Wat doet Reynders bij een aangebrande lobbyist in het gezelschap van Bart De Wever? Dat is geen politiek, maar affairisme' Beeld BELGAIMAGE
Wat doet Reynders bij een aangebrande lobbyist in het gezelschap van Bart De Wever? Dat is geen politiek, maar affairisme'Beeld BELGAIMAGE

Twintig jaar schimmige deals'De clan Reynders'

‘Reynders leidt de Europese strijd tegen corruptie: dat is als Al Capone aan het hoofd van de politie’

‘Le clan Reynders’ is een ontluisterend boek over Eurocommissaris voor Justitie Didier Reynders (MR). Onderzoeksjournalist Philippe Engels lijst de vele schimmige deals op die de voormalige vicepremier van België al twintig jaar lang maakt met zijn onvermijdelijke fikser Jean-Claude Fontinoy, alias Meneer Enveloppe. Ook Nicolas Ullens de Schooten is bekend met het duo. Bij de Staatsveiligheid vloog inlichtingenagent Ullens aan de deur omdat hij zich te veel in hun zaakjes verdiepte. ‘Hun lot is met elkaar verbonden: als de ene valt, valt de andere.’

Op afgemeten maar indringende wijze brengt Philippe Engels in ‘Le clan Reynders’, dat binnenkort door uitgeverij Lannoo naar het Nederlands wordt vertaald, verslag uit van de nachtzijde van de politiek. Als je het boek dichtklapt, rest je maar één vraag: hoe is dit allemaal onder het oog van de camera’s kunnen gebeuren? Didier Reynders (62) is wellicht de machtigste Belgische politicus van de voorbije twintig jaar. Minister van Financiën (1999-2011), minister van Buitenlandse Zaken (2011-2019), minister van Defensie (2018-2019), vicepremier (2004-2019) en sinds december 2019 Eurocommissaris voor Justitie: veel ruimte voor een bestaan in de schaduw is er dan niet. Dat was al die tijd voorbehouden voor zijn onafscheidelijke compagnon de route Jean-Claude Fontinoy (76), afscheidnemend voorzitter van de raad van bestuur van de NMBS, maar voor alles: meester-fikser.

HUMO Uw boek heet ‘De clan Reynders’, maar het gaat om een duo: Reynders en Fontinoy. Hoe zou u hen omschrijven?

PHILIPPE ENGELS «Als een atypisch duo. Aan de ene kant heb je een man die buitengewoon intelligent en machtig is, maar ook ontzettend voorzichtig. Aan de andere kant heb je een kerel die langs de muren sluipt, zelden spreekt, maar wel de grootst denkbare risico’s neemt. Ze zijn elkaars tegenpolen, dat zie je ook op foto’s: Reynders is het stralende middelpunt van mondaine feestjes, Fontinoy houdt zich het liefst op de achtergrond – meestal staat hij zelfs niet op de foto.

»Die merkwaardige tandem bestond al vóór Reynders in 1999 aan de macht kwam. Dat intrigeerde me. Hoe kunnen mensen die zó verschillen het zo lang met elkaar uithouden? Voor mij is het meer dan een tandem: het is een heuse clan die ook wordt bevolkt door zakenlui die voorkennis genieten, en schaduwlopers die onfrisse zaken in de doofpot steken.»

HUMO Hoe is de tandem ontstaan?

ENGELS «Ze vonden elkaar bij de NMBS, op het moment dat Reynders voorzitter van de raad van bestuur was (van 1986 tot 1991, red.). Fontinoy was toen een anoniem technisch ingenieur bij het spoor.»

HUMO Én voorzitter van het socialistisch syndicaat van de spoorwegingenieurs.

ENGELS «Juist, hij was oorspronkelijk een socialist (lacht). Hij zag snel het soortelijk gewicht van de jonge Reynders. Fontinoy is in de goeie wagon gestapt, en ze hebben elkaar niet meer losgelaten.

»1995 is een sleutelmoment. Fontinoy, dan al de rechterhand van Reynders, wordt op heterdaad betrapt terwijl hij het investeringsplan van de NMBS aan het kopiëren is: bedrijfsspionage. Hij wordt op staande voet ontslagen, met behoud van zijn pensioen om een schandaal te vermijden. Maar wat gebeurt er vier jaar later, wanneer Reynders minister van Financiën wordt? Hij brengt Fontinoy terug, als bestuurder van de NMBS.»

