null Beeld

Roddy Doyle - De guts en de glorie

Roddy Doyle is de Ierse Tom Lanoye: geboren in 1958, geliefd door het grote publiek, maatschappelijk bewogen, befaamd om een trilogie en – zoals het juryrapport van de Huygens-prijs Lanoye prijzend nog vermeldde – onnavolgbaar in het vertolken van stemmen. Die van Doyle wonen behalve in z’n hoofd ook in de working class-wijk Barrytown in het noorden van Dublin. In zijn romans hoort men de underdog blaffen; nu eens naar de maan, dan weer naar een andere straathond.

Bart Vanegeren

In ‘De guts en de glorie’ (Nijgh & Van Ditmar) treffen we een oude bekende, niet verrassend achter een pint in zijn vaste hoek in een pub: Jimmy Rabbitte, in Doyles debuut de aanjager van de soulband The Commitments en twintig jaar later in ‘The Deportees’ van een groepje met een multiculturele bezetting. Intussen is Jimmy 47 en heeft zijn muziekpassie ’m eindelijk naar een gat in de markt geleid: hij helpt Ierse punkbands te verrijzen, helemaal naar de tijdgeest eerst online en vervolgens on stage. Hij zit in die pub om zijn vader te vertellen dat hij darmkanker heeft – een soort van generale repetitie voor die kommervolle boodschap aan zijn vrouw en vier kinderen later die dag.

De ziekte van Jimmy is doping voor de plot. In het aangezicht van de dood gaan de sluizen van de nostalgie wijd open en hoeven zotte bevliegingen niet door de regulerende rede gesust te worden: ‘Doodgaan was geweldig. Je maakte je niet meer druk over eventuele gevolgen.’ En dus verzeilt Jimmy in een affaire met een voormalige achtergrondzangeres, gaat hij op trompetles, regelt hij een verzoeningsreünie met zijn uitgeweken broer (zoals Doyle zichzelf al had voorgedaan in zijn kerstverhaal ‘Niet alleen voor Kerstmis’), en zet hij een bedrieglijke muzikale deal op. Niet dat ‘De guts en de glorie’ Doyles eerste plotgedreven roman is, daarvoor ontgoochelt de apotheose te zeer. Nee, ’t is Doyle nog altijd te doen om een empathische kroniek, via welig woekerende dialogen (die zich onvermijdelijk het best in de originele taal laten lezen). Die tranche de vie is dit keer dubbel levensbedreigend: zoals Jimmy vecht met darmkanker, zo treft de kanker van de hypotheekcrisis Ierland in het hart.

Over beide rampen rapporteert Doyle met een feilloos gevoel voor het tragikomische, wellicht het belangrijkste punt van overeenkomst met Lanoye. Die typeerde het in zijn dankwoord bij de Huyghens-prijs als volgt: ‘Humor van de wrange soort, geboren uit wanhoop en zelfkennis. Een lach, alle spijt om die lach ten spijt.’ ‘De guts en de glorie’ is zo’n zeldzame roman die in Humo’s vraagstaart ‘Het lezen zoals het is’ inzetbaar is bij zowel de vraag naar tranen van ontroering als die naar tranen van het lachen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234