null Beeld

Revue Lanoye: 'Holy Taxshift, Bid Voor Ons'

Tom Lanoye

Hoelang duurt het voor kiezers durven toegeven dat ze worden genaaid door de partijen waarvoor ze hebben gestemd? Heel lang.

'Die taxshift, alom geprezen als de Zetpil der Verandering, hoort thuis in de martelkelders van een surrealistisch topmuseum'

‘Dit akkoord kent geen verliezers.’ Als een politicus zoiets verkondigt, oog in oog met vaderlandse camera’s, weten goede verstaanders hoe laat het is. De brave man heeft zich als een ongeletterde boerendochter in een lesbisch klooster laten rollen door in te stemmen met een akkoord waarvan iedereen zich de winnaar mag noemen, behalve hijzelf – Kris Peeters. Federaal minister van Werk, Economie, Consumentenzaken, Buitenlandse Handel en Opportunistische Linksigheid-In-Een-Rechtse-Ballenwinkel.

Dat laatste tot ieders geamuseerde verbazing, inclusief de zijne.


THE BELGIAN ACTION PRIMITIVES

Peeters is ook de enige nog resterende Coryfee der Tjeven, zoals onze ooit zo machtige christendemocratische volksstam al werd genoemd toen Caesar nog moest binnenvallen. ‘Maar als hij zo doorgaat, vervalt hij van een kopstuk tot een kop van Jut. Zeker bij zijn tjeven.’

Dat dacht je toch, aanvankelijk. Toen je hem op tv de bovengenoemde poging zag ondernemen om zich – zomer of niet – in te dekken tegen ‘a winter of discontent’ in de politieke vakpers, en tegen de Franse colère bij zijn vrienden in de vakbond der Christelijke Werklieden. (Geen verliezers, Kris? Vraag dat ook eens aan hen.)

Toen echter de details van onze historisch genoemde taxshift eerst haarscherp duidelijk werden, en de dag daarna toch weer flou en fluïde bleken... Toen ze in de daaropvolgende dagen opnieuw schril werden benoemd, en meteen opnieuw werden verhuld en aangevuld, gewijzigd, andermaal gelogenstraft en toch weer herbevestigd... Toen drong zich zoetjesaan een ander besef op. Verliezers? Winnaars? Naast de kwestie! Peeters maakt geen deel uit van een regering, maar van een experimenteel kunstenaarscollectief. The Belgian Action Primitives. En indien georganiseerde chaos, rookgordijnen en flessentrekkerij hun voornaamste materialen zijn, dan hebben ze nu al hun meesterwerk in elkaar geflanst. Wat Schloss Neuschwanstein was voor de Beierse architectuur en ‘The Exorcist’ voor de Amerikaanse film, is deze taxshift voor de Belgische samenleving. Een gesamtkunstwerk waarvan de plompe, brute doelgerichtheid zelfs feministes een rake trap in de ballen verkoopt, terwijl desondanks geen journalist of mens er helemáál wijs uit kan worden. Ook de bekvechtende artiesten niet, zoals nog ruimschoots zal blijken, na het einde van de zomer en het parlementair reces.

Holy Taxshift, Bid Voor Ons! Vergeef Ons Onze Wonden!


TUT, TUT, TUT

Ik ben geen kunstcriticus, toch zal ik een poging wagen om dit veelgelaagde gewrocht te duiden. Hoewel opgezet onder het motto ‘Jobs, jobs, jobs!’, kan het ook letterlijk ‘baanbrekend’ zijn.

Oké, dat is een flauwe woordspeling. Maar ík zeg dat niet. Dat zeggen degenen die het kunstwerk hebben besteld in the first place. De werkgevers en hun lobbyisten, die talrijker zijn dan sprinkhanen in een Bijbelfilm. ‘Dit akkoord is in grote mate windowdressing.’ Zo werden ze letterlijk in De Morgen opgevoerd, reeds volop sakkerend, en toch amper één dag nadat ze voluit hadden staan juichen bij de vitrine waarvoor ze nu opeens hun neus ophaalden.

