Rita vermoordde haar kinderen uit liefde: 'Ik heb hun leven niet afgenomen, maar hun lijden'

De gehandicapte Audrey (26) en Arnaud (24) leden zóveel pijn dat ze koste wat het kost dood wilden. Hun moeder Rita Henkinet (57) gaf hun op 2 maart 2013 een geneesmiddelencocktail, verstikte hen en probeerde daarna zichzelf om het leven te brengen. Ze overleefde de poging en staat deze week terecht voor het Luikse hof van assisen.

'Het was zoals wanneer je op de rand van een klif staat en maar één mogelijkheid meer hebt: springen'

Audrey en Arnaud liepen een hersenverlamming op bij de geboorte en waren hulpbehoevend, maar of ze echt ondraaglijk leden, daarover lopen de meningen uiteen. Volgens zorgverleners van de instelling waar de twee jongeren op weekdagen verbleven, heeft Rita Henkinet sterk overdreven. In de instelling namen ze deel aan tal van activiteiten en projecten.



Het Openbaar Ministerie erkent een ‘relatieve vermindering van de verantwoordelijkheid’, maar zal opzettelijke doodslag pleiten. Ook Rita’s broer Benoît staat terecht: hij verzorgde mee de kinderen, en had het drama kunnen voorkomen. Door zijn tussenkomst mislukte haar zelfmoordpoging ook.



In de akte van beschuldiging staat onder meer deze bedenking: ‘Ervan uitgaan dat Rita Henkinet niet de scherpzinnige organisator van de overlijdens is, staat gelijk met het negeren van de ouders van wie de kinderen veel zwaarder getroffen zijn – of ze nu misvormd zijn, zwaar gehandicapt, of zelfs als een plant leven – dan de kinderen van de beschuldigde, die zich het recht heeft toegeëigend om een eind aan hun leven te maken in ‘een daad van liefde’, in haar eigen woorden.’



Rita Henkinet «Ons verhaal ís ook een liefdesgeschiedenis. Natuurlijk mis ik mijn kinderen, maar tegelijk voel ik hun aanwezigheid heel sterk. We hebben veel moeten doorstaan, en er staat ons nog veel te wachten. Maar de liefde overwint alles, de liefde is sterker dan om het even wat.

»We hebben ons er eensgezind proberen door te slaan, de kinderen en ik, sinds hun geboorte (de vader verliet kort na de geboorte het gezin, red.). Wij hebben nooit zoals een normaal gezin kunnen functioneren. Audrey en Arnaud hebben in verschillende instellingen verbleven, en we hebben ongelofelijk veel hulp gekregen van zeer toegewijde verzorgers. Maar tegelijk hadden we veel te weinig contact. Ik mis mijn kinderen vandaag verschrikkelijk, maar ik miste ze toen óók. Ik heb ze altijd gemist. Er was voortdurend die fysieke afstand. Van het begin af waren we afgesneden van veel dingen, van veel momenten waarvan alle mama’s ter wereld dromen.»

- U geeft een erg serene indruk. Is dat om uzelf een houding te geven?

Henkinet «Ik heb een zuiver geweten. Mijn kinderen zitten vanbinnen in mij, ik vertroetel ze, praat tegen hen. Ik zou ze nog altijd willen verwennen, hun haar knippen. Maar tegelijk mis ik hun lijden niet. De kwelling waartoe zij in dit leven veroordeeld waren, mis ik niet. Ik geloof dat iedereen dat zal begrijpen. Ik heb lang op het proces moeten wachten, maar ik ben er niet bang voor. Ik zou willen uitleggen hoe het zo is kunnen lopen, hoe ik als mama iets heb kunnen doen wat je normaal gezien niet doet. Het is mijn plicht om te getuigen – daarvan ben ik overtuigd, aangezien ik ben blijven leven terwijl ik samen met hen had willen heengaan. Het is mijn plicht om mijn daad uit te leggen. Ook om vragen te stellen die voor de samenleving misschien nuttig kunnen zijn, vragen die anderen misschien doen nadenken. Waar is het recht om waardig te sterven wanneer je gehandicapt bent en je niet de intellectuele capaciteiten hebt om een vraag tot euthanasie te formuleren die voldoet aan alle wettelijke bepalingen? Waar zijn de rechten van de ouders die meer betrokken zouden willen worden bij de instellingen waar hun gehandicapte kinderen verblijven? Waar moeten wanhopige ouders aankloppen als ze hun kinderen zien wegkwijnen, fysiek en geestelijk zien lijden? Welke uitweg heeft een mama of papa die moet toezien hoe het leven van hun kind steeds meer waardigheid verliest? Begrijp me niet verkeerd, ik wil niet het proces maken van het verzorgende personeel dat zich over Audrey en Arnaud ontfermde. Het is nooit zwart of wit. Aan de ene kant ben ik dankbaar, aan de andere kant heb ik ook het gevoel dat ik onvoldoende werd gehoord.»

