Review: U2 - All That You Can't Leave Behind

Niet te geloven dat U2 al twintig jaar bestaat, vooral in een tijd waarin bands steeds meer clubjes van beperkte duur zijn: je krijgt eigenlijk geen tijd meer om te merken dat ze evolueren, metamorfoseren of anderszins van kleur verschieten.

Niet te geloven ook dat U2 zo groot kon worden zonder ten onder te gaan aan de stadionrock waartoe ze op de duur veroordeeld waren, en ook zonder toe te geven aan de verdwazing en muzikale vetzucht die vaak het gevolg van dat soort onomkeerbare groei zijn. Aldoor hebben ze geweigerd weg te kwijnen op een verlokkelijk sterfbedje van lauweren. Aldoor heeft the last of the famous bands geweigerd publiekelijk moe te worden.

Twintig jaar geleden namen ze hun aanloop in Ierland en begonnen ze brandend van jeugdig elan de hemel te bestormen met een hemelsbreed geluid vol hoop en glorie waarin je evengoed een noodklok kon horen.

In 'The Joshua Tree' uit 1987 streken ze de witte vlaggen en dolven ze naar roots op Amerikaanse bodem: ze stieten op het oude goud van soul, blues en gospel, en verwerkten die invloeden met een benijdenswaardig naturel in een sound die meer van U2 dan van oude negers was. Vier jaar later verscheen het meesterwerk 'Achtung Baby' - een cd die maar niet wil verouderen - en tegen die tijd was U2 z'n eigen laboratorium geworden. Daarin werd gezocht naar middelen om het muzikale heden te overleven èn meteen ook te overstijgen - men vond een hartslag die de beats vóór was: de nieuwste elektronica werd hartstochtelijk omhelst in 'Zooropa' (1993) , en nog meer in 'Pop' (1997), een cd die één duizeling onder de kunstmatige sterrenhemel van de danstempel is, maar ook een ironisch spel vol maskerades en spiegeleffecten: beter zijn dan de mode en er een beetje mee dollen.

Aangezien je er geredelijk van mag uitgaan dat U2 altijd weer de bakens verzet, kon je je afvragen: 'Wat nà de ironie?' Toevallig iets dat ik me in mijn eigen leven ook wel eens kan afvragen. Het antwoord daarop is 'All that you can't leave behind', hun tiende studio-plaat. De hoesfoto is van de hand van hun excellente huisvriend Anton Corbijn: de vier jongens van toen zijn definitief mannen geworden; ze staan in het cleane niemandsland van een luchthaven; aan hun voeten liggen handbagage en twee gitaarkoffers: alles wat je niet kunt achterlaten. Ze wachten op een vliegtuig, wat gebruikelijk is in luchthavens, maar toch zou het beeld het midden van het leven kunnen symboliseren, waarin een mens vooral wacht op iets dat hij niet meer durft te benoemen en hoopt dat het toch nog de goede kant uitvliegt. Het wachten zelf is de boodschap.

Al aan de prachtige, ietwat weerspannige single 'Beautiful Day' - een exploderend refrein in verblindend zonlicht - kun je merken dat U2, kwestie van een echte horizon te zien, weer even buiten de danstempel is gaan staan: het is geen rücksichtlos terug naar af - hun sound zit nog steeds synchroon met de tijdgeest - maar de klemtoon ligt weer meer op de song dan op de sfeer. Bono drukt het onomwonden uit in het pakkende troostlied 'Stuck in a moment that you can't get out' : 'I'm just trying to find a decent melody, a song that I can sing in my own company'. Het is soulmuziek, net als 'In a little while' dat nagenoeg een klassieke soulsong is waar zelfs een herinnering aan Otis Redding in doorklinkt.

'Elevation' is het soort rock dat het handelsmerk van U2 is geworden: indianenkreten van Bono, de hoog overscherende gitaar van The Edge, wild, en toch een perfecte balans tussen roots en nu en straks.

'Home, that's where the hurt is,' klinkt het in 'Walk on': een mooie midtempo ballad, opgdragen aan Aung San Suu Kye , die in 1991 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg, en al sinds 1995 onder huisarrest staat in haar prachtland Burma. Het tere 'Peace on earth' is dwarrelende sneeuw op muziek gezet, en Bono zingt dat hij het zat is nog langer op wereldvrede te wachten, en dat hij ze nú wil, en 'When I look at the world' , met de altijd weer melancholische synthesizers van Brian Eno, zit ook zo'n beetje in de kerstsfeer, waarmee ik - let wel - volstrekt niks meligs bedoel. John Lennons 'Happy Xmas (war is over)' heeft eindelijk een paar waardige opvolgers. In de uitgelaten popsong 'Wild Honey' is het dan weer hoogzomer in een tijd die veel weg heeft van de jaren zestig: ik wou dat er nog piratenzenders bestonden om dàt nummer te draaien.

'Kite' - hoe vrij is een vlieger als het touw is geknapt? - wiegelt op gospel, en bevat een autobiografische reflectie van Bono, die Shakespeariaans begint, maar hij vertilt er zich niet aan: 'I am a man, I'm not a child , a man who sees the shadow behind your eyes.' Die man blikt kennelijk op zijn recente verleden terug of anders kijkt hij in de spiegel: 'The last of the rock stars/ when hip hop drove the big cars/ in the time when the new media was the big idea/ that was the big idea.' Bono zingt het alsof die man nu niet meer zo zeker is van dat big idea . Hij komt ook voor in 'New York' waarin hij z'n midlife crisis rondraagt in de verzenuwde stad der steden - 'In New York I lost it all to you in your vices' - terwijl The Edge iets speelt alsof hij de daverende skyline voor z'n ogen uit de grond ziet schieten: een machtig nummer.

De slotzong is een liefelijk briesje dat 'Grace' heet en zowel een meisjesnaam als een staat van genade is, en ook nog ' a thought that changed the world' - 'Grace finds beauty in everything, grace makes beauty out of ugly things.'

Producers Daniel Lanois en Brian Eno vullen elkaar uitstekend aan op 'All that you can't leave behind' :de ene bewaakt de roots van U2, en de andere geeft die roots een toekomst. Deze cd is zoals ik droomde dat hij zou zijn: een plaat van genade. Hartstocht en hersens.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234