Rock against terror: 25 songs die alle wonden helen (playlist)

Als we over tien jaar op dit krakende tijdsgewricht terugkijken, wordt 22 maart 2016 alvast een dag die men eerder met dood en vernieling dan met de helende kracht van rock-’n-roll zal associëren.

'You can stand me up at the gates of hell / But I won’t back down'


1. Fleet Foxes: 'Helplessness Blues' (2011)

Gewoon, omdat u de hopelozenblues vast ook door de aderen voelt stromen.


2. XTC: 'Dear God' (1986)

De boodschap van atheïst Andy Partridge is simpel: ‘Hey, God, als je dan toch zo alomtegenwoordig bent, en alziend en alwetend en almachtig… Waarom sterven er dan zoveel onschuldige mensen, en waarom worden ze zo vaak vermoord in jouw naam?’ En: ‘Oh, heb jij álles geschapen? Dus ziekten en de duivel ook?’ Partridge besluit: ‘Als er één ding is waarin ik níét geloof, God, dan ben jij het wel.’ Briljante zet om het nummer gedeeltelijk te laten zingen door een onschuldig meisje: geen groter contrast dan onschuld en perversie. En wat is oorlog anders dan pervers?


3. Eagles of Death Metal: 'Save a Prayer' (2015)

Het origineel van Duran Duran gaat eigenlijk over onenightstands, maar het was de versie van Eagles Of Death Metal die vorig jaar, na het bloedbad tijdens hun concert in Le Bataclan, uitgroeide tot anthem voor een wereld na 13 november.


4. Marvin Gaye: 'What’s Going On' (1971)

De onverwoestbare classic die de verbijstering, verslagenheid en (wan)hoop weergeeft na eender welke daad van bruut, laf, moordend geweld.


5. Ryan Adams: 'New York New York' (2001)

Eind 2001 een broodnodig sneetje catharsis voor miljoenen Amerikanen. Tussen het draaien en verschijnen van de videoclip bij dit nummer vond 9/11 plaats: de fier prijkende Twin Towers op de achtergrond, de boodschap op het einde (opgedragen aan de slachtoffers...) en de fraaie slagzin ‘I still love you New York’ maakten van ‘New York New York’ in geen tijd een volkslied, en van Ryan Adams een ster.


6. John Adams: 'On the Transmigration of Souls' (2002)

Huiveringwekkend requiem voor de doden van 9/11. John Adams en de New York Philharmonic focussen in deze minimale compositie op berichten van nabestaanden: herdenkings- of vermisttekstjes die overal rond Ground Zero ophangen: ‘You will never be forgotten’, ‘I love you’, ‘Louis, come home’... Adams denkt aan de kantoorpapieren die – dit is trouwens echt gebeurd – naar beneden dwarrelden bij de eerste inslag, en ziet de berichten beneden als een soort neerslag ervan.


7. Anohni: 'Drone Bomb Me' (2016)

Anohni heette vroeger Antony Hegarty (die van The Johnsons) en cancelde pas nog (voor de aanslagen) al haar interviews in Europa wegens een wankele gemoedstoestand. Haar nieuwe plaat ‘Hopelessness’ (uit in mei) kijkt récht in dit tijdsgewricht en is ongemakkelijk, confronterend, overgevoelig. ‘Drone Bomb Me’ wordt gezongen vanuit het perspectief van een kind in Afghanistan wiens familie door een drone is gedood.


8. Tom Petty: 'I Won’t Back Down' (1989)

Tom Petty verklankt als geen ander het algemene gevoel van ‘No pasaran’ waarop we ons moeten concentreren. ‘You can stand me up at the gates of hell / But I won’t back down’. Johnny Cash deed het ’m ooit op verkillende wijze na.


9. Elvis Costello: '(What’s So Funny ‘Bout) Peace, Love and Understanding?' (1978)

Quite. Indeed. Wát mag er dan wel onnozel zijn aan vrede, liefde en verdraagzaamheid? Níéts, natuurlijk. Maar dit bedrieglijk lichtvoetige nummer is niet alleen een protestsong tegen ‘groot’ onrecht als oorlog, zinloos geweld en fanatisme. Nick Lowe, die het nummer schreef, hekelt ook mensen die dwepen met geweld, die geweld of haat of bad vibes cool vinden, die zich graag een stoer air aanmeten. Dwepen en koketteren met negativiteit báárt negativiteit.


10. M.I.A.: 'Paper Planes' (2007)

Mathangi Arulpragasam, dochter van een Sri Lankaanse Tamiltijger, fileert het cynisme van regeringen én de plantrekkerij van kleinsteedse gangsters. Laat u niet misleiden door de catchy geweerschoten en de olijk rinkelende kassa: dit is een splinterbom van een nummer.


11. Curtis Mayfield: 'We Got to Have Peace' (1971)

Nog een soulklassieker uit 1971, het jaar waarin heel Azië – Vietnam, Bangladesh, India, Pakistan, Cambodja en zijn Rode Khmer – in brand stond, en Curtis Mayfield besefte dat de mens méér primaire behoeftes heeft dan eten en kakken alleen. ‘We got to have peace / To keep the world alive’.


12. Beastie Boys: 'An Open Letter to NYC' (2004)

De Beastie Boys – waarvan er verdomme ook maar twee meer in leven zijn – brachten na 9/11 een schitterende ode aan hun gewonde stad. ‘New York / You make it happen’, oftewel: niet versagen, een echte wereldstad lééft en is veerkrachtig.