HUMO Uit vriendschap?

ENGELS «Heel wat bronnen hebben het over chantage.»

HUMO U knikt, meneer Ullens.

NICOLAS ULLENS «Toen Didier Reynders minister van Buitenlandse Zaken was, mocht één persoon zijn kantoor binnenkomen zonder te kloppen: Jean-Claude Fontinoy. Niet omdat hij zo’n uitzonderlijk politiek adviseur was: hij was nummer zeventien op het kabinet.

»Een politicus met foute plannen heeft behoefte aan een loopjongen – un page – die buiten beeld enveloppes aanneemt. Je kunt geen twee euro aan Didier Reynders geven zonder dat de CFI, de Cel voor Financiële Informatieverwerking, op de hoogte is. Jean-Claude Fontinoy is een fikser. Hij kende wijlen Koen Blijweert en Luc Joris erg goed: die drie hebben 80 procent van de grote overheidsaanbestedingen van de afgelopen vijfentwintig jaar geregeld.»

ENGELS «Ik heb met tientallen politici gesproken, bestuurders bij de NMBS, mensen uit het vastgoed. Nagenoeg iedereen is het erover eens: er speelt chantage tussen die twee, ze weten te veel van elkaar. Als de ene valt, dan de andere ook. En het meest waarschijnlijke scenario is: eerst zal Fontinoy bezwijken, daarna Reynders – hun lot is met elkaar verbonden.

»Reynders kan niet volhouden dat hij niet weet wat Fontinoy uitspookt. Hij is verscheidene keren door machtige zakenlui gewaarschuwd. CEO’s van bouwbedrijven, bijvoorbeeld, die Fontinoy over de vloer hadden gekregen met de boodschap dat hij wel kon helpen met een aanbesteding, maar dat hij wel een vergoeding vroeg. Als je zulke getuigenissen hoort – en die hebben Reynders bereikt in de jaren 2010 tot 2015 – denk je: dit zijn praktijken uit Latijns-Amerika. Toch was het hier usance.

»Het gerecht is veel te laat een onderzoek gestart naar Fontinoy: pas in 2019, na onthullingen in de pers. Zelfs Justitie was bang van het duo. Onderzoekers begrepen ook snel dat het systeem-Fontinoy op de oude leest is geschoeid: hij laat geen sporen na. Dat maakt het moeilijk om bewijs tegen hem te verzamelen.»

HUMO Vandaar zijn bijnaam Monsieur l’Enveloppe?

ENGELS «Fontinoy deelt envelopjes uit. Mails verstuurt hij niet. Op zijn laptop verricht hij geen financiële transacties: hij is, wat je noemt, oldskool (lacht).

»Fontinoy manoeuvreert zich in een positie waardoor hij exclusieve informatie verkrijgt. Daarna verkoopt hij die aan mensen die daar baat bij hebben. En achteraf verwacht hij iets terug. ‘Vergeet mijn enveloppe niet,’ is zijn vaste uitdrukking.

»Aan het eind van de jaren 90 hadden Reynders en Fontinoy snel begrepen dat in de omgeving van de grote stations dingen stonden te gebeuren: de NMBS was van plan om, door middel van vastgoeddeals, alle gronden in de omtrek te valoriseren. Dat was gouden informatie voor vastgoedmakelaars, en daar heeft de tandem fortuinen aan verdiend. In 2005 werd Fontinoy voorzitter van de raad van bestuur van de NMBS Holding, in 2008 voorzitter van de raad van bestuur van de NMBS zelf. Met zijn voorkennis kon hij tegen bepaalde mensen zeggen: ‘Ik regel het dossier voor jou.’»

