Rode neuzen en rode oogjes met Birgit Van Mol en Evi Hanssen: 'Gezinsuitstappen naar therapeuten en psychologen hebben mijn leven verrijkt'

Je zal maar deelnemen aan de blind auditions van ‘The Voice’ en je beurt moeten afwachten in de gangen van het VTM-gebouw. En Evi Hanssen en Birgit Van Mol, luttele meters verderop gierend een fotoshoot van Humo naar hun hand zien zetten.

'Dit is een verdomd moeilijke tijd om jong te zijn'

De twee hebben reden tot lachen: Rode Neuzen Dag, de actie waarmee Medialaan voor het tweede jaar op rij aandacht en duiten wil verzamelen voor jongeren met psychologische problemen, doet het goed. Vrijdag wordt de eindspurt naar 3 december ingezet – de neuzendag in kwestie – en die laatste week zal er vanop het Sint-Pietersplein in Gent live radio gemaakt worden. Birgit Van Mol zal op radio en tv dagelijks een speciaal nieuwsbulletin presenteren over all things Rode Neuzen Dag en Evi Hanssen, ambassadrice van de actie, maakt voor die uitzendingen elke dag een reportage over jongeren met psychische problemen. Iets wat in de kleren kruipt, zo blijkt wanneer ze gaat zitten voor het interview.

Evi Hanssen «Het is een heel zware periode, als ik eerlijk ben. Met uitzondering van vandaag ben ik al even elke dag op weg voor de campagne, en dat voel ik. Daarnet kwam ik Birgit tegen in de make-up en ze zag meteen aan mijn gezicht dat het me geraakt heeft.»

Birgit Van Mol «Ik herkende het: toen ik enkele jaren geleden reportages draaide voor ‘Hart voor mekaar’, beleefde ik ongeveer hetzelfde. Soms krijg je iemand voor je van wie je weet: ‘Dit vergeet ik nooit meer.’ Die kruipt onder mijn huid. Ik ben logopediste van opleiding, en in de korte tijd waarin ik in een praktijk heb gestaan, hebben ze me altijd gewaarschuwd: ‘Laat het niet te diep inwerken.’ Maar toch zijn er nog altijd patiënten van toen aan wie ik moet terugdenken als ik langs hun huis passeer.»

HUMO Wie ga je in die reportages zoal opzoeken?

Hanssen «Alle soorten jongeren die het psychisch moeilijk hebben: een jongen met een zware cannabisverslaving, iemand die een zelfmoordpoging achter de rug heeft, een meisje dat zichzelf snijdt... Maar ook vaders die al in tranen uitbarsten als ze het over de problemen van hun kind hebben. Die radeloosheid bij ouders kom je wel vaker tegen, het toont maar hoe groot de wanhoop soms is. Er bestaat nog altijd zó’n taboe over psychische hulpverlening: sommige ouders vertellen me dat ze het gevoel krijgen dat ze hun kind afzetten in een gesticht als ze het wegbrengen om behandeld te worden. Terwijl ze net hulp krijgen! Daar draait de campagne om: psychische hulp voor jongeren zo laagdrempelig mogelijk maken om nog grotere problemen op latere leeftijd te voorkomen.»

HUMO Je eigen broer kampt al van kindsbeen af met psychische problemen. Hij is tot op vandaag in behandeling.

Hanssen «Toen ik vorig jaar hoorde dat ze een actie in het leven wilden roepen om psychische problemen bij jongeren onder aandacht te brengen, sprong ik al een gat in de lucht. Ik weet wat het is om in zo’n gezin op te groeien. Met fysieke ziektes hebben we nu onderhand wel leren omgaan, en daar wordt vrij open over gepraat. Maar als je met een psychisch probleem zit, dan ligt dat plots anders. Stel nu dat je je been breekt, dan stuurt iedereen een kaartje. Maar als je psychische problemen hebt, zul je niet zo snel een bloemetje krijgen als je je laat opnemen.