13. Megadeth: 'Holy Wars... The Punishment Due' (1990)

1990. Het Iers Republikeins Leger (IRA), actief sinds 1916, bommen leggend en mensen vermoordend sinds 1916, pleegt weer een reeks aanslagen waarbij onschuldige kinderen sterven (die uitdrukking is sowieso een pleonasme – er zijn per definitie geen schuldige kinderen). Maar Megadeth zingt/brult/raast tegen álle conflicten die, zoals de Ierse burgeroorlog, hun kiem vinden in het aloude ‘mijn God is beter dan jouw God’.


14. John Lennon: 'God' (1971)

Op ‘Plastic Ono Band’ keek de klare kijk van John Lennon door alles en iedereen heen. ‘I just believe in me / Yoko and me, that’s reality’. Dat elk z’n eigen godheid wordt en verder geen gezeik. Kan dezer dagen onder de aftiteling van elk duidingsprogramma geschoven worden.


15. Massive Attack: 'Safe from Harm' (1991)

Een weelderige troostsong, waarin Shara Nelson weet dat er ‘gunmen and maniacs’ zijn, maar dat ze zich – zolang haar geliefden veilig zijn – niet wil laten leiden door angst. Uitgebracht nét nadat Massive Attack zijn naam even inkortte tot Massive, om Golfoorlog-gerelateerde controverse te vermijden.


16. Bloc Party: 'Hunting for Witches' (2007)

7 juli 2005: om de hoek van het Londense appartement waar Bloc Party-frontman Kele Okereke woont, jaagt een zelfmoordterrorist zichzelf en een dubbeldekkersbus de lucht in. Okereke schrijft de wild om zich heen slaande paranoia van de dagen die erop volgen weg in een nummer dat minstens even jachtig klinkt.


17. The Rolling Stones: 'Gimme Shelter' (1969)

Geschreven in volle Vietnamoorlog en kort voor Altamont de droom van een generatie jongeren aan diggelen sloeg. ‘Gimme Shelter’, dat op die noodlottige 6 december 1969 overigens deel uitmaakte van de setlist, weet de verwarring van het moment perfect te vatten – in het koortsachtige sfeertje, in de brandende vocalen van Merry Clayton én in de tekst van Mick Jagger, die spijtig genoeg multi-inzetbaar bleek. ‘Ooh, see the fire is sweepin’ / Our very street today’ .


18. Blur: 'Out of Time' (2003)

De mooiste anti-oorlogssong van het lopende millennium, die het vijf-voor-twaalfgevoel perfect in muziek vat.


19. Bob Dylan: 'Masters of War' (1963)

Bob Dylan terroriseert vaak zijn publiek met jihadistisch gegromde, gefezelde of met overslaande stem gehinnikte versies van zijn grootste klassiekers. Maar hij was wel de eerste, én de beste, die onomfloerst, in de mainstream en onversaagd het militaire establishment een spiegel voorhield. Dylan heeft talrijke kwaliteiten, maar één van de belangrijkste is zeker dat hij zich nooit liet intimideren en nooit iemand naar de mond heeft gepraat. Hij zong ‘Masters of War’ voor het eerst in 1962, en hekelde in de eerste plaats de toen razende Koude Oorlog tussen het kapitalistische Westen en het communistische Oostblok. Maar zijn sneer is toepasselijk op elk conflict: ‘You who build all the guns and hide behind desks… I want you to know I can see behind your masks.’ Voor het eerst dwong een jonge folkzanger wereldleiders tot bezinning.


20. U2: 'Sunday Bloody Sunday' (1983)

Je zou kunnen zeggen dat deze iets te veel voor de hand ligt, maar wat kan U2 daar aan doen? En nóg een vraag: ‘How long must we sing this song?’ Daar durven wij geen uitspraken over te doen. Maak u maar eens goed kwaad.


21. William Basinski: 'The Disintegration Loops' (2002)

Nog één keer naar New York voor dit stukje fragiele, mysterieuze schoonheid, dat ontstond toen oude klankbanden tijdens het digitaliseren uit elkaar bleken te vallen. Het perfecte tegengif voor de blinde terreur die de Twin Towers neerhaalde, terwijl Basinski in Brooklyn aan deze tracks zat te schaven.


22. 10cc: 'Clockwork Creep' (1974)

Geen grootse song, maar wel een heel inventief nummer vanuit een uniek perspectief: het verhaal van een terreurdaad op een vliegtuig, gezongen door… de bom. Sinister, en voorzien van een suspense waarvan Alfred Hitchcock zou gezegd hebben: ‘By Jove, waarom heb ik dat niet bedacht?!’ Natuurlijk is het ook een metafoor voor het leven, want onze tijd tikt sowieso weg. Belgische link: onze toenmalige nationale luchtvaartmaatschappij Sabena krijgt een namecheck. ‘Tick tick a t…’ Boem.


23. Edwin Starr: 'War' (1970)

Geschreven door Noman Whitfield en Barrett Strong, die ook verantwoordelijk waren voor ‘I Heard It Through the Grapevine’. ‘War’, later gecoverd door Bruce Springsteen, was zowat de eerste keer dat Motown aan politiek deed – nog voor ‘What’s Going On’ van Marvin Gaye – en blijft een uitermate krachtig statement. ‘What is it good for? Absolutely nothing’.


24. Rick Astley: 'Never Gonna Give You Up' (1987)

Wie heeft ooit gezegd dat in de strijd tegen terreur geen humor mag worden gebruikt? Na de aanslagen in Parijs kwamen de internationale hackers van Anonymous op het idee om de Twitter-hashtags van IS-trawanten en -sympathisanten te bombarderen met een vrolijk popdeuntje van jarentachtigfenomeen Rick Astley. Pak aan, terroristen!


25. PJ Harvey: 'The Community of Hope' (2016)

Zó goed, zó nu.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234