null Beeld

Revue Lanoye: 'Tunnelvisies in Calais'

Theo Franckens uithalen op Twitter verwacht je niet van een staatssecretaris in functie, maar van iemand die in zijn vrije tijd aan de toog zijn tiende whisky bestelt.

'Vluchtelingen worden in Nederland steeds vaker 'dobbernegers' genoemd. Maar de term zou beledigend zijn. Voor dobbers'

‘Migranten die de Kanaaltunnel bestormen kun je enkel efficiënt stoppen door er een paar met een machinegeweer te grazen te nemen. Maar wie, in onze politiek correcte samenleving, heeft het lef om dat te doen?’ Met deze luttele Facebook-zinnen scoorde ene Steve Uncles zijn momentje van mondiale roem. Lokaal genoot hij al enige faam. Als aspirant-politiecommissaris voor het graafschap Kent en als kandidaat-Europarlementariër voor een nationalistische splinterpartij die zichzelf de British Democrats noemt... Newspeak en satire: ze zijn nooit veraf in Engeland.

Datzelfde geldt voor heel ons geliefde Fort Europa.


ARME SLOEBERS, HARDE DOBBERS

Mocht bedreiging met lichamelijk letsel de huidige mensenstromen een halt kunnen toeroepen, dan wáren die al opgedroogd. Noem de tienduizenden landverhuizers zoals je wilt – trekvogels, ontheemden, indringers – ze liggen ook zonder machinegeweren al onder dodelijk vuur. Een kogel in een been of arm? Ze hebben onderweg veel erger gezien of meegemaakt. Ze belanden met hun hoofd onder vrachtwagens vol varkens of sierbloemen. Ze kletteren bevroren tevoorschijn uit landingsgestellen. Ze donderen geëlektrocuteerd van treinen vol gebruinde toeristen of ze worden een woestijn ingestuurd door smokkelaars die ze de dag voordien een fortuin hebben betaald.

De meesten kapseizen in roestige schuiten en verdrinken bij duizenden in een zee die de bakermat is van alle westerse beschaving. Waarna ze in Nederlandse columns, talkshows en populaire blogs steeds vaker ‘dobbernegers’ worden genoemd. Zelfs Youp van ’t Hek en Maarten van Rossem autoriseerden dat woord – toegegeven: de ene al wat ironischer dan de andere. Er was ook kritiek, jazeker. De term zou beledigend zijn. Voor dobbers. ‘Verzuipneger’ ware een ‘correcter’ woord geweest.

Ju, ju, wat een grof volkje zijn onze noorderburen geworden... Tegelijk zijn ze nog altijd even bevreesd, van hoog tot laag, om úít de tijdgeest te worden gestoten. Dat nooit! Geëvolueerd van hippies naar hufters bleven ze dezelfde conformisten. De politieke incorrectheid is hun nieuwe fatsoen, de blog Geen Stijl de moderne mainstream, mededogen het hedendaagse taboe. Benieuwd wanneer dat weer omslaat. Met een even grote kracht, en een even grote sociale dwang.


HIJ KOMT, HIJ KOMT!

Hekken, honden, wachttorens en prikkeldraad. Patrouilleschepen en ontradingsfilms. Opvangkampen in eigen land, razzia’s overal elders. Niets lijkt te helpen. Als je deze migrantenstroom efficiënt wilt stoppen, heb je niet één machinegeweer nodig van één Britse nationalist. Je schiet ze beter allemáál neer.

Dan nog zou dat een averechts effect hebben en zullen de toekomstige stromen des te groter worden, volgens de stalen wetten van de contraproductiviteit. Als wij, de bewoners van het belaagde fort, ons zo fel zouden teweerstellen? Als we zelfs bereid zouden blijken tot wreedheden die haaks op onze verlichte idealen staan? Dan zou het vermoeden nog meer aanzwellen dat we achter onze muren een fabelachtige schat beschermen, een paradijs buiten proportie – des te begeerlijker naarmate het onbereikbaar lijkt. En hoe meer spelers en cours de route worden uitgeschakeld alvorens onze vetpotten en roulettes te bereiken, hoe meer elke uitgeputte overblijver gaat denken dat het lot van uitverkorene hem of haar in de schoot zal vallen. De survival of the fittest als kansberekening en peptalk ineen.

