Revue Lanoye: 'Kouwe kleren, hoge prijs'

De boerkini is allesbehalve een eeuwenoud fundamentalistisch rekwisiet, afkomstig uit de Arabische woestijn. Daar viel altijd al bitter weinig te zwemmen.

Wie de boerkini wil verbieden, zet zichzelf nog meer te kijk dan wie hem wil dragen. Voor pas ontwaakte comapatiënten: een boerkini is een badpak dat enkel handen, voeten en gezicht vrijlaat en dat de draagster bijgevolg de aanblik geeft van een zingende non zonder gitaar. Ook al draagt de zwemster in kwestie vaak meer make-up dan Soeur Sourire tijdens haar hoogdagen.

We leven voorwaar in verwarrende tijden.


DE HYGIËNE ALS HOOFDPIJN

De boerkini werd aanvankelijk in gemeentelijke zwembaden verboden omdat hij onhygiënisch zou zijn. Niet zozeer voor wie hem draagt, als wel voor alle andere zwemmers. Ongeacht hoe díé zich hebben uitgedost.

''Hygiëne' is in het maatschappelijke debat wat 'hoofdpijn' is in een huwelijk waarin het niet goed botert'

Toegegeven, zodra redelijke argumenten tekortschieten, kun je als beleidsmaker nog altijd komen aankakken met ‘hygiëne’. Onze obsessie ervoor begint inmiddels zélf religieuze trekjes aan te nemen. Met chloor in de rol van wierook en met smetvrees in de rol van godsvrucht. Maar bovenal is ‘hygiëne’ in het maatschappelijke debat wat ‘hoofdpijn’ is in een huwelijk waarin het niet goed botert. Een doorzichtige uitvlucht om onwilligheid en afkeer te verhullen. Toegepast op onze zwembaden suggereert zo’n leugentje om slechtwil dat de draagster van een boerkini niet alleen een ongewenste religie aanhangt, maar dat ze per definitie meer stinkt en meer ziektekiemen verspreidt dan om het even welke schaars geklede knuffelautochtoon. Ik wens het niemand toe om hieromtrent praktijktests uit te moeten voeren.

Wie wel tot tests overging, was het Interfederaal Gelijkekansencentrum. Na grondig onderzoek moest men tot de conclusie komen dat het aanstootgevende badpak vervaardigd was van krek dezelfde stof als andere badpakken, en dat het bijgevolg onhygiënisch noch onveilig kon worden genoemd. De Antwerpse schepen van Diversiteit, gesteund door zijn Gentse collega, verzette zich echter manhaftig tegen een verbod van zijn verbod. Zo kwam de ware aap alsnog uit de mouw. ‘Hygiënisch of niet, de boerkini is een regelrechte aanval op onze waarden en normen.’

Indien onze normen en waarden al gevaar lopen vanwege een vierkante meter textiel minder of meer, dan kunnen we ze beter zelf ten grave dragen. Want dan hebben we ze, uit angst voor existentieel witverlies, zelf al morsdood geknepen.


EEN KALE KERMIS

In Nederland oordeelde de Commissie Gelijke Behandeling al in 2009 dat het boerkiniverbod van Hengelo en Zwolle in strijd was met de wet.

In Nederlandse steden van enige omvang is zo’n verbod bij mijn weten nooit uitgevaardigd. Zelfs ambtenaren die níét aan het zwemmen zijn, mogen er kledingstukken dragen die in onze Koekenstad al lang en breed verboden zijn. In Amsterdam zijn er zelfs mannelijke ambtenaren gesignaleerd met een regenboog-T-shirt én een oorbel! Het zou bij ons geen waar zijn. Wij hebben dan ook een schepen van Diversiteit die ons, in naam van de vrijheid, van wieg tot graf wil uniformeren. Zelfs als we niet bij ’t Stad werken, maar enkel gebruikmaken van collectieve faciliteiten. Van ambtenarenreglement naar zwembadreglement... Van boerkaverbod naar boerkiniverbod, hoewel het gelaat bij dat laatste volledig zichtbaar blijft... Wat wordt de volgende stap om onze normen en waarden te staven? Een kopvoddentaks à la Geert Wilders, op heel De Lijn? Wat je kunt verbieden in een zwembad, kan ook lukken in de tram.

