null Beeld

Richard Yates - Een goede school

Met ‘Een goede school’ (De Arbeiderspers) zijn nu zes van de zeven romans van Richard Yates in het Nederlands verkrijgbaar, zodat het zich laat aanzien dat een kwarteeuw na de dood van de schrijver zijn oeuvre volledig vertaald en dus eindelijk springlevend zal zijn.

’t Is maar de vraag of die aai van de eeuwigheid Yates vrolijk gestemd zou hebben, opgetrokken uit zwartgeblakerde melancholie als hij was. Zijn oeuvre leest als een kroniek van de mislukking van elke dag, in Amerika en elders. ‘Een goede school’ is de black box van al die zwartgalligheid, Yates’ onuitputtelijke inktreservoir.

De roman speelt in de Dorset Academy, een fictieve kostschool in het noorden van Connecticut, anno 1941. Yates’ alter ego heet William Grove, is 15 en puberend, en probeert zichzelf krampachtig een niet-krampachtige houding te geven. Na het onvermijdelijke ontgroeningsritueel moet hij ook nog door een periode van hardnekkig en al te zelfbewust ongemak, maar geleidelijk aan weet hij min of meer een plaatsje in de broeierige microkosmos van puberjongens te vinden. Hij schrijft als vrijwilliger voor het schoolblad de zwakheid van zich af; op papier kan de chronische mislukkeling de schijn ophouden.

‘Een goede school’ toont Yates op z’n mildst, zijn troosteloosheid schijnbaar gesust door de onschuld van de scholieren. Maar zijn grondtoon blijft bitterzoet. Niet toevallig leende hij het motto van de roman bij F. Scott Fitzgerald, zijn meer poëtische zielsverwant: ‘Schuif je stoel tot vlak bij de rand van de afgrond en ik zal je een verhaal vertellen.’ Opgroeien is de afgrondelijke dieptes van het bestaan durven in te blikken, zo leren de jongens: ‘Zo dicht in de buurt te komen van alles wat je ooit in het leven verlangd hebt en het nooit echt te bereiken… dat is naar ik aanneem het wezenlijke van de condition humaine.’ De door hen op een piëdestal gehesen liefde is net zo goed een bitch: een door polio getroffen scheikundeleraar lijdt onder de affaire van zijn vrouw met – ah, l’amour! – een leraar Frans. Zekerheden zijn er om ondermijnd te worden: de directeur bevecht vergeefs de financiële instabiliteit van de school. En er is de slagschaduw van de Tweede Wereldoorlog, die hun groeipijnen extra duister maakt.

Het wedervaren aan de Dorset Academy wordt omvat door een dertig jaar na de verhaalde feiten geschreven Voor- en Nawoord, in de ik-vorm – een unicum in Yates’ romans. Het levert prachtige bladzijden op, elegisch en berustend. De terugblik haakt zich vast aan de herinnering aan zijn vader, een tenor die zijn zangtalent nooit kon ontwikkelen zoals hij gedroomd had. School failliet, klasgenoten gesneuveld, vader dood. ‘Dat ligt allemaal in het verleden,’ zo luidt de slotzin die klaar en direct, maar o zo beladen met gevoel de taalkracht van Richard Yates etaleert. Raak en gezonken.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234