null Beeld

Richard Yates - Paasparade

Richard Yates bederft op velerlei wijze de pret in de openingszin van 'Paasparade' (De Arbeiderspers): 'Geen van beide zusjes Grimes zou in het leven gelukkig worden.'

Bart Vanegeren

Meteen is 't inpakken geblazen voor wie uitsluitend leesgenot puurt uit 'Het leven is vurrukkulluk'-achtigen of romanplots die zich pas op de allerlaatste bladzijde ten volle prijsgeven.

En toch wordt Yates' werk steeds meer geprezen en gelezen sinds de postume herontdekking van 'Revolutionary Road', ook al wéét wie een boek van hem ter hand neemt onderhand dat de kommer & kwel en het getob & gepieker niet van de lucht zullen zijn. En dus ook niet, en voor alle duidelijkheid vanaf de eerste zin, in 'Paasparade', Yates' beste roman volgens onder anderen de grote Mordecai Richler en de sinds 'Het jaar van magisch denken' blind te vertrouwen Joan Didion.

De roman, oorspronkelijk gepubliceerd in 1976, schetst de terneerdrukkende levensloop van de New Yorkse zusjes Grimes - Sarah en de vier jaar jongere Emily. Beiden gaan gebukt onder de genetische erfenis van hun labiele moeder Pookie, die veel drinkt en weinig werkt, maar met de moed der wanhoop blijft geloven dat haar dochters zo bijzonder zijn dat een glorierijke toekomst slechts een kwestie van tijd is. Sarah, de mooiste van de twee, trouwt een akelig mannetje dat achter de burgerlijke façade een binnenhuissadist verbergt die zijn vrouw slaat. Ze eindigt triest, na een door levercirrose en huiselijk geweld bespoedigde val. Emily, de slimste van de twee, valt weinig succesrijk de ene man na de andere in de armen om op haar vijftigste eenzaam te eindigen, met slechts een fles en een reeks gebutste herinneringen als troost. Het leven zoals het is: lijden.

Het falen van de familie Grimes geldt in de eerste plaats de liefde, zowel binnen een relatie als binnen een gezin. Maar één en ander maakt deel uit van een wurgend veelkantige onmacht, dat een onvermogen om vage dromen waar te maken combineert met een hardnekkig volgehouden onbegrip jegens de wereld buiten het bereik van hun oogkleppen. Dat alles wordt gestuurd en gekwadrateerd door de manke communicatie van de meisjes: ze hebben omzeggens geen echte gesprekken, omdat ze om diverse redenen nooit expliciteren wat door hun beproefde hoofden spookt.

'Paasparade' omspant vier decennia, van begin jaren dertig tot eind jaren zestig van de vorige eeuw, en duidt via het vruchteloze gegraai naar het geluk van Pookie, Emily en Sarah hoe een natie zo hardnekkig de Amerikaanse Droom najaagt dat ze gedoemd is te stranden in illusieloosheid. Yates staat het allemaal niet veilig van op afstand gade te slaan en grinnikend te noteren; de onmacht van zijn personages is 'm bekend. Sarah maakt een begin met een roman, Emily loopt herhaaldelijk vast in een essay, en één van haar gedoemde minnaars is een dichter met een gigantisch writer's block - allemaal reflecteert het Yates' zelfbewuste worsteling met het eigen falen. 't Is dan ook des te indrukwekkender dat de schrijver dit alles in een nagenoeg perfect gestructureerde en geformuleerde roman heeft weten te vangen. Vooral taal en toon van 'Paasparade' imponeren: bedrieglijke eenvoud, even elegant als beheerst, vakkundig doordesemd van wanhoop en melancholie. Voor de slechte verstaander: het eerste boek voor de eindejaarslijstjes van 2008.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234