In Duitsland mogen schoolgaande moslima’s sinds 2013 van de rechtbank geen gemengde zwemlessen meer weigeren, net omdát ze kunnen aantreden in een boerkini. ‘Dus zonder hun godsdienstige principes geweld aan te moeten doen,’ voegde de rechter eraan toe. Het ouderlijke bezwaar dat er bij gemengd zwemmen nog altijd jongens ronddobberen met alleen maar een zwembroek aan, veegden de Duitse rechters van tafel. Terecht, vind ik. En nee, dat is geen tegenspraak. In hun plaats had ik er fijntjes aan toegevoegd dat het alle moslimmannen vrijstaat om ook zelf in boerkini aan te treden.

Ook dat is vrijheid. Het is niet omdat ik onze schepenen van Diversiteit demagogische idioten vind, dat ik andere kledingvoorschriften toejuich. Ik heb lak aan álle voorschriften en aan álle dwang, van welke ridicule kant ze ook komen. ‘Ik mag van Allah nu eenmaal geen Speedo-zwembroeken dragen,’ zag ik ooit een halfwas zeggen op tv, gevraagd naar zijn eigen poolfashion – een bermudabroek tot op zijn knieën.

Wátte? Geen Speedo? Voor oude lullen kan ik dat nog begrijpen, maar voor jonge knullen van stavast? Het is voor mij al reden genoeg om die hele Allah af te wijzen. Met inbegrip van alles wat iedereen hém aan reglementen en dictaten toedicht. Tegelijk blijf ik een feminist van de oude stempel. Ik ga de keuzevrijheid van individuele vrouwen niet beknotten door ze in groep míjn private keuzes en neuroses op te dringen. Tegenstanders van een boerkini doen juist dát. Ze minachten vrouwen omdat ze hen bij voorbaat onmondig en weerloos achten, stuk voor stuk. Maar dwang blijft dwang.

En wie de ene dwang met de andere bestrijdt, komt op den duur pas echt van een kale kermis thuis.


VAN CUPMAAT TOT GLAZEN PLAFOND

Wat ik hier neerschrijf, zal – ik besef het en ik ben er trots op – niet kunnen bogen op gejuich van mainstreamseuten à la Hendrik Vuye en Veerle Wouters. Dat zijn twee parlementariërs. ‘Laten we ernstig blijven,’ schreven ze, zelfs nadat het hygiëne-argument al was afgeschoten, ‘cultuurrelativisme luidt de doodsklok voor mensenrechten. Een boerkini is in strijd met de gelijkheid van man en vrouw.’ Ene Veroniek Maes voegde er in De Standaard aan toe dat ze zelfs bij het zien van een simpele hoofddoek op straat alleen maar kan denken aan ‘de verplichte genderongelijkheid’ die het voor alle vrouwen zal bemoeilijken om in de toekomst nog het glazen plafond te doorbreken.

Laten we af en toe toch ook eens in lachen uitbarsten – op het gevaar af dat we worden opgepakt door een stedelijke snelle-interventiedienst die niet gewapend is met gevoel voor humor, maar met munitie waarmee je zelfs vanop een halve kilometer afstand een koe in een harnas kunt omleggen… Als er nu één plek is waar ‘verplichte genderongelijkheid’ al na één oogopslag duidelijk wordt, dan is het wel in een antiek gemeentelijk zwembad. Vrouwen bedekken er van oudsher hun tepels, mannen niet. Ofschoon velen van hen – ik noem mezelf als voorbeeld – met het stijgen der jaren een grotere cupmaat hebben ontwikkeld dan de gemiddelde vrouwelijke teenager.

Tenzij dat brave kind van papa voor haar 18de verjaardag twee lekkende siliconentieten cadeau heeft gekregen. In de hoop dat zijn schaap alsnog het westerse schoonheidsideaal zou benaderen dat ze, ondanks haar eetstoornissen, nog altijd niet op eigen kracht bereikt heeft… Waar komt toch de idee-fixe vandaan dat enkel moslima’s onder druk staan van de mannenblikken om hen heen? De helft van zo’n boerkiniverbod is ingegeven door een bezwering van onze eigen verminkende tradities en verwachtingen. Zo’n verbod draagt dan ook de geur van een schoonwasmiddel in de handen van onderdrukkende westerse venten, die zich eindelijk ook eens kunnen opwerpen als een kampioen der vrouwenrechten.

