Review: Stephen Greenblatt - William en de Wereld

Wie op een doordeweekse avond zijn tv-toestel aanzet kan het zich amper voorstellen, maar ooit hield acteren risico's in. In het Engeland van rond 1600 noemde men acteurs nog gewoon zwervers en vagebonden: als ze niet konden aantonen dat ze land beza...

Wie op een doordeweekse avond zijn tv-toestel aanzet kan het zich amper voorstellen, maar ooit hield acteren risico's in. In het Engeland van rond 1600 noemde men acteurs nog gewoon zwervers en vagebonden: als ze niet konden aantonen dat ze land bezaten of in dienst waren van een meester, werden ze aan een paal vastgeklonken en kregen ze een reeks zweepslagen op de blote bast. Het verschil tussen een boerenklucht of een lijfstraf leek vooral voor de hoofdrolspeler van belang: het publiek keek in beide gevallen gretig toe.

De bekendste Shakespeare-specialist van onze tijd, de Amerikaanse literatuurwetenschapper Stephen Greenblatt, schrijft in zijn nieuwste boek over de hachelijke omstandigheden waarin de 'grootste toneelschrijver aller tijden' naam begon te maken. Met zijn vierhonderd pagina's doet 'William en de Wereld' (De Bezige Bij) een gooi naar de titel van 'definitieve biografie' van William Shakespeare, want over deze uitermate begaafde zoon van een handschoenmaker is zeer weinig bekend. Zijn ongelukkige huwelijk met Anne Hathaway, de dood van zijn zoon Hamnet, zijn homo-erotische verliefdheden: in het beste geval zijn er een paar officiële documenten overgebleven, maar verder weten we eigenlijk niets over hem. Greenblatts verhaal is dan ook doorspekt met gissingen: bij gebrek aan harde feiten vergelijkt hij het leven van de rijzende ster met de lotgevallen van tijdgenoten (onder wie zijn voorbeeld en concurrent Christopher Marlowe), of citeert hij overvloedig uit het werk van de schrijver zelf.

In de beste passages zoomt hij in op de chaotische, van paranoia doordrongen Elizabethaanse tijd als was het de onze. Vreemdelingenhaat zorgde voor sociale onrust, religieuze onverdraagzaamheid eindigde niet zelden in geweld. Greenblatt brengt een aantal opvallend hedendaagse taferelen in beeld, maar wijst ook op gebruiken en gewoonten die voor ons zonder meer exotisch of primitief zijn. Dat maakt van zijn boek, behalve een hommage aan de man die zijn verbeelding liet zingen, ook een toetssteen voor onze goede en slechte tijden.

Wonderlijk is hoe de biograaf de mythische toneelschrijver herleidt tot een mens van vlees en bloed, en tegelijk ook laat zien hoe ongemeen geniaal de Bard uiteindelijk toch was. Soms moet Greenblatt (te) erg zijn best doen om een bruggetje te slaan van een onooglijke, niet zelden onbewezen anekdote naar een veel beter gedocumenteerd verhaal over, bijvoorbeeld, jodenhaat of de bloedige strijd tussen protestanten en katholieken. Maar wanneer hij vers per vers kan ingaan op de psychologische complexiteit van Macbeth of Lear bewijst hij Shakespeare de grootste dienst: de virtuositeit van de dichter krijgt dan zoveel plaats dat men zin krijgt om het héle toneelstuk nog eens te lezen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234