Dat is, vrees ik, het morbide van de situatie. Wat ook de reden van hun vlucht mag zijn – oorlog, droogte, armoede, zelfs domme meeloperij – deze mensen hebben hun bruggen verbrand, of hebben ze zien verbranden. En nu zijn ze tot alles bereid om hun kans te wagen. En hoe meer tegenstand ze ondervinden, hoe weerzinwekkender de verhalen zijn die ze te horen krijgen, des te groter wordt hun roekeloosheid, die door iedereen heroïsch zou worden genoemd indien ze een doel diende waar wij het volmondig mee eens waren... Wat een energie, wat een drive! Wanneer gaat Europa die ten volle benutten? Wanneer stopt het Fort zich te gedragen als een fort?

Deze crisis speelt zich niet alleen af in verre streken met natuurrampen, genocides of despoten. Deze crisis huist ook in het Versleten Continent zelf, en ze is een crisis van het zelfbeeld. De gemiddelde Europeaan verzet zich nog steeds tegen het besef dat we al decennialang geen statig en onvermengd kroondomein meer zijn, geen eeuwig onveranderlijk arcadia uit de belle époque, maar – nu al – een verzameling bruisende en kolkende immigratielanden, Canada en de VS achterna. Met alle lusten en lasten van dien.

‘De migrant komt sowieso, de vraag is wat we met hem doen, en welke kansen we de nieuwkomers geven,’ schreef politicoloog Bilal Benyaich in De Standaard. Ieder artikel van zijn hand is al een mooi bewijs van zijn stelling. ‘Net als in Duitsland,’ schrijft Benyaich, ‘heeft reeds één op de vier inwoners van België zijn wortels in de migratie.’ Tegen 2050 zal dat al gelden voor de helft van alle jonge arbeidskrachten. Niet omdat onze verdedigingsmuren het hebben begeven, maar omdat we domweg niet voort kunnen zonder de gedrevenheid en de getalsterkte van wie we nog te vaak zien als alleen maar een bedreiging. ‘België zal een succesvolle migratienatie moeten zijn, op straffe van niet zijn.’


LANGE TENEN, SNELLE DUIMEN

Getuigt het bovenstaande van ‘goedkope emotie’? Dat verwijt krijg je snel, tegenwoordig. Onze staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken twitterde het zelfs naar De Morgen, vanwege haar voorpagina van 6 augustus. Die toonde een foto van bootvluchtelingen met als opschrift: ‘Tientallen doden, honderden doden... Is het nu genoeg?’

De staatssecretaris stuurde zijn tweet al op 5 augustus, vlak vóór middernacht, de bewuste voorpagina was amper online. Rechtstreeks naar hoofdredacteur Lisbeth Imbo: ‘Kom zeg, zowat iedereen wordt gered. Sommigen nemen nu eenmaal enorme risico’s. Is dat altijd de schuld van het Westen?’ Een paar uur later excuseerde hij zich al, zij het flauwtjes, toen bleek dat honderden drenkelingen níét waren gered.

Ik wil geen vergelijking maken met het schunnige Facebookcommentaar van die andere nationalist, Steve Uncles. Dat zou getuigen van valsheid en overdrijving. Ondanks diepgaande meningsverschillen voel ik zelfs een zekere sympathie voor Francken. Hij verdedigde bijvoorbeeld consequent de uitgeprocedeerde Afghaanse loodgieter Navid Sharifi, die door Franckens voorganger Maggie De Block – de heilig verklaarde Madonna van Open VLD – zo schandalig hardvochtig en publiciteitsgeil werd uitgewezen. Ik betwijfel ook niet dat Francken zich te pletter werkt. En zijn ambt zou net zo goed staatssecretaris van Frustratie kunnen heten, gelet op de omvang van de drama’s en de middelen die hij ter beschikking heeft. Hij vroeg en kreeg toch al 2.500 nieuwe opvangplaatsen – ook hier: Heilige Maggie had er beter nooit zo veel afgeschaft.

