'een land waar de zon vierentwintig uur lang schijnt'. Hij verbeeldt de beschaving als pretpark, ingenieus tegen een berg aangekleefd, met als belangrijkste attractie een spektakel dat de roemrijke geschiedenis van Droomland zelf verheerlijkt. De gorilla maakt carrière en benadert hoe langer hoe meer de menselijke perfectie: hij leidt geolied vergaderingen, knoopt zijn das met de ogen toe, bezweert kordaat crisissen.

Tot de grens tussen natuur en beschaving steeds verwarrender gaat vervagen: om zich heen ontwaart hij uitwassen van hebzucht en corruptie, terwijl hij zelf verscheurd wordt door conflicten in zijn bast tussen opleiding en instinct, rede en verlangen. Onvermijdelijk stevent de beschaving op de berg af op een spektakelrijke apocalyps, en met haar de hele gedomesticeerde zoo.

Dit geëngageerde sprookje, magisch realisme voor de eenentwintigste eeuw, vormt een tweeluik met het vorig jaar verschenen 'De laatste caracara ter wereld', ook een feeërieke verkenning van gemeenschapszin en saamhorigheid. Maar meer nog knoopt 'Geschiedenis van een berg' aan met 'Zoo van het denken', Verhelsts dichtbundel uit 2011 (waarvan de eerste afdeling 'Ladies and gentlemen, the zoo is burning' getiteld is).

In zijn hoogstpersoonlijke bestiarium onderzoekt Verhelst een verloren link tussen dier en mens, natuur en cultuur, oerkracht en beschaving. Zowel dichtbundel als novelle verkennen het knagende verlangen naar iets wat onherroepelijk verloren lijkt: een 'heimwee die van iedereen is'. Wat biedt troost tegen dat denkbeeldige gemis? 'Dat er woorden zijn. Die mij begrijpen. Alsof ze precies de vorm hebben van het gat in mijn ziel.'

De cultuur biedt dus soelaas, maar dan wel in een complexe wisselwerking met de natuur. Die vermag immers net zo goed te troosten - via het onblusbaar oplaaiende beeld van de geliefde: 'Ze is een klein, houtskoolroodgloeiend bergje op de berg.' Een hartverwarmende novelle in kille tijden.

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234