Revue Lanoye: 'Onze maniertjes van beven'

Europa wordt niet aangevallen om wat het is, maar om wat het doet.

‘Dit is een aanval op onze manier van leven. Die barbaren viseren onze superieure beschaving.’ Zo werden, eens te meer, de moorddadige aanslagen op Zaventem en Maalbeek weggezet door menige politicus en commentator.

Zouden zij dat werkelijk zelf geloven? Zo’n analyse is al simplistisch genoeg om twijfel te zaaien over minstens de superioriteit van wie ze hanteert.


Dulle greed

Behalve simplistisch is ze koket. Europa wordt niet aangevallen om wat het is. Europa wordt aangevallen om wat het doet. Al jaren, en vaak met minachting voor de eigen normen en verdragen.

Voorlopig woedt de oorlog godzijdank slechts af en toe in de straten van onze prachtige metropolen. Buiten ons zwalpende continent kraait hij al decennialang victorie, als een Dulle Griet op speed. Meestal met directe westerse betrokkenheid en niet zelden als gevolg van westerse doortrapte leugenachtigheid. Zoek je een passende sleutel voor dit tijdvak? ‘It’s the geopolitical bullshit, stupid!’ Plus de economie die zich ervan bedient. Greed on speed. Al de rest is propaganda.

De inval in Irak was een cynisch valse represaille voor de Moeder Aller Aanslagen – het neerhalen van twee torens in New York. Ik haat betogen, ik voel mij elke keer belachelijk, ik ben zelfs geen pacifist, maar toentertijd ben ik ‘de straat opgegaan’. Tegen George W. Bush en zijn kutkeffer Tony Blair. In de bittere wetenschap dat ik ooit, knarsetandend en vloekend, zou moeten schrijven: ‘I told you so. Ik en honderdduizenden anderen.’

Sinds die jaren van destabilisering en grootschalig bedrog is – land na land, dominosteen per dominosteen – de oorlog steeds dichter naar zijn verwekkers toegekropen. Vandaag bijt hij als een adder in onze vadsige tieten. Hoe kan het dat we zo verbaasd zijn? In de spiraal van geweld neemt zelfs het minuscule België steeds gretiger deel aan bombardementen en missies. Zijn dat onschadelijke videogames of zo? Zijn dat snoepreizen voor gevechtspiloten, om via hen een plezante bestemming te gunnen aan onze belastingcenten?

Alleen een verstokte koloniaal verslikt zich in zijn ochtendkoffie, wanneer een oorlog in een ver wingewest reëel genoeg blijkt te zijn om ook gedonder en haat op te leveren dicht bij huis. En alleen een verstokte narcist zoekt voor die haat een verklaring in zijn eigen tafelmanieren, zijn bekoorlijk taalgebruik, frivole seksleven en goed geregeld huwelijksrecht. Met superioriteit heeft dat niets te maken. Het is aangeprate suprematie. En ze zal nog meer dan eens ontploffen in onze smoel.


Matrakstad

Wij? ‘Beter dan barbaren’? Nog geen jaar geleden stonden de plattegronden van alle belangrijke gebouwen in België, met inbegrip van het NAVO-hoofdkwartier, open en bloot op een site van de overheid, langer dan een week. Geen minister die zijn ontslag aanbood, zelfs niet voor de schijn. Een jaar geleden hadden onze veiligheidsdiensten amper computernerds in dienst die tevens een mondje Arabisch konden praten en lezen. Zoals mijn overgrootvader zou zeggen: ‘Gaat daarmee naar een moderne informaticaoorlog, gevoerd door geïsoleerde cellen, all over the fucking planet.’

Alle retoriek ten spijt wordt het betere politiewerk systematisch ondergraven door desinvesteringen, bezuinigingen en het overhevelen der schaarse middelen. Van preventie naar pretentie: beveiliging is theater geworden. Een fotoshoot voor trotse bewindslui die poseren naast kekke krijgsvoer-tuigen, waarop tot de tanden gewapende soldaten eveneens staan te lachen naar de camera. Tezelfdertijd meldt sultan Erdogan dat precaire info over een Zaventem-slachter belabberd is opgevolgd. Minstens drie diensten hebben geblunderd. Uit onkunde? Of omdat ze onderbemand en onderbemiddeld zijn?

In mijn straat in Matrakstad paraderen al meer dan een jaar paracommando’s op en neer. Twee jonge exemplaren probeerde ik afgelopen Witte Donderdag wat moed in te praten. Het was koud en druilerig en zij stonden al vijf uur op hun benen, gebukt onder het extra gewicht van hun kogelvrij vest. ‘We mogen niet te lang praten,’ waarschuwde de ene, ‘we moeten alert blijven, dat is het bevel.’ De andere rolde met zijn ogen. ‘Alert? Wij dienen alleen als levend standbeeld om het onveiligheidsgevoel van de burger te bestrijden.’

Voor mij hoeven ze niet te verdwijnen uit mijn straat. I love a man in a uniform. En ze kwamen in Zaventem alsnog van pas. Ná de aanslag, om de gewonden te helpen.

Mijn onveiligheidsgevoel zal pas afnemen als we stoppen met de wereld fanatiek in te delen in engelen en barbaren. Als we durven beseffen dat we, om IS te verslaan, massaal de hulp van moslims nodig zullen hebben. En dat zij noch wij baat hebben bij de polarisering waar jihadisten juist op hopen.

Tom Lanoye

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234