'Ik zou willen dat men begrijpt dat er zeer specifieke omstandigheden kunnen zijn waarin alleen de ouders weten waar hun kinderen behoefte aan hebben'

- U hebt een zuiver geweten, zegt u. Kunt u dat uitleggen?

Henkinet «Ik heb aan hun verwachtingen voldaan door hen uit hun lijden te verlossen. Als ik het gevoel had gehad dat ik kwaad had aangericht, dan had ik u niet te woord gestaan. Ik zou verteerd zijn door wroeging... of ik zou hen toch achterna zijn gegaan. Het is niet het leven dat ik hen heb afgenomen, het is hun lijden waar ik een einde aan heb gemaakt. Ik ben gelovig. Ik wilde hen vergezellen, en ik heb daar ook alles voor gedaan. Toen ik in coma lag, zeiden de artsen tegen mijn vader dat ik in levensgevaar verkeerde. Daarna kreeg hij te horen dat ik een plant zou zijn, als ik wakker zou worden. En toch zit ik hier, ondanks alles.

»Het eerste wat ik gezegd heb toen ik weer wakker werd, was: ‘Als ik nog altijd leef, dan is dat omdat mijn taak nog niet is volbracht.’ Ik moet dus nog een boodschap brengen. Ik zou willen dat geen enkele mama, geen enkele papa nog dit soort tragedie moet doormaken. Ik zou willen dat men begrijpt dat er zeer specifieke omstandigheden kunnen zijn waarin alleen de ouders weten waar hun kinderen behoefte aan hebben.»


‘Ik wil bij mémé zijn’

- Hebben Audrey en Arnaud u duidelijk gemaakt dat ze levensmoe waren?

Henkinet «Ja, zeer duidelijk zelfs.»

- Hadden ze dan geen moeite om zich uit te drukken?

Henkinet «Ja en neen. Sommige dingen kan alleen een mama horen, zien, aanvoelen.»

- Dingen die anderen niet kunnen horen?

Henkinet «Ik bevond me in een bevoorrechte positie. Ik was hun moeder, ze waren een déél van mij. Maar de alarmsignalen – de tekenen van hun lijden – hadden anderen ook kunnen zien, als ze er aandacht voor hadden gehad.»

- Mensen van het centrum waar Audrey en Arnaud verbleven, zullen op het proces zeggen dat het helemaal niet zo slecht met hen ging.

Henkinet «Er zijn misschien dingen die ze wel hebben gezien, maar niet hebben begrepen. Hun visie is niet dezelfde als de mijne, en ik betreur dat ik geen luisterend oor heb gevonden zodat ik mijn standpunt duidelijk kon maken. Wat niet wegneemt dat ik de verdiensten van het zorgteam zeker naar waarde schat. Ik wil een genuanceerd standpunt verdedigen, ik word niet gedreven door woede. Die emotie is me altijd vreemd geweest. Ik ga daar niet prat op. Zich beheersen, niet in woede uitbarsten, dat is ook een zwakte, hè. Misschien had ik wél de hulp gevonden die ik zocht, als ik luider had geroepen.»

- Is de dood een concept dat uw kinderen konden begrijpen?

