Review: Salman Rushdie - Shalimar de clown

Als de listige Salman Rushdie een boek aankondigt over terrorisme, zijn er minstens twee redenen tot wantrouwen. Ten eerste kun je vandaag geen roman meer lezen of er zit wel ergens een suïcidale bommenlegger in één of ander flatgebouw...

Als de listige Salman Rushdie een boek aankondigt over terrorisme, zijn er minstens twee redenen tot wantrouwen. Ten eerste kun je vandaag geen roman meer lezen of er zit wel ergens een suïcidale bommenlegger in één of ander flatgebouw verborgen - en die historische bijziendheid leidt lang niet altijd tot meeslepend werk. Ten tweede kan men nooit zomaar geloven wat een schrijver over zijn eigen boek vertelt. Het verbaast dan ook niet dat van de vierhonderd wervelende pagina's van 'Shalimar de clown' (Contact) slechts een deel over de oorsprong van zelfmoordaanslagen en andere terroristische misdaden gaat. Deze roman is dus nadrukkelijk niet het zoveelste 9/11-vehikel, maar een oceaan van verbluffend intelligente verhalen over - we doen een greep - het Franse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog, de starlets en panic rooms van Hollywood, copieuze Indische maaltijden, de engelen van Los Angeles en de politieke geschiedenis van Jammu & Kashmir, nog steeds de splijtzwam tussen India en Pakistan.

Daarmee liggen nog niet eens de belangrijkste thema's op tafel, want door de vernuftig verweven anekdotes en wereldgeschiedenissen heen sijpelen kleinmenselijke verhalen van moordend verlangen, narcistische heroïek en toch ook weer liefde - maar dan liefde ondanks alles, in deze roman verbeeld door de destructieve driehoek van de wonderschone danseres Boonyi, de wereldwijze kameleon Max en de heetgebakerde koorddanser Shalimar. Hoe exorbitant Rushdies zinnen ook zijn, hij raakt pas echt op dreef als hij de liefde analyseert, met enig cynisme onderuithaalt en vervolgens weer repatrieert naar het sprookjesbos van de onvoorspelbaarheid. 'Shalimar de clown' betovert op een moment dat de wereld definitief onttoverd leek, en slaagt erin een zin als 'liefhebben was je leven op het spel zetten' niet romantisch te laten klinken, maar gewoon waar.

Ondertussen blijft Rushdie als geen ander filosofische bespiegelingen en stichtende parabels vermengen met een bijna obsessieve aandacht voor de Zeitgeist, en - anders dan bij vele mindere goden - verliest zijn verhaal daarbij zelden vaart. Het ene personage zegt tegen India (een pars pro toto van een dochter): 'Vrijheid is geen theekransje, India. Vrijheid is oorlog.' India zelf reserveert voor haar vader de volgende grondeloze gedachte: 'Toen ze hem zag zwichten voor de utopische misvatting, voor de mythe van de vervolmaakbaarheid van de mens, wist India dat hij niet lang meer te leven had.' Hoewel sommige plotwendingen zonder meer grappig zijn, blijft 'Shalimar de clown' veel te waarachtig om voor een vrolijk boek door te gaan. Rushdies wereldbeeld is sinds pakweg 'Middernachtskinderen' alleen maar zwarter geworden. En misschien is ook dat een teken des tijds: dat 'Shalimar de clown' ondanks dat pessimisme nóg overtuigender is.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234