‘Reynders en Fontinoy begrepen snel dat in de omgeving van de grote stations dingen stonden te gebeuren: ze hadden gouden informatie in handen voor vastgoedmakelaars.’ Beeld BELGA
‘Reynders en Fontinoy begrepen snel dat in de omgeving van de grote stations dingen stonden te gebeuren: ze hadden gouden informatie in handen voor vastgoedmakelaars.’Beeld BELGA

HOCUS POCUS

HUMO De tandem is actief bij de NMBS, de Regie der Gebouwen, de reorganisatie van buitenlandse ambassades: zijn de heren uitsluitend in vastgoed geïnteresseerd?

ENGELS «Het vastgoed van de NMBS en de Regie der Gebouwen interesseerde hen, maar je hebt ook andere dossiers: dat van de Libische fondsen, bijvoorbeeld. U weet: prins Laurent had met zijn vzw voor ongeveer 50 miljoen euro in een Libisch project geïnvesteerd. Dat kwam er niet, de prins trok naar het Belgisch gerecht, en dat gaf hem gelijk: hij moest zijn investering terugkrijgen. Alleen, na de dood van kolonel Kadhafi waren de Libische fondsen in ons land bevroren: de prins kon niet meer aan zijn geld. Plotseling doken er allerlei vreemde figuren op in het dossier, zoals grootindustrieel Aldo Vastapane, een vertrouwensman van Laurent. Iemand van de groep-Vastapane heeft tegenover het gerecht toegegeven dat Vastapane 50.000 euro aan Fontinoy heeft gegeven ‘om de toestand te deblokkeren’.

»Je hebt ook Kazachgate. Fontinoy verklaarde toen tegenover de parlementaire onderzoekscommissie dat hij daar niets mee te maken heeft, maar intussen heeft hij moeten bekennen dat hij wel degelijk een vertegenwoordiger van het Elysée die bij de zaak betrokken was, heeft ontmoet. En voor mijn boek heb ik het bewijs gevonden dat hij ook close was met het advocatenkantoor Tossens, dat voor zijn bijdrage aan Kazachgate meer dan één miljoen euro ontving. Dat zijn al twee leugens. Als je voor het parlement getuigt, zweer je de waarheid te spreken. Doe je dat niet, dan pleeg je meineed.

»Ik beschik over de schriftjes van een chauffeur van Fontinoy, waarin die bijhoudt waar hij allemaal naartoe rijdt met de voorzitter van de NMBS: Koen Blijweert, prins Laurent, Ackermans & van Haaren, politici in Parijs. De chauffeur zegt: ‘Als hij gehaast was, waren er zaakjes te doen.’ Het ging om meer dan vastgoed.»

ULLENS «Fontinoy is le bras droit affairiste, de rechterhand in louche zaken van Reynders. De valiezendrager, de man die de geheime belastingen int. Hij wast het zwarte geld ook wit via kunsthandel, vastgoeddeals en offshoreconstructies.»

ENGELS «Dat laatste laat ik voor uw rekening. Van witwas heb ik geen bewijs gevonden. Ik weet wel met zekerheid dat Fontinoy over een groot patrimonium aan vastgoed beschikt dat uit het niets komt: minstens dertig huizen en appartementen – een voorzichtige schatting. Het gerecht van Namen onderzoekt dat spoor.»

ULLENS «Ik ben zeker van de witwas. Via de kunsthandel creëerde Fontinoy een financiële stroom – de methode-Claude Guéant. Guéant was de kabinetschef van voormalig Frans president Nicolas Sarkozy: zijn Fontinoy, zeg maar. Hij wordt ervan verdacht twee schilderijtjes voor 10.000 euro te hebben gekocht, en te hebben doorverkocht voor 400.000 euro aan iemand die banden had met Libië. De winst ging naar de presidentscampagne van Sarkozy, die daarvoor in eerste aanleg is veroordeeld.

»Toen Fontinoy vanwege spionage bij de NMBS aan de deur werd gezet, werd hij antiquair – hij kent de hocus pocus van de kunsthandel. Hetzelfde geldt voor vastgoed. Fontinoy heeft een patrimonium dat niet in verhouding is met zijn gedeclareerde inkomsten.»

ENGELS «Reynders kan niet volhouden dat hij niets weet van het vastgoedimperium van Fontinoy. Die heeft in het Naamse dorpje Mozet twee kasteelboerderijen, die zijn gerenoveerd door personeel van de NMBS, tijdens en na de uren. Het hoofdkasteel is prachtig: een eeuwenoud gebouw met een grote vierkante binnenplaats en een immense veranda, dat vaak het toneel was van recepties voor politici, magistraten, leden van de koninklijke familie en andere notabelen. Reynders was geregeld één van de gasten.

