null Beeld

Revue Lanoye: 'Englandspiel Revisited'

We gaan zélf een referendum organiseren: 'Tolereren wíj die Britten nog in onze Unie?' Mijn keuze is gemaakt.

Tom Lanoye

De meeste landen hebben een regering en een bevolking ter beschikking, plus een leger, een paar banken, soms een koningshuis. Het moderne Groot-Brittannië bestaat uit een handvol banken die een regering ter beschikking hebben, alsook een leger, een bevolking en een koningshuis.

Daarbovenop genieten ze de steun van een grotendeels ultrapatriottische pers, die permanent in hun kont overwintert zoals een beverkolonie in een holle dam. Meer tuk op roddels van celebrity’s dan op systeemkritiek of objectief nieuws uit één of ander buitenland.


Fish & Stiff Upper Lips

Daarom kan de City zo onaangetast zichzelf blijven. Het financiële hart van Londen, één van de machtigste bastions van de planeet: ‘The City’. Maar dan niet zoals Antwerpenaren zichzelf ‘van ’t Stad’ noemen, in de vergeefse hoop zich te onderscheiden van de boeren rondom hen. Meer zoals Rome zichzelf ‘Urbs’ noemde – ‘ommuurde stad’. Goed wetend dat het in werkelijkheid de navel vormde van een wereldomspannend militair en koloniaal imperium. Zelfspot is wel vaker een vermomde vorm van pochen.

Het verschil is wel dat in het Romeinse Rijk de Senaat de plak zwaaide, of een triumviraat, of een dictator, en heel soms het plebs. In het huidige Albion danst iedereen naar de pijpen van onaantastbare bankiers en hun lobbyisten. Een twist die men tegelijk ‘common sense’ noemt, en toch ‘very British’. Zoals een eilanddenker dat vindt van álles wat hij uitvreet. Desnoods het verorberen van lauwe vis en rauwe frieten, rechtstreeks uit een stuk vuile krant.

Net zo lief eisen alle Britten dat de ganse wereld – te beginnen met het Europese vasteland – zich aan hen spiegelt en conformeert, en nooit eens omgekeerd. Dat opeisen doen ze in onvervalste ‘Downton Abbey’-stijl. Ik heb het dan niet over de zeldzame oproerling in die serie, maar over de akelig sympathieke kasteelheer en zijns gelijken, en hoe zij praten met hun personeel. Stiff upper lip, maar o zo minzaam, zo verdraaid aimabel, en altijd op een toon die zich ook prima leent voor het tot de orde roepen van huisdieren of kleuters: ‘Be reasonable, my dears – do it our way!’

undefined

'En uitgerekend deze mensen komen ons, continentalen, dicteren hoe we onze gezamenlijke Unie moeten runnen?'

Their way? Al decennia nemen ze maar met één doel deel aan de Europese Unie. Om voor zichzelf een volstrekt open markt op te eisen, overal waar hun dat goed uitkomt, en om zich te onttrekken aan al de rest. Om voor landen als Griekenland, Spanje en Portugal strikte maatregelen te vorderen aangaande pensioenen, scholen, ziekenzorg, btw-tarieven, wat al niet. Maar om zélf over hun nek te gaan als ook maar één ambtenaar in Brussel één opmerking durft te maken over hun stiltonkazen of het zuigvermogen van hun stofzuigers.

Soms ben je verwonderd dat ‘Herrenvolk’ een Duits woord is, en geen Engels.


Engelse rekenkunde

Hebben wij, vastelanders, dan niets te leren van het Verenigd Koninkrijk? Uiteraard. Het mag zich met recht een bakermat noemen van de democratie, vanwege zijn Magna Charta, die dateert uit 1215. Ze garandeerde politieke en religieuze vrijheden aan de Engelse adel, tegen de almacht van de koning in.

Maar men is later wel wat dolgedraaid in dat opdelen van de lokale macht. The winner takes it all? In honderden kiesomschrijvingen? Groot en minuscuul? Dat is ook maar een middel gebleken om alles bij het oude te laten. Je wint in Groot-Brittannië geen verkiezingen door naar het centrum op te schuiven. Je wint ze door rechts te zijn of rechts te worden, zoals Tony Blair alleen al afdoende heeft bewezen.

