null Beeld

Roddy Doyle - De dode republiek

Waar was Roddy Doyle
ook alweer gebleven met 'De laatste oproep', zijn trilogie over Henry Smart? Boven welke klif had de schrijver zijn rollercoaster over de Ierse verzetsheld zes jaar geleden (met 'De man achter Louis') bruusk tot stilstand gebracht? Aha: in 1946, op de filmset van John Ford
s 'My Darling Clementine', in de bakoven van Monument Valley, Utah. Ford, zelf van Ierse afkomst, ziet in Smart het gedroomde onderwerp voor een nieuwe film over het vaderland dat hij alleen kent uit de verhalen van zijn ouders.

Kristoff Tilkin

En de rollercoaster schiet weer in gang: op de eerste pagina van 'De dode republiek' (Nijgh & Van Ditmar) zet Henry voor het eerst na negenentwintig jaar voet op Ierse bodem.

Op vraag van Ford graaft Henry in zijn geheugen naar de stukken en brokken van zijn opwindende leven als moordenaar en sleutelfiguur in de Ierse onafhankelijkheidsstrijd; Ford monteert ze tot een nostalgisch scenario over 'een kabouter-Ierland'. En de voormalige held lijkt mild geworden: 'Het was een monsterlijke kloteleugen, maar wel een prettige leugen.'

In het tweede deel heeft Henry zich genesteld in het oog van de storm; hij werkt als conciërge in een schooltje in Dublin. De jaren verglijden, maar dan wordt hij opnieuw meegezogen in de strijd van een nieuwe generatie onafhankelijkheidsstrijders, die in hem een wandelende trofee zien: 'Ze dachten dat ik Mozes
was, dat ik met God zelf had gesproken. Ik was geen symbool, maar een oud, opnieuw ontdekt feit. Het elfde gebod.'

Pijnlijk wordt het wanneer Henry ontdekt dat the times haven't a-changed at all: 'Represailles en contrarepresailles, terreur en wraak - het had drie jaar geduurd, in mijn tijd. En ditmaal duurde het al decennialang - en het was nog steeds mijn tijd.'

Net als in de voorgaande episodes vloeien feiten en fictie moeiteloos in elkaar. De ontstaansgeschiedenis van John Fords Ierland-film 'The Quiet Man', de bomaanslagen en ontvoeringen door het IRA: Doyle kleeft ze met het grootste gemak op de wand van de trein van Henry's leven, die met een rotvaart door de laatste bocht dendert.

Doyle grossiert bovendien nog altijd in pakkende scènes (zoals het gesprek tussen de stokoude Henry en zijn bedlegerige aartsrivaal Ivan), en hij slaat gensters wanneer hij de bevoorrechte getuige Smart (geboren in 1901 en honderd jaar later nog altijd going strong) over de teloorgang van het nieuwe Ierland laat mijmeren - de werkloosheid, de drugs, de steeds onduidelijker drijfveren van de onafhankelijkheidsoorlog.

Om maar te zeggen: 'De dode republiek' is het gedroomde sluitstuk van 'De laatste oproep'. We zullen 'm missen, die ouwe smeerlap van een Smart.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234