Review: Versch. - Work Hard, Play Hard, Pray Hard: Hard Time, Good Time, End TIme Music 1923-1936

Don Wahle was wat je noemt een eenzame Amerikaan: zijn overlijden in 2010, op vijfenzeventigjarige leeftijd, veroorzaakte niet de minste rimpeling in enig ander leven, ook al werden er nog een handvol familieleden opgesnord.

Hij leefde alleen, sliep alleen, at alleen. Wat hij deed voor de kost weet men niet, maar zijn hobby liet zich raden: het huis waar hij kwam te gaan, in Louisville, Kentucky, was volgestouwd met duizenden en duizenden 78 toerenplaten en lp's - allemaal countrymuziek. Don Wahle: stel je voor dat hij die oude zonderling was waar je als eenzaam kind vriendschap mee sloot, tegen de wil van je alleenstaande moeder in.

De tweede belangrijke naam is dit verhaal is Nathan Salsburg, muzikant, folklorist en archivaris: hij plukte uit de schatten van Wahle, die hij eigenhandig uit de container voor diens huis gevist had, een driedelige collectie met songs over werk, vrije tijd en religie, opgenomen tussen 1923 en 1936.

Te vroeg voor iemand als Hank Williams, maar ook van de Carter Family of Jimmie Rodgers is bijvoorbeeld geen spoor: Salsburg heeft gekozen voor nobele onbekenden, werkmensen en boeren van wie in sommige gevallen maar een handvol opnames bestaan. Lieden dus die maar al te goed wisten waarover ze zongen, en die na de opnames terugkeerden naar de cotton mill, houtzagerij of het land - als het tenminste geen zondag was.

De vertolkers op de eerste cd, 'Work Hard', zitten stuk voor stuk gevangen in een tredmolen. Een deprimerende beschrijving van hun ellende vinden we in 'Poor Man, Rich Man (Cotton Mill Colic No. 2)' van David McCarn: 'You get up every morning before daylight / You labor all day until it gets night'. Dat je van al dat gebeul niet eens deftig kunt eten, vertellen de Allen Brothers in 'I've Got the Chain Store Blues'.

Maar het allerergste is dat het werk je weghoudt van het leven zelf - van vrije tijd, familie, van liefde. Drie geweldige, hartverscheurende tracks daarover: 'Poor Boy Long Ways From Home' van Buell Kazee en 'Flat Wheel Train Blues, parts 1 & 2' van Red Gay & Jack Wellman.

Het contrast met Gid Tanner, die op 'Play Hard' de festiviteiten mag openen, kon niet groter zijn: 'I don't bother work, work don't bother me, I'm just as happy as a bumblebee.' Maar Tanner was een uitzondering: voor de meesten strekte de vrije tijd zich uit van zaterdagmiddag tot zondagavond, kerkdienst niet meegeteld, en tot de occasionele feestdag ('Fourth of July at the Country Fair'). Belangrijkste bezigheden, toen al: dansen ('Barnyard Frolic', 'Charleston Rag') en, vooral, drinken ('Home Brew Rag', 'The Beer Party'). En 's zondags schuldbewust op de kerkbanken, met een houten kop: 'God Don't Like It I Know,' weet opnieuw Gid Tanner in 'You've Got to Stop Drinking Shine', helemaal vooraan op 'Pray Hard'.

Vaststelling hier: weinig hel en verdoemenis, zoals je zou verwachten, wel veel warme liefde voor de Heer; prachtig meerstemmige gospel ('Way to Glory Land') en snaakse maar vrome humor ('I'm S-A-V-E-D').

Een grootste deel van de tracks werden opgenomen na 1930, tijdens de Great Depression. 't Was crisis, net als nu, maar dat is niet het eerste wat wij van deze geweldige box onthouden. Wel dat er verdomd weinig verandert: werken, feesten en bidden - vervang bidden door hopen, en je bent er.

'Work Hard, Play Hard, Pray Hard' bevat naast tweeënveertig nummers ook een mooie introductie van Nathan Salsburg, en drie essays om fors de tanden in te zetten. Ze geeft ons bovendien veel zin om eindelijk eens een duik te nemen in Harry Smiths monumentale 'Anthology of American Folk Music', dit jaar zestig jaar oud, waar Bob Dylan en een leger folkrevivalisten indertijd hun voordeel mee gedaan hebben. Was het maar al Kerstmis!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234