Door constant te wijzen op de onderdrukking die andere mannen plannen, hoeven ze intussen geen reet te veranderen aan hun eigen gedrag.


LEREN SCHORTJE, EIGEN PAD

Enige beleidsconsequentie is inmiddels ver te zoeken. ‘Het Antwerpse stadsbestuur faciliteert zelf gendersegregatie.’ Dat zeg ik niet. Dat stond in Gazet van Antwerpen. ‘Naar aanleiding van Joods Nieuwjaar trokken orthodoxe gelovigen naar het stadspark voor het Tajslich-ritueel. Voor de allereerste keer seksegescheiden. De optocht werd niettemin in goede banen geleid door onze politie. Twee maten, twee gewichten.’ Einde citaat.

'De boerkini is allesbehalve een eeuwenoud fundamentalistisch rekwisiet, afkomstig uit de Arabische woestijn. Daar viel altijd al bitter weinig te zwemmen'

Een paar zondagen geleden trok nog een stoet door onze straten, ter ere van Ganesh – ‘de olifanthoofdige zoon van Shiva en Parvati’. Ik was daar zelf getuige van. Lekkere blikkentrommelmuziek, een kleurrijke optocht, een paar honderd hindoedeelnemers… Alle mannen vooraan, alle vrouwen achteraan, en opnieuw begeleid door onze stadspolitie. Een schepen van Diversiteit was in geen velden of wegen te bekennen.

Ook zonder politie tieren er genoeg koddige inconsequenties in ons wereldbeeld. Overal floreren steeds meer commerciële fitnessclubs ‘for women only’, zoals Curves. (‘Ik hoef geen mannen die met open mond staan te kwijlen terwijl ik lig te stretchen met mijn kont omhoog.’) En driekwart – of is het meer? – van onze vrijmetselaars vergadert al eeuwen seksueel gesegregeerd. Terwijl je toch zou denken: wie ziet nog het sekseverschil, met zo’n leren schortje voor? Eigenlijk ís dat al een soort boerkini.

Avant la lettre, dan. De boerkini zelf is als fenomeen veel jonger dan alles wat ik hierboven beschreef. Het is allesbehalve een eeuwenoud fundamentalistisch rekwisiet, afkomstig uit de Arabische woestijn. Daar viel altijd al bitter weinig te zwemmen, tenzij voor wie een duikje wou nemen in petroleum. De boerkini is juist een voorbeeld van moderne etnomarketing, ontwikkeld in Australië door een ontwerpster van Libanese afkomst, Aheda Zanetti. Een jonge studente, Mecca Laalaa, kon dankzij de boerkini haar droom verwezenlijken – ze werd de eerste moslima die het tot redder op de befaamde Australische beaches schopte. Libanezen staan al honderden jaren bekend als gehaaide ondernemers. Zanetti ontwierp dus ook een hijood, naar de combinatie van het Arabische hijab en het Engelse hood. De kruising tussen een sluier en een muts die op de Olympische Spelen in Peking werd gedragen door de Bahreinse hardloopster Ruqaya Al Ghasara.

Drie jonge vrouwen die de kans te baat namen om hun eigen pad te banen. Schipperend tussen ambitie, geloof, maatschappij, familie, spot en vooroordelen… Wat gaan we doen, als zich binnenkort een moslima aandient bij één van onze vele succesvolle nationale sportploegen? Talentvol, maar mét een hijood op haar kanis… Gaan we het kind boycotten of steunen? En hoeveel verbodsbepalingen gaan we nog uitvaardigen tot dit besef doordringt? Dat we, uit angst voor de religieuze kledingpolitie in Iran, zelf steeds meer een seculiere kwezelpolitie op pad sturen. Totdat iedereen alleen nog gekleed mag gaan zoals men dertig jaar geleden gekleed ging.

Het internationale kledingmerk H&M heeft in zijn catalogus alvast een eerste model met hoofddoek opgenomen. Stijlvol en niet bepaald tuttebellerig. ‘Look chic, look shaikh!’ Wat wordt het antwoord van Antwerpen Modestad?

Mág het wel een antwoord formuleren?

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234