Henkinet «Ik heb daar met hen over gesproken. Dat onderwerp was niet taboe. We behandelden het op onze manier, verbaal en non-verbaal, en we begrepen elkaar heel duidelijk.»

'Als je foto's van hen ziet, zou je zeggen dat het wel ging, maar kijk naar de blik van Arnaud. En Audrey kon op een bepaalde manier glimlachen om aan te geven dat ze verging van de pijn'

- Het lijden van Audrey en Arnaud staat centraal in uw betoog. Hoe zou u dat nog beter kunnen beschrijven?

Henkinet «Het is niet makkelijk voor een mentaal gehandicapte persoon om aan te geven dat hij psychisch lijdt. Het is zo al niet evident, maar nog minder wanneer je niet over de woordenschat beschikt, wanneer je in de onmogelijkheid verkeert om op een normale manier te communiceren over wat je ervaart. Maar ik hoorde hen. Ik kon mijn hart niet sluiten voor wat ik zo duidelijk merkte. Arnaud had morbide gedachten – toen zijn meter enkele jaren geleden overleed, heeft hij me bijvoorbeeld gezegd dat hij bij haar wilde zijn.

»Er was ook de fysieke pijn: Audrey en Arnaud hadden voortdurend problemen met hun gezondheid, onder meer door hun hersenverlamming. Mijn dochter had enorm veel last van haar buik, ze was chronisch geconstipeerd en moest dagelijks laxeermiddelen slikken, in waanzinnige hoeveelheden – en dat meer dan 25 jaar lang. Ze hadden allebei spierproblemen. Arnaud had de ene na de andere keel- en oorontsteking. Hij heeft zoveel antibiotica te slikken gekregen dat hij er op den duur niet meer op reageerde. Hij is verschillende keren geopereerd voor zijn ingegroeide nagels, die verschrikkelijk veel pijn deden. Wat hem nog restte aan levensvreugde, verloor hij helemaal toen hij de gezondheid van zijn zus sterk zag achteruitgaan nadat ze in 2009 een buikvliesontsteking had gehad. Ze hadden de hele tijd pijn, en ik voelde die ook.

»Misschien heb je de neiging om dat te bagatelliseren als je het dagelijks meemaakt, zoals verpleegkundigen doen. Dat is niet meer dan menselijk. Ik ben zelf verpleegster geweest, ik weet hoe dat gaat. Maar door continu pijn te lijden, waren Audrey en Arnaud vroegtijdig oud geworden, zelfs al zagen ze er jong uit. Ze leken veel ouder te zijn dan mijn vader, die 89 is...»

- De buikvliesontsteking van Audrey in 2009 was het begin van het einde?

Henkinet «Vlak voor de operatie was ze bijna in haar eigen braaksel gestikt. Toen al wenste ik dat het daar zou ophouden voor haar. Dat er een einde kwam aan haar lijden. Ze was 22. Ze was zelf niet in staat haar wanhoop te verwoorden en ik dacht dat ik dat wel kon voor haar. Maar misschien ben ik niet duidelijk genoeg geweest.

'Alle medicijnen en therapieën dienden alleen maar om hun lijden te verlengen. We zaten al jaren in een overlevingsmodus'

»Audrey is er nooit meer helemaal bovenop gekomen. Normaal komt ze elk weekend naar huis, maar omdat ze tijdens zo’n weekend in het ziekenhuis was opgenomen voor haar buikvliesontsteking, werd ze bang om het centrum te verlaten. Ze vreesde dat ze die ondraaglijke pijn opnieuw zou moeten doorstaan. Boven op het fysieke lijden kwam dus ook nog moreel lijden: een nog diepere wonde. En toen hij zijn zus zag aftakelen, stortte Arnaud in.»

- U bent ervan overtuigd dat u hebt gedaan wat het beste was voor hen?