Dat is de essentie van alle ondernemen. Vandaag laat je champagnekurken knallen, morgen begin je opnieuw te onderhandelen, voor nóg betere voorwaarden. En elke onderhandeling begint met zelfbeklag. ‘Het verlagen van onze ondernemersbijdragen van 33 naar 25 procent oogt misschien spectaculair, maar door dit akkoord verliezen wij onze kortingen en uitzonderingsmaatregelen.’ Eigenlijk – zo rekenden die lieverds ons nú pas voor – bleken hun bijdragen al jarenlang slechts rond de 27 à 28 procent te liggen. ‘En voor de laagste lonen gold alláng dat verlaagde tarief van 25 procent.’ Ze pruilden nog net niet dat ze erop achteruit zouden gaan, want je moet in onderhandelingen ook niet overdrijven. Dan kun je de eisen van de tegenpartij des te gemakkelijker afhouden.

Geparafraseerd klinkt dat dan zo: ‘Jobs, jobs, jobs? Tut, tut, tut! Wij garanderen niemand iets. Voor hetzelfde geld besteden we ons nieuwe geld aan onze aandeelhouders. Om maar te zwijgen van onszelf. Wie houdt ons tegen? We leven niet in Noord-Korea.’


DE SPONS VAN NONKEL FONS

Dat laatste kan niet worden ontkend, al vertoont ook onze besluitvorming steeds meer autoritaire trekken. Maar de bovenstaande ontboezemingen bieden vooral een verfrissende kijk op het Belgische belastingwezen. Dat blijkt decennialang geen gewapende vesting te zijn geweest, maar een potemkindorp. Een kolossale kartonnen façade met meer goed geoliede achterpoorten dan werkzame kanonnen.

Zulks heeft een dubbel voordeel voor al wie houdt van onderhandelen. Je wijst in afschuw naar de façade als naar een echte vesting, maar je eist niet haar afbraak op. Je neemt vrede met kortingen en compensaties. Zodra je die krijgt, blijf je in het openbaar toch verwijzen naar de bordpapieren gevels, en je begint van voren af aan te soebatten om fiscaal soelaas. Holy Taxshift, Leg Ons In Uw Watten! Holy Taxshift, Ontferm U Over Ons!

Fons Verplaetse, gewiekst econoom en eregouverneur van onze Nationale Bank, vatte dat mechanisme een paar weken geleden bevattelijk samen in Knack. ‘Vorig jaar kregen de Belgische ondernemingen 12,1 miljard euro subsidies. Vooral voor lonen. Waardoor onze loonkosten in werkelijkheid veel lager liggen dan altijd wordt berekend. Temeer omdat de belasting op ondernemingswinsten slechts 12,4 miljard opbracht. Dat is bijna evenveel! In geen enkel ander land zie je dat. Om meer jobs te creëren, moet je dus niet alleen de loonkosten verminderen. Je moet ook de kapitaalkosten verhogen en alle gunstmaatregelen terugdraaien. Dat is essentieel.’


WOLFIJZERS EN VLINDERMESSEN

Is de goede raad van Nonkel Fons gevolgd? Goddank niet. Het zou onze taxshift hebben ontdaan van zijn wolfijzers en vlindermessen, van zijn algehele onbeschaamde art brut. Ik som de fraaiste haktuigen op.

Komen er níét: een verhoging van de beurstaks, een belasting op de meerwaarden van verzekeringsproducten, een heffing op de huurinkomsten, het wegwerken van de kanker der bedrijfswagens…

Komen er evenmin: bijdragen tout court uit grote vermogens, of winsten daaruit. Op een speculatietaks na, die zich na een half jaar al volledig laat omzeilen. En op een verhoging na van de kaaimantaks, waarvan geen hond snapt hoe hij zal worden ingeleid en opgevolgd. En op een hervorming na ‘van de fiscaliteit van immobiliënfondsen’, waarvan de modaliteiten niet eens tot in de puntjes zijn uitgewerkt…

Komen er wél, tot in de scherpste puntjes uitgewerkt: meer lasten en duurdere diensten voor alle families. Verhoogde btw voor iedereen. Op tabak, op suikerdrank, op diesel. (Wee de arme roker die ook verslaafd is aan ‘mazoutjes’ – pils met cola!) Een opnieuw verhoogde btw, alweer voor iedereen, op elektriciteit… Dat we dát nog mogen meemaken! Een belastingverlaging, die was ingevoerd door verstokte socialisten, wordt ongedaan gemaakt door verstokte liberalen. Dada à gogo! Deze elektrostijging wordt overigens ‘buiten de automatische loonindexering gehouden’, wat neerkomt op een tweede indexsprong. De kosten worden geschat op weer 250 euro per gezin.