De laatste verkiezingen waren opnieuw een prima illustratie van dit krankjorume kiesstelsel. Met nog geen 37 procent van alle landelijke stemmen wonnen de Conservatieven een absolute meerderheid in zetels. Zo gaat dat, in het walhalla van de democratie. Een winst van 0,7 procent in stemmen? Een winst van 28 zetels. De Britse nationalisten van de UK Independence Party behaalden landelijk 12,6 procent van de stemmen. Bijna 4 miljoen op de 30! Hun zetelaantal? Zegge en schrijve: één.

Gebeurde het in Zimbabwe, men sprak van een schandaal en vermoedelijk bedrog. En waar zijn híér de analisten, die nog steeds alleen het Belgische kiessysteem het toppunt van surrealisme en gemanipuleerde baronieën noemen? Van structureel in stand gehouden voorrechten en van een aderverkalkt status quo?

Niet de Europese Unie moet op de schop, maar Groot-Brittannië zelf.

undefined

null Beeld


Bishop Takes Queen

Niet overtuigd? Nog meer bewijzen? De Britse koningin is niet alleen het hoofd van de staat, ze is tegelijk ook het hoofd van de Anglicaanse Staatskerk én Commander in Chief van een leger dat zich in den vreemde uitslooft om daar net de scheiding tussen Kerk en staat te bevechten. Ik heb dat altijd een historische farce gevonden, waar westerlingen wonderwel en vlotjes overheen stappen. Al die officiële strijders die in Irak en Afghanistan te vuur en te zwaard de verlichting uitdragen! Terwijl ze thuis hun hand niet omdraaien voor een theologische verstrengeling meer of minder. Ook Denemarken heeft een staatskerk, net als Noorwegen en Zweden...

Toegegeven, de Anglicaanse Kerk is de progressiefste van de wereld en ze kan bogen op één van mijn idolen – Desmond Tutu. Ze benoemt vrouwen en openlijke homo’s als bisschop, en ze riskeert daarvoor een schisma in traditionalistisch Afrika. Respect!

Maar de Britse regering bemoeit zich nog altijd publiekelijk en pontificaal bij het benoemen van die bisschoppen. In ruil daarvoor hebben zij álle 26 van ambtswege zitting in het Britse Hogerhuis, waar ze beslissingen steunen of afschieten die alle Britten aangaan, ongeacht hun overtuiging, atheïst of niet.

26 zitjes... Dat is op zich al 4 procent van alle Lords, onder wie ook aristocratisch gespuis huist dat evenmin verkozen wordt, maar niettemin zijn erfelijke stem misbruikt om ethische en structurele dossiers te blokkeren, zoals euthanasie of het afschaffen van de eigen privileges. Gebeurde het in Noord-Korea, het Westen sprak van een volksvreemde nomenklatoera vol profiteurs. In Engeland noemt men ze vertederd ‘onze eigenheid’. Als een Lord excentriek genoeg uit de hoek komt, wordt hij zelfs een vedette op tv.

En uitgerekend deze mensen komen ons, continentalen, dicteren hoe we onze gezamenlijke Unie moeten runnen? Op straffe van het verliezen van hún halfhartige betrokkenheid? Uitgerekend deze mensen organiseren straks op hun grondgebied zelfs een referendum over óns Europa? Een plebisciet waarbij Europese ingezetenen die geen Brit zijn, bij voorbaat worden uitgesloten, ongeacht hoe lang ze al in Engeland wonen en werken?

Dan hoef je geen referendum te organiseren. Dan is je keuze allang gemaakt.