»Iedereen weet dat Fontinoy er een opmerkelijke train de vie op na houdt. Hij leeft als een seigneur, met chauffeurs die hem ’s ochtends vroeg thuis oppikken en ’s avonds laat weer afleveren. Die soep oplepelen aan de lange tafel, met aan de ene kant de kasteelheer en aan de andere de kasteelvrouw. Die met mevrouw Fontinoy kunstvoorwerpen inkopen of vastgoed prospecteren.»

‘Reynders en Di Rupo verafschuwen elkaar, maar sloten een deal over de renovatie van twee Waalse stations, in hún thuis­ basissen. Dáár zie je het duistere gezicht van de PS en de MR.’ Beeld BELGA
‘Reynders en Di Rupo verafschuwen elkaar, maar sloten een deal over de renovatie van twee Waalse stations, in hún thuis­ basissen. Dáár zie je het duistere gezicht van de PS en de MR.’Beeld BELGA

KROONJUWELEN

HUMO Het eerste grote kunststukje van Fontinoy, schrijft u, is de restauratie van de stations in Luik en Bergen, het werk van de Spaanse sterarchitect Santiago Calatrava.

ENGELS «In die projecten zie je het donkere gezicht van de MR en de PS. Reynders en Elio Di Rupo, die elkaar verafschuwen, sloten een overeenkomst. In ruil voor de modernisering van de Vlaamse stations zouden ook twee Waalse worden opgeknapt: Luik, waar Reynders vandaan komt, en Bergen, de thuisbasis van Di Rupo. Bergen is godbetert de vijftiende hub in België. Drie schaduwlopers hebben dat gefikst: Vincent Bourlard en Luc Joris namens de PS, Fontinoy voor de MR.»

HUMO Is het station van Bergen al opgeleverd?

ENGELS «Is het werk al begonnen?»

ULLENS «Het station is nog altijd een skelet. Laatst was er een programma op RTBF over de bouwwerken in Bergen: de uiteindelijke kosten zullen tien keer hoger zijn dan begroot.»

ENGELS «Niemand kan zelfs maar bij benadering zeggen wat het station van Bergen tot op vandaag heeft gekost. Dat van Luik is drie keer duurder dan oorspronkelijk begroot – dat valt nog mee (lacht). Maar eerlijk is eerlijk: in Vlaanderen hebben ze hun budget ook overschreden. 25 jaar MR aan de top van de NMBS heeft dus níét tot succes geleid.

»Hetzelfde geldt voor de verkoop van de kroonjuwelen van de staat. Toen Reynders als minister van Financiën aan het hoofd van de Regie der Gebouwen kwam, zag je telkens hetzelfde: de staat verkocht een gebouw tegen een erg lage prijs aan een privébedrijf, dat het veel duurder aan een ander bedrijf doorverkocht, waarna de staat een smak geld betaalde om datzelfde gebouw te mogen huren. Sale-and-lease-back, heet dat. De tandem heeft het patrimonium van de staat verkwanseld.»

HUMO Nog even over het spoor: Joris en Bourlard waren de Fontinoys van Di Rupo. Zij hebben het niet volgehouden bij de NMBS, Fontinoy wel.

ULLENS «Luc Joris is betrapt, la main dans le sac, op witwassen aan het hoofd van een bedrijf in Luxemburg. Elio Di Rupo besefte dat hij onhoudbaar was en heeft hem weggestuurd.»

ENGELS «Joris is niet opgestapt voor toestanden bij de NMBS. Die zijn, bij mijn weten, nooit door het gerecht onderzocht. Jammer. Een grondig onderzoek naar de modernisering van onze grote stations en de exploitatie van de gronden in de omgeving zou veel bezwarend materiaal opleveren. Maar te veel politieke partijen hebben er belang bij dat dat er niet komt: de MR, de PS, maar ook heel wat Vlaamse. De stilte over Reynders en Fontinoy komt meer mensen goed uit.»

