null Beeld

Robert Vuijsje - Robert Vuijsje legt met 'Salomons oordeel' de vinger op de wonden van de multiculturele samenleving

Toen Robert Vuijsje in 2009 de Gouden Uil Literatuurprijs kreeg voor ‘Alleen maar nette mensen’, was niet iedereen daar even blij mee. En dan hebben we het niet over de genomineerden die naast het vergulde gevogelte grepen.

Sam De Wilde

De debuutroman van de Nederlandse journalist over een Amsterdamse jongeman van Joodse afkomst die eruitziet als een Marokkaan, werd door de jury ontluisterend, genadeloos en zeer geestig genoemd. Anderen konden minder goed de provocerende stereotyperingen smaken in het relaas over een jongen die zijn ware afkomst in de schoot van zwarte vrouwen zoekt. Het woord racisme viel, een literaire rel was geboren en Vuijsje deed gouden zaken. Dat de zonder enige stijl geschreven roman werd bevolkt door flinterdunne personages in een nog dunnere plot, deed niet meer ter zake.

Tien jaar later keert de 48-jarige schrijver terug naar multicultureel Amsterdam met een verhaal over een Joodse vader wiens zwarte zoon van verkrachting wordt beschuldigd. Eerste vaststelling? De toon is milder, maar het talent is niet bepaald gerijpt. Net als in ‘Alleen maar nette mensen’ kiest Vuijsje een hoofdpersonage dat veel gemeen heeft met hemzelf. In 2009 was dat een geile intellectueel die op voluptueuze ‘negerinnen’ valt, in 2019 is het een met een vrouw van Surinaamse afkomst getrouwde vader van een puberzoon die worstelt met zijn gemengde afkomst.

De tegenstellingen die Vuijsje bezighouden, zijn dezelfde gebleven: de witte elite uit de wijk Oud-Zuid versus de veelkleurige havenots uit de Bijlmer. De manier waarop Vuijsje de tegenstellingen in de verf zet, is ook ongewijzigd: met bordkartonnen personages die elk weinig subtiel symbool staan voor een bepaalde bevolkingsgroep, afkomst of huidskleur. Daar voegt hij nu voor het komische effect antiracistische activisten aan toe. Zij spreken voortdurend in een taaltje dat ze van hun Amerikaanse vakbroeders hebben geleerd. De eerste keer dat je een zin leest als ‘Het werd een shameful vertoning, een cocktail van male fragility, white innocence en toxic masculinity, uitgevoerd door een schooldirecteur die haar probeerde te silencen’, is het nog even gniffelen, maar na een paar van die draken is het punt wel gemaakt.

Het typeert de karikaturale aanpak van Vuijsje. De gedachtewereld van zijn personages wordt beheerst door één ding. Zo klopt elk hoofdstuk, elke scène en zelfs elke zin uit ‘Salomons oordeel’ op dezelfde nagel: oprecht praten over racisme is moeilijk, maar het blijft de enige oplossing. Bewonderenswaardig, maar een hele roman op dat inzicht bouwen blijkt toch te veel gevraagd. Daar heb je karakters van vlees en bloed voor nodig, mensen voor wie je iets gaat voelen, in plaats van antiracistische teletekst. In een roman over door kleurverschillen gecompliceerde ouder-kindrelaties wil je op een bepaald moment ook complexe ouder-kindrelaties tegenkomen. Vuijsjes eigen kinderen zijn van gemengde komaf, maar als romancier graaft hij nooit diep naar wat dat betekent voor zo’n relatie. En waar in het grofgebekte ‘Alleen maar nette mensen’ af en toe nog wat te lachen viel, blinkt ‘Salomons oordeel’ uit in flauwheid.

undefined

null Beeld

Robert Vuijsje legt andermaal de vinger op de wonden van de multiculturele samenleving, maar strooit er geen extra zout in. Hij stelt nog steeds accuraat de pijnpunten vast, koppelt er weinig opzienbarende conclusies aan vast en weet er nog altijd geen boeiend boek uit te puren.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234