null Beeld

Richard Sennett - De ambachtsman: de mens als maker

In 'Caligula' liet Albert Camus de keizer van Rome van zeggen: 'De mensen sterven en ze zijn niet gelukkig.' 'De ambachtsman: de mens als maker' (Meulenhoff) van Richard Sennett laat zich vatten in een variant op die zin: 'De mensen werken en ze zijn niet gelukkig.' Of niet meer gelukkig. Sennett is een specialist van de kwalen van het moderne kapitalisme. Hij wil weten welke betekenis 'vakwerk' in andere, misschien gelukkiger samenlevingen heeft gehad.

Griekse pottenbakkers, middeleeuwse wevers, klassieke vioolbouwers, instrumentenmakers en nog veel meer vaklieden komen in beeld. Sennett vertelt hun geschiedenis niet zonder meer. Als een zilversmid beklopt hij met een fijn hamertje geduldig al dat historische materiaal tot er iets tevoorschijn komt van de 'essentie' van vakwerk. Hij gaat daarbij heel ver en zijn verhaal waaiert uit over de meest diverse vakgebieden.
Sennett is behalve socioloog ook muzikant. In het hoofdstuk over de 'Hand' komen we net iets meer over de fijne motoriek van muzikantenvingers te weten dan de vaart van zijn boek kan dragen. De tekst is zo dicht aan gedachten en historische informatie dat Sennett het nodig heeft gevonden om af en toe te pauzeren, de lezer een reddingsboei toe te gooien en beknopte samenvattingen in te lassen. Dit is echt geen lectuur voor bij de borrelnootjes.
Terwijl hij door de geschiedenis marcheert, wordt het voor Sennett duidelijk dat veel van de essentie die hij zoekt onuitspreekbaar en dus ook onbeschrijfbaar is. Een kort hoofdstukje over 'Expressieve instructies' maakt dat duidelijk. Het gaat over gebruiksaanwijzingen en recepten en waarom die ons meestal zo hopeloos maken. Taal schiet tekort om, bijvoorbeeld, de precieze handelingen van een kok weer te geven als die poularde à la d'Albufera klaarmaakt. Dat komt onder meer omdat een echte chef zijn verstand na vele jaren in zijn handen draagt. Wat hij precies doet, kan alleen maar bij benadering uitgedrukt worden. Sennet beseft dat zijn boek tegen het onuitspreekbare aanschurkt. Maar hij studeerde ooit bij Hannah Arendt, en dan is ook Martin Heidegger niet ver weg. Die zou misschien gewoon gezegd hebben: 'Vakwerk, Richard, dat vakwerkt.'

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234