HUMO Zes jaar geleden kwam het aan de top van de NMBS tot een open oorlog tussen Fontinoy en minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR) en CEO Jo Cornu. Weer was Fontinoy te sterk.

ENGELS «Galant behoorde niet tot de intieme kring van Reynders – ze maakte binnen de MR deel uit van de strekking-Charles Michel. Haar kabinetschef (Dominique Offergeld, red.) kende het spoordossier van haver tot gort. Toen zij Fontinoy voor het eerst ontmoette, zei hij: ‘De spoordossiers zijn voor mij.’ ‘Nee,’ zei ze, ‘daar gaat de minister van Mobiliteit over.’ Daarop vroeg Fontinoy: ‘Hoeveel verdiende jij in je vorige baan?’ De kabinetschef voelde dat aan als een poging tot omkoping, en wees hem meteen de deur. Hij stond op, maar net voor hij de deur opende, draaide hij zich om: ‘Laatst was ik op een receptie. Ik had het gevoel dat ik iets naar binnen had gewerkt dat me slecht was bekomen, ik ben zelfs naar het ziekenhuis gereden: vermoedelijk was ik vergiftigd. Kijk maar uit, dat kan jou ook overkomen.’ De kabinetschef heeft dat opgevat als ‘een bedreiging van haar fysieke integriteit’.

»In 2016 moest Galant de regering verlaten: ze was haar geloofwaardigheid kwijtgespeeld in het dossier van de nachtvluchten. Reynders en andere MR-leden hebben haar niet proberen te redden.»

LOSSE HANDJES

HUMO U hebt het in uw boek ook over #MeToo-gedrag van Fontinoy.

ENGELS «Ik heb verscheidene verklaringen opgetekend van vrouwen op hoge posities in het hart van de NMBS. Ze klaagden over seksuele of morele intimidatie van de voorzitter of mensen uit zijn entourage, mannen met losse handjes. Niemand heeft, uit angst, een klacht ingediend.

»Fontinoy is almachtig: hij heeft een uitgebreid kabinet van een tiental mensen plus twee chauffeurs. Je kunt je afvragen of een voorzitter van een raad van bestuur over zo’n hofhouding moet beschikken.»

HUMO Meneer Ullens, u hebt wél een klacht ingediend voor wat u, als medewerker van de Staatsveiligheid, is overkomen. Het ging om ‘doodsbedreigingen’ en ‘intimidatie’.

ULLENS «Reynders en Fontinoy hebben een putsch op de Staatsveiligheid uitgevoerd: ze benoemden een derde topman, Hugues Brulin, terwijl de Staatsveiligheid sinds 1830 werd bestuurd door een tweespan: de administrateurgeneraal en zijn adjunct. Brulin kwam rechtstreeks van het kabinet-Reynders. Daarmee overtraden ze de regel dat een staflid van de Staatsveiligheid een magistraat hoort te zijn.

»Mijn diensthoofd, Frank Jaumin, was ook een MR-man. Jaumin en Brulin hebben me het leven onmogelijk gemaakt en de economische afdeling van de Staatsveiligheid, waar ik werkte, opgedoekt. Jaumin heeft me ook aangemaand om op te houden met het onderzoek naar Kazachgate, het dossier van een parlementaire onderzoekscommissie. Uiteindelijk heb ik me tot het Comité I gewend, dat toezicht houdt op de inlichtingendiensten. De toenmalige voorzitter, Guy Rapaille, een man van socialistische signatuur, heeft me niet bepaald gesteund: hij heeft geprobeerd me in diskrediet te brengen. Maar de ergste was de chef van de Dienst Enquêtes van Comité I, Frank Franceus, de oud-kabinetschef van Geert Bourgeois (N-VA, red.). Toen ik mijn verklaringen ging ondertekenen, zei hij: ‘Meneer Ullens, als u dit tekent, brengt u niet alleen uzelf, maar ook uw vrouw en uw vier kinderen in gevaar.’»