Henkinet «In alle nederigheid zou ik willen zeggen: ja. Ik ben niet trots op wat er is gebeurd, maar ik voel geen enkele schaamte. Het is nu drie jaar geleden, en ik vraag me nog altijd af waar ik had kunnen aankloppen om het niet zelf te moeten doen. Alle medicijnen en therapieën dienden alleen maar om hun lijden te verlengen. We zaten al jaren in een overlevingsmodus en kwijnden weg. En ja, als je foto’s van Audrey en Arnaud ziet, zou je zeggen dat het eigenlijk wel ging. Maar dat is een vreselijk verkeerd beeld. Het ging niet, het ging helemaal níét. Kijk naar de blik van Arnaud op sommige van die foto’s. En Audrey kon paradoxaal genoeg op een bepaalde manier glimlachen om aan te geven dat ze verging van de pijn.»


Tsunami van verdriet

- U hebt op een bepaald moment euthanasie aangevraagd voor uw kinderen.

Henkinet «Ja, ik heb dat gevraagd voor Audrey, maar een arts zei me dat dat moreel gezien moord zou zijn. En wettelijk was het gewoon niet mogelijk. Ze hebben me uitgelegd dat euthanasie ondenkbaar was voor mijn kinderen omdat ze dat zelf moesten aanvragen. Ze moesten zelf een duidelijke vraag om euthanasie formuleren, meerdere keren na elkaar, gedetailleerd en beargumenteerd. Dat is zoveel als zeggen dat het recht op waardig sterven er niet is voor diegenen die anders zijn, die een handicap hebben die hen verhindert om zich op een ‘normale’ manier uit te drukken. Wettelijk gezien kunnen hun ouders niets doen. In dit geval mocht ik dus niet hun tolk zijn, maar ik heb het toch gedaan.»

'De dood van mijn kinderen is mijn verantwoordelijkheid, en die wil ik niet ontlopen. Maar ik voel me niet schuldig ten overstaan van mijn hart'

- De medicijnen waarmee u hen hebt verdoofd, hebt u in enkele jaren tijd opgespaard. Wil dat zeggen dat u lang vooraf hebt gepland wat u wilde doen?

Henkinet «Neen, die medicijnen waren restanten. Toen ik mijn kinderen die avond ging opzoeken, was het niet om... dat te doen. Maar toen ik hen wéér hoorde klagen, lagen die medicamenten daar wel. Ik werd overvallen door een immens verdriet. Of beter: al dat verdriet dat ik al jaren meedroeg, kwam in één keer naar boven.»

- Zoals een stop die eraf vliegt, waardoor de druk weer verlaagt?

Henkinet «Of zoals een trechter die zo vol raakt dat niets er nog door kan. Of zoals wanneer je op de rand van een klif staat en maar één mogelijkheid meer hebt: springen. Maar ik voel me daarom nog niet minder schuldig voor wat ik volgens de wet heb aangericht. Het is mijn verantwoordelijkheid, en die wil ik niet ontlopen. Maar ik voel me niet schuldig ten overstaan van mijn hart.»

- Vindt u dat u veroordeeld moet worden?

Henkinet «Die beslissing moet genomen worden door diegenen die over mij zullen oordelen. Wat kan ik daar zelf over zeggen?»

- Als u kon terugkeren naar die tragische avond in maart 2013, zou u het dan opnieuw doen?

Henkinet «Absoluut. Ik ben ervan overtuigd dat het de meest menselijke beslissing was.»

- Sommige ouders geloven dat ze wel een eind aan het leven van hun kinderen moeten maken, omdat ze zelf willen sterven. In een depressieve toestand beelden ze zich in dat hun kinderen niet zouden kunnen overleven in een vijandige, uitzichtloze wereld.

Henkinet «Dat was bij ons helemaal niet het geval. Ik wilde Audrey en Arnaud vergezellen. Ik was verteerd door verdriet, maar ik was niet depressief, ik had geen zelfmoordneigingen. Ik was het niet die wilde vertrekken en die hen wilde meenemen. Zij waren het die wilden gaan. Het was mijn plicht als mama om hen daarbij te helpen. En ik wilde niet dat ze zouden heengaan in een kamer die ze niet kenden, zonder dat ik dicht bij hen zou zijn. Vandaag probeer ik mezelf ervan te overtuigen dat ik alleen nog hier ben omdat hun handen me aan de andere kant hebben losgelaten. En dat ze rust hebben gevonden.»

© Paris Match

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234