‘Maar geen nood,’ verzekerde ons de immer lachende jeune premier Charles Michel. ‘Iedere werknemer krijgt per maand 100 euro loon erbij!’ Twee dagen later bleek die belofte al te worden beperkt tot één op de vier werknemers. Tegelijk raakte pardoes bekend – na dezelfde sluipmoordbesluitvorming tijdens een parlementair reces, wanneer iedereen in coma ligt voor zijn tv of op een strand – dat producent Electrabel een belastingverláging krijgt, van honderden miljoenen. En dat ‘de tweede maand gewaarborgd loon bij ziekte’ toch wordt geschrapt, ook al stond ze nog zo duidelijk vermeld in het regeerakkoord…

Ocharme. Het enige juweel van Peeters. Zelfs dat liet hij zich uit de zakken pakken.


EB EN VLOED ALS ZOETEKOEK

Hoelang duurt het voor kiezers durven toegeven dat ze worden genaaid door de partijen waarvoor ze hebben gestemd? Heel lang. En dat draagt ook iets moois in zich. Het is de fantoompijn van religies. God mag dan verdwenen zijn, het verlangen om af te zien is dat niet, alsook de hoop dat men het paradijs kán bereiken door te lijden en te kastijden, beginnend met zichzelf. ‘Ook een hemel op aarde moet worden verdiend.’

Dat is precies het moralisme van de Onzichtbare Hand. De drijfveer in de trickle down economy, waarbij alles voor iedereen vanzelf in orde komt – zolang de economische elite maar genoeg gepamperd wordt. Zo gaat het er dus ook aan toe in de sprookjes van Adam Smith, Milton Friedman en koningin Fabiola, waarbij economie en welvaart worden gevat in rozige metaforen, zoals daar zijn: een kleine, stille haven aan de zee. De branding is dan de business – immer bezig, immer klotsend. ‘En als het tij weer opkomt? Dan stijgen álle schepen met het water mee! Ook de kleinste visserssloepjes en wastobbes!’

Wat kan een zinnig mens daarop antwoorden? Tenzij met nog een metafoor: ‘Wie zich geen schip kan permitteren, staat het water nu al aan de lippen.’ En: ‘Wie dan veel golven maakt, zal lijken oogsten. Niet alleen in de Méditerranée.’


BESLUIT

Die taxshift, alom geprezen als de Zetpil der Verandering, hoort thuis in de martelkelders van een surrealistisch topmuseum. Het is een schildpad zonder poten, verkocht als een supersonische raket. Het kent geen andere verliezers en winnaars dan zij die reeds winnaars en verliezers waren, en die dat nog veel meer zullen worden. Een ‘akkoord’ is dan ook een te klein woord. Dit is een slordig opgezette, maar vermetel uitgevoerde hold-up op het leeuwendeel der burgers, de derde al in zeven jaar, en hij biedt geen andere shift dan deze: nog meer shit naar beneden, nog meer sjans naar boven. Holy Taxshift, Muil Ons Murw & Zuig Het Merg Langs Onze Huig Eruit!

Maar omdat ik niet wil eindigen op een depressieve noot in deze tijden van moreel opgelegd optimisme, zal ik hier ook zelf een voorstel lanceren. Hebben wij, met een regering als deze, nog wel regeringen nodig? Waarom zouden we enkel overgaan tot de afschaffing van provincies en Senaat? Privatiseer de overheid in haar geheel, schaf haar af en doe haar helemáál cadeau aan Voka, VBO en Unizo. Aan hun studiebureaus, hun lobbyisten, hun verbale massagisten, hun vele poedels in de pers. Het verschil zal amper te merken zijn, onze sympathieke Michel zal permanent op vakantie kunnen vertrekken, en die arme Kris Peeters ook.

In plaats van dat hij, zoals nu – manmoedig, in blessuretijd, en in de Verschroeide Aarde van lege wandelgangen – zijn hachje en zijn gezicht moet proberen te redden. Door in zijn eentje recht te breien wat anderen hebben scheefgeslagen. Niet eens achter zijn rug, maar open en bloot in zijn verbaasde George Clooney-smoeltje.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234