HUMO Meneer Engels, u schrijft over de legendarische ontmoeting tussen Bart De Wever en Didier Reynders in het Brusselse restaurant Bruneau, in 2010. Die was door Koen Blijweert georganiseerd en politiek geïnspireerd: de N-VA en de MR wilden uitzoeken of ze samen konden regeren. Maar drie jaar later kwamen beide politici elkaar opnieuw tegen, bij de familie Blijweert in Waasmunster. Waar ging het toen over?

ENGELS «Die vergadering op 2 mei 2013 is erg interessant: op het hoofdkwartier van de familie Blijweert komt het nummer één van de oppositie, Bart De Wever, samen met een vooraanstaand lid van de regering, Didier Reynders. Blijweert en Fontinoy zijn ook van de partij. Het viertal kent elkaar al langer en heeft het over een belangrijke vastgoedtransactie: de verhuizing van de zetel van de federale politie naar het Rijksadministratief Centrum. Een gouden zaak voor het bedrijf Breevast, dat eigenaar is geworden van het Centrum.

»In 2013 onderzoekt het gerecht die transactie. Glenn Audenaert, het hoofd van de Brusselse Federale Gerechtelijke Politie, heeft net bekend dat hij geld heeft ontvangen van Frank Zweegers, de CEO van Breevast – mogelijk met Blijweert als go-between.

»De vraag is: wat deed Reynders bij een aangebrande lobbyist in het gezelschap van De Wever? Dat was geen politieke ontmoeting, maar affairisme.»

ULLENS «Het Rekenhof heeft vastgesteld dat er in dit dossier 40 miljoen euro verdwenen is.»

HUMO Achteraf zou Reynders hebben verklaard dat het ‘een valstrik’ was.

ENGELS «Een machtig man als Reynders – die bekendstaat om zijn voorzichtigheid, die veertien jaar minister is – begeeft zich naar een louche lobbyist om over het weer te praten?»

HUMO Koen Blijweert is nooit veroordeeld.

ULLENS «Hij heeft in voorarrest gezeten – in Vlaanderen had hij de bijnaam ‘de man van 70 verhoren’ – maar hij is nooit gevallen.»

ENGELS «Koen Blijweert was een zakenman die van de politiek hield – dat was goed voor zijn zaken. Bij Fontinoy is het omgekeerd. Hij is, als cabinetard, een politicus die van zaken houdt.»

Nicolas Ullens (rechts): ‘Ik heb een vijftiental filmpjes op het internet gezet: als ik in onduidelijke omstandigheden overlijd, zou dat erg bezwarend zijn voor Didier Reynders.’ Beeld Saskia Vanderstichele
Nicolas Ullens (rechts): ‘Ik heb een vijftiental filmpjes op het internet gezet: als ik in onduidelijke omstandigheden overlijd, zou dat erg bezwarend zijn voor Didier Reynders.’Beeld Saskia Vanderstichele

BEZWARENDE FILMPJES

HUMO Meneer Ullens, wat had u precies bij de Staatsveiligheid ontdekt waardoor u zo nodig moest zwijgen?

ULLENS «Er was een anonieme brief verstuurd naar een lid van de parlementaire onderzoekscommissie over Kazachgate, Olivier Maingain (Défi, red.). Die brief kwam, voor alle duidelijkheid, niet van mij. Daarin stond dat een medewerker van de Staatsveiligheid die onderzoek naar Kazachgate verrichtte, zwaar onder druk werd gezet.

»Sta me toe even uit te leggen waar Kazachgate over ging: Tractebel had in de vorige eeuw het plan opgevat om thermische centrales te bouwen in Kazachstan, maar moest daarvoor smeergeld betalen: tientallen miljoenen euro’s aan drie oligarchen, vrienden van de Kazachse president Nazarbajev. Maar Tractebel greep naast de aanbesteding. Járen later ging het Belgische gerecht de kwestie onderzoeken. Het werd link voor de drie Kazachen, die intussen ieder een eigen bank hadden. Een veroordeling konden ze zich niet veroorloven, en dus hebben ze, via hun netwerk, onze afkoopwet laten verruimen. Zo konden ze hun klacht afkopen voor 25 miljoen euro.»

HUMO Was de rol van Didier Reynders in Kazachgate niet: zijn goede vriend Nicolas Sarkozy een handje helpen?