Man in tights

Toch dweilt de Britse premier Cameron bij wijze van voorbereiding feestelijk alle Europese hoofdsteden en regeringsleiders af. De bombarie vooraf moet verhullen dat geen mens op hem zit te wachten. De foto’s met collegiale handdruk achteraf moeten de illusie creëren dat er toch wezenlijke gesprekken hebben plaatsgevonden. Cameron kan die vervolgens thuis presenteren als arglistig losgepeuterde toegevingen van die stugge, stomme bewoners van dat rare stuk land daar, aan de overkant van het Kanaal.

undefined

'In het huidige Albion danst iedereen naar de pijpen van onaantastbare bankiers en hun lobbyisten'

Enige compassie is evenwel op zijn plaats. De arme man staat als regeringsleider constant in een driedubbele spagaat. Om te beginnen is Groot-Brittannië al jaren wat Venetië ooit was. Een tussenrijk. Niet helemaal oosters, niet helemaal westers, maar des te meer een winstgevende en strategische schakel tussen de twee in. Zo ook staat Groot-Brittannië met zijn ene hoef in Washington, en met zijn andere in Brussel. Profiterend van twee allianties en netwerken, zonder zich in één van beide geheel te moeten engageren. Het is de vertrouwde pose van álle Britse oud-kolonialen. In Kaapstad noemt men ze ‘soutpielen’ – gepekelde lullen. De ene voet voorzichtig op de Kaap, de andere mentaal nog steeds in Londen, de edele delen bungelend in zee.

De tweede spagaat van Cameron betreft de Schotse nationalisten. Die hebben onlangs zélf een referendum gehouden, tegen hun verdere participatie aan het Verenigd Koninkrijk. Een politieke thriller waarbij uitgerekend Cameron de Schotten bij hoog en bij laag bezwoer om vooral trouw te blijven aan The Union Jack. ‘Een unie biedt meer lusten dan lasten!’

De ironie is zonneklaar. De dreiging ook. Als Cameron zijn toekomstige Europese plebisciet verliest, dreigen de Schotten alsnog weg te stappen. Naar het Europa dat de Britten op dat moment verlaten...

We leven voorwaar in tijden van massamigratie.


Visit from the Goon Squad

De derde spagaat is nog ironischer. Die tussen de Britse onderdanen en de Londense bankiers. Mede dankzij de eurosceptische verkiezingsretoriek van Cameron zijn de Britse burgers steeds meer geneigd om de Europese Unie vaarwel te zeggen. Maar de bankiers dreigen in dat geval Londen en bloc te verlaten.

Veel idealisme is daar niet mee gemoeid. Het is een businessbeslissing als een andere. Groot-Brittannië is, zoals gezegd, al lang geen land meer. Het is een bancaire tentakel die, vanuit de City, de voordelen binnenhaalt van een eengemaakte Europese markt, en die tegelijk elke verdere politieke en sociale eenmaking in Europa saboteert. Zeker als het gaat om het afsluiten van fiscale vluchtroutes.

Eens te meer: een tussenrijk, een bestendiger van een lamentabel status quo... Dát is de rol van de UK. En zodra het die niet meer speelt? Dan kan de City net zo goed naar Frankfurt of New York verhuizen. Daarom dreigen Amerikaanse kredietbeoordelaars als Moody’s en Standard & Poor’s (S&P) nu al om de tripple A-waardering van Groot-Brittannië te verlagen. Alleen al wegens het houden van dat referendum.

Hun mededelingen klonken als het dreigement van een maffiaknokploeg. Zeker toen S&P er nog aan toevoegde dat ‘een vertrek uit de EU ook vraagtekens plaatst bij de financiering van de Britse overheidsschulden’. Nog iets wat in Camerons verkiezingsretoriek ietwat onderbelicht is gebleven. En wat in de hoofden van zijn kiezers allicht niet eens bestaat.


Besluit

Laten wij, continentalen, de heer Cameron verlossen uit minstens één penibele spagaat. We gaan zélf een referendum organiseren: ‘Tolereren wíj die Britten nog in onze Unie?’ Mijn keuze is gemaakt. We schoppen hen eruit, vóór ze ons kunnen beoordelen. Genoeg gepamper, guys! Genoeg sabotage en misbruik op onze kap! Van nu af aan: helemaal erin, of helemaal eruit.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234