Maar is het wel zo verstandig dat een overbelast beleidsmaker met een kort lontje en twee snelle duimen ook nog eens eigenhandig een Twitteraccount beheert, als hij al de hele zomer vrijwel dagelijks wordt geconfronteerd met regelrechte humanitaire rampen en een navenant ingewikkelde besluitvorming, ook internationaal? Die lichtgeraaktheid getuigt van zowel narcisme als onzekerheid. Ze doet ook vragen rijzen over zijn geschiktheid voor een taak waarbij men zich beter niet laat leiden door de goedkoopste der emoties: de pijnscheut in de lange tenen. Wat brengt dat op? Behalve onnodig tijdverlies en tenenkrommend gekissebis met een hoofdredacteur die wel erg vertrouwelijk werd toegesproken. Temeer daar Francken al vaker per Twitter zijn sangfroid heeft verloren. Als oppositielid is dat charmant, als gezagsdrager gênant.

Was het bijvoorbeeld een persoonlijke oprisping of een standpunt van heel onze regering toen hij – opnieuw op dat getergde toontje – sneerde dat asielzoekers gerust zelf 50 euro konden dokken per hotelnacht. Ze hadden hun smokkelaars toch ook tonnen geld betaald?

Het is een uithaal die je niet verwacht van een staatssecretaris in functie, maar van iemand die in zijn vrije tijd aan de toog zijn tiende whisky bestelt.


THE SUCCES OF THE WEST

‘Is alles altijd de schuld van het Westen?’ Zo luidt de dooddoener van niet enkel Francken, maar van iedereen die in een discussie – via geveinsde nuance – wil uitdrukken dat eigenlijk bitter weinig de schuld van het Westen is.

Meestal volgt direct die andere stoplap. ‘We moeten de migratiegolven bestrijden bij de bron.’ Waarna een opsomming volgt van alleen de symptomen die men wil bestrijden. Boten moeten preventief worden vernield, smokkelaars vervolgd. ‘Er is nood aan ontradingscampagnes en opvangkampen in de landen van herkomst!’ Heel de gekende reutemeteut, wég van de hete brij. Dat het Westen wel degelijk een ontwrichtende rol speelt, op vele vlakken. Deelname aan dubieuze conflicten, neokoloniale handelsdeals, het dumpen van productieoverschotten, het leegroven van bodemrijkdommen en visgronden. Ook hier: heel de gekende reutemeteut.

In de clash van die twee Grote Gelijken wordt één oorzaak telkens grandioos over het hoofd gezien. Het succes van de westerse droom, mondiaal verspreid door zijn alomtegenwoordige propaganda, bestaande uit ontelbare films, orgiastische reclameclips en publicitaire vierkleurenfoto’s in glossy magazines. ‘Iedereen kan alles worden wat hij wil – áls hij maar wil! En wie niet slaagt? Die heeft dat alleen aan zichzelf te danken. Waag je kans en ga tot het uiterste!’ Het grootste deel van de asielzoekers bewijst door hun barre overtocht dat ze zeker op dát vlak geen inburgeringsexamens meer nodig hebben. Het zijn even grote gelukzoekers als die van de vroegere Verenigde Oost-Indische Compagnie, of als koning Leopold II en zijn vele Stanleys. Alleen: zij zijn met zoveel meer. En nu komen ze, met onze ingesteldheid, onstuitbaar ónze kant uit.

Bij links zijn er inderdaad die al decennialang over open grenzen praten. Rechts hééft ze al opengezet. Voor goederen, diensten en kapitalen, en bijgevolg voor alle winnaars van de globalisering, van toerist tot investeerder. De naïviteit van rechts bestaat erin te denken dat je zelf kunt blijven bepalen wie een pasje krijgt en wie niet. En dat iedereen, ook de miljoenen verliezers, zich voetstoots zullen blijven aanpassen aan regeltjes en wetjes van een markt waarin zoveel ongelijkheid heerst. Terwijl diezelfde markt iedereen dagelijks toeschreeuwt dat iedereen het recht heeft om een winnaar te worden.

Die boodschap wordt massaal verhoord. Iedere immigrant die in Veurne of Calais het zeildoek van een vrachtwagen opensnijdt om zich tussen een lading asperges of designmeubelen te verbergen, is daarvan het levende bewijs.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234