ULLENS «Het Franse bedrijf Airbus kon in 2010 een hoop helikopters en locomotieven aan Kazachstan verkopen: een monstercontract van 2 miljard euro dat de Franse president Sarkozy niet wilde mislopen. ‘Prima,’ zei Nazarbajev, ‘op voorwaarde dat u de gerechtelijke problemen van de drie oligarchen in België oplost.’ Daarop stuurde het Elysée een team naar België, dat ook met Reynders sprak. Hun besluit was dat ze de afkoopwet zo snel mogelijk zouden laten uitbreiden. Met die nieuwe wet kun je, zoals bij een verkeersovertreding, je straf afkopen zonder enige vermelding op je strafblad.

»Achteraf is gebleken dat voormalig Senaatsvoorzitter Armand De Decker (MR, red.) meer dan 700.000 euro heeft ontvangen voor zijn bemiddeling als ‘advocaat’, terwijl hij al vijftien jaar geen advocaat meer was. Hij was het scherm waarachter Reynders zich bewoog.»

HUMO Dus: een vriendendienst van Reynders aan Sarkozy?

ULLENS «Nee hoor, kassa-kassa (lacht)

ENGELS «In Kazachgate zie je dat Frankrijk zoveel invloed op ons land heeft dat het een wet kan laten wijzigen. De belangrijkste Belgische politici waren op dat moment Yves Leterme (CD&V) en Didier Reynders. De wetswijziging is in de eerste plaats hun verantwoordelijkheid.

»Intussen denkt iedereen dat Kazachgate van de baan is omdat het gerecht het onderzoek heeft gestopt na het overlijden van Armand De Decker, dat iedereen goed uitkwam.»

ULLENS «Voor Didier Reynders kon de dood van De Decker niet op een beter tijdstip komen. Nu heeft die de zwartepiet toegespeeld gekregen.»

ENGELS «Het lijkt nu alsof De Decker het belangrijkste aanspreekpunt van het Elysée was, maar daar twijfel ik ernstig aan. De vriendschap tussen Reynders en Sarkozy is zo sterk dat je niet anders kunt dan je afvragen waarom Sarkozy een politieke has-been als De Decker zou inschakelen, terwijl Reynders dé man was die hij moest overtuigen.

»Het onderzoek is afgesloten in België, in Frankrijk loopt het nog. Het Franse gerecht redeneert niet vanuit een politieke, maar vanuit een feitelijke logica. Het stelt zich maar één vraag: waar is het geld naartoe? Het blijft onduidelijk waarom het advocatenkantoor Tossens meer dan 1 miljoen euro aan Kazachgate heeft overgehouden. Tossens en Fontinoy hebben jarenlang, via hun chauffeurs, enveloppes uitgewisseld. Maar in 2012 houden die contacten plotseling op. Waarom heeft Fontinoy voor het Belgische parlement niet over die contacten gesproken? Als je de stroom van het geld volgt, kom je misschien tot het ontbrekende puzzelstukje: de link tussen Reynders-Fontinoy en de Kazachen.»

ULLENS «Voor mij blijft het ontdooien van de Libische fondsen het ergste. Kadhafi had zo’n 15 miljard bij Belgische banken staan. Na zijn dood werd dat geld bevroren. Reynders heeft, tegen de voorschriften van de Verenigde Naties in, de rente van dat bedrag ontdooid. Zo is 2 miljard euro naar de burgeroorlog in Libië gegaan – naar een militie die ook uit salafisten bestond, die later bij terreuraanslagen in Europa betrokken waren. Ik noem dat: doodslag op grote schaal.

»Prins Laurent klaagt dat aan in een open brief aan toenmalig premier Charles Michel: hij schrijft dat hij geschokt is dat het geld naar salafistische milities is gegaan en niet naar zijn project.»

HUMO De morele verontwaardiging van Laurent is dubbel: hij heeft zelf steekpenningen uitgedeeld, zei u.

ULLENS «Mij gaat het om de rol van Reynders: in 2019 werd uitgerekend hij Eurocommissaris voor Justitie en bevoegd voor de rechtsstaat. De Ierse Eurocommissaris Phil Hogan moest aftreden omdat hij zich in zijn golfclub zonder mondmasker had vertoond, maar Reynders spookt dingen uit die oneindig veel zwaarwichtiger zijn. Hij reageert zelfs niet op mijn uitspraken of op het boek van Philippe.»

HUMO Hebt u voor uw boek met Reynders gesproken?

ENGELS «Ik heb het vijf jaar lang geprobeerd. Hij zwijgt. Fontinoy zegt altijd hetzelfde: ‘Het is onwaarschijnlijk wat u beweert.’ Telefoongesprekken met hem duren twee minuten.»

ULLENS «Nog iets: Reynders heeft ook een uiterst troebele rol gespeeld in verband met de Russische en Chinese inlichtingendiensten.»

HUMO Nu hebt u het vermoedelijk over zijn broer Jean-Pierre Reynders, de architect?

ULLENS (knikt) «Jean-Pierre Reynders renoveerde in 2000 de Russische ambassade, met inbegrip van de lokalen voor de inlichtingendiensten. Maar wie werkte in 2015 voor het architectenbureau Assar, dat het contract kreeg voor de nieuwe zetel van de NAVO? Diezelfde broer! Die had van de Staatsveiligheid nooit toegang tot de werf mogen krijgen. De kans is groot dat de plannen van de NAVO nu in Moskou liggen.

»In 2011 waarschuwde de Britse inlichtingendienst MI6 Didier Reynders dat China naast het Berlaymontgebouw, in de Maltese ambassade, een observatiepost had opgetrokken. Reynders zei niks tegen de Europese inlichtingendiensten. Is dat normaal?»

HUMO Kan Reynders nog worden verontrust, nu hij Eurocommissaris is?

ENGELS «Vast en zeker. Fontinoy is het voorwerp van twee gerechtelijke onderzoeken: in Brussel worden de Libische fondsen onder de loep genomen, in Namen wordt onderzocht of zijn vzw Les Plus Beaux Villages de Wallonie een vehikel voor zelfverrijking is. En dan is er nog het Franse onderzoek naar Kazachgate. En als Fontinoy wordt veroordeeld, zal dat ook gevolgen hebben voor Reynders.

»Reynders heeft onze rechtsstaat ondermijnd, onze procedures misbruikt om de afkoopwet te verruimen, een kabinetsmedewerker naar de Staatsveiligheid gestuurd. Zo’n man als Eurocommissaris voor Justitie is een klap in het gezicht van de democratie.»

ULLENS «En nu bereidt hij het Europees parket ter bestrijding van corruptie voor. Dat is als Al Capone aan het hoofd van de politie van Chicago!»

HUMO Zijn jullie bang voor de clan?

ULLENS «Bij de inlichtingendiensten geldt één regel: als je als enige over gevoelige informatie beschikt, is je leven in gevaar. Daarom heb ik een vijftiental filmpjes op het internet gezet: als ik nu in onduidelijke omstandigheden overlijd, zou dat erg bezwarend zijn voor Didier Reynders.»

HUMO Dat klinkt als een dreigement.

ULLENS «Kijk, ik ben ervan overtuigd dat Reynders voor Rusland heeft gewerkt. De Russische inlichtingendiensten zouden mij weleens kunnen ombrengen voor zijn rekening. Daarom gingen mijn eerste filmpjes over Russische toestanden. Het was mijn manier om hen op afstand te houden: ‘Als mij iets overkomt, zullen jullie rekenschap moeten afleggen.’ »

HUMO Wat is er met uw klacht gebeurd?

ULLENS «Het onderzoek loopt nog. Het wordt mijn woord tegen het zijne.»

ENGELS «Klokkenluiders zoals Nicolas lopen gevaar. Hun statuut is zwak.»

HUMO Heeft Didier Reynders uw boek gelezen?

ENGELS «‘Ik heb voldoende gelezen om te weten dat ik het niet hoefde te lezen,’ zei hij vorige week op RTL. Hij noemt het een politiek boek, omdat ik vroeger als adviseur voor Ecolo heb gewerkt – wat geen geheim is. ‘Het boek stinkt,’ zei hij nog.»

We vroegen vruchteloos om een reactie bij Jean-Claude Fontinoy en de woordvoerders van Didier Reynders en Frank Franceus.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234