»Het was trouwens mijn broer zelf die me vroeg om problemen zoals het zijne in de aandacht te brengen. Vier jaar geleden vroeg hij me om wat contacten aan te spreken: hij wou graag een interview geven om aan jongeren met problemen het signaal te geven dat ze niet alleen zijn. Alleen was toen vrijwel niemand in zijn verhaal geïnteresseerd. Enfin, uiteindelijk is het toch gepubliceerd geraakt – met bijna uitsluitend positieve reacties. Al was er toch nog altijd één huisarts die liet weten dat hij het niet kunnen vond dat er over zulke dingen gepraat werd. Soit. Dat toont hoe vaak er nog in zwart-wit gedacht wordt: of je bent gezond, of je bent kierewiet. En dat stigma maakt het zoeken naar hulp nog moeilijker.»

Van Mol «Vandaar de slogan van dit jaar: ‘Het scheelt als je deelt’. Erover praten helpt.

HUMO Wat voor pubers waren jullie zelf?

Van Mol «Een zoekende. Ik weet nog dat mensen over me zeiden: ‘Ze heeft het wat moeilijk met zichzelf.’ Voor mij was het net zoals voor zoveel jongeren een moeilijke periode, met donkere gedachten. Ik vond het moeilijk om die beruchte balans te vinden tussen wat te doen en te laten, en om de juiste vrienden te vinden. Ik zou het alleszins niet opnieuw willen doen. En al helemaal niet in 2016: dit is een verdomd moeilijke tijd om jong te zijn, denk ik.»

'Mijn man vecht momenteel tegen longkanker: probeer dan maar eens onbewogen de kankersterftecijfers voor te lezen in het nieuws'

HUMO De sociale media gooien de wereld open. Maar zoals het klinkt in de campagne: we delen alles, behalve gevoelens.

Hanssen «En het internet vergeet ook niet. Mijn jeugdzonden zitten allemaal veilig weggestopt in een doos op zolder, maar tegenwoordig wordt elke misstap vastgelegd, zodat er nog jaren mee gelachen kan worden. Sociale media zetten effectief druk op jongeren: je wordt verwacht de beste versie van jezelf online te zetten.

»In de Rode Neuzen-reportages komt pesten erg vaak terug. En dan blijkt vooral: vluchten voor pestgedrag is onmogelijk geworden. Het is genoeg dat iemand een foto van je neemt, er een vettig tekstje bij typt en het online gooit. En je kunt niet meer zoals vroeger thuiskomen en de deur van je kamer achter je dichtgooien om het buiten te sluiten. Ga daar als onzekere puber maar eens mee om.»


Vlaamse schroom

HUMO In ‘Over de streep’, een programma in het kader van Rode Neuzen Dag dat Evi samen met Sean Dhondt presenteerde, moeten jongeren een lijn oversteken als ze zich aangesproken voelen door een bepaalde beschrijving. Voorbeelden: ‘Steek over als je ooit gepest bent geweest’ en ‘Steek over als je het gevoel hebt dat je nooit echt kind hebt kunnen zijn’. Het zag er vrij heftig uit.

Hanssen «Na die opnames waren we emotioneel óp. Sean had me vooraf verwittigd dat het heftig zou worden, en daar was niets van gelogen: in gedachten stap je met die jongeren de hele tijd mee over die streep – ‘Ja, zo voelde ik me ook.’ En tegelijk zie je hoe diep jongeren soms kunnen zitten, en hoe hard ze in de knoop zitten met zichzelf. We hebben stoere jongens nonchalant zien binnenwandelen, om elkaar op het einde van de dag snikkend in de armen te vallen.»

'We zijn allebei samen met een Nederlander. Die zijn gewoon veel beter in dingen uitpraten'

Van Mol «Mijn respect voor de jongeren die meegedaan hebben, is enorm. Op die leeftijd is imago superbelangrijk, zeker met de schaalvergroting van de sociale media erbij, maar toch geven ze zich voor heel kijkend Vlaanderen bloot.

»Bij ons thuis werd er vroeger veel en makkelijk gepraat: mijn vader was psycholoog van opleiding, en we waren met drie meisjes. Als er iets op mijn lever lag, kon ik daarmee dus thuis terecht. Dat is mijn grote geluk geweest, want al wat me later als volwassene ooit is overkomen, kan ik daardoor ook beter verteren. Maar als je in statistieken ziet dat zowat de helft van alle jongeren met problemen daar thuis níét mee terechtkunnen, dan is een programma als ‘Over de streep’ goud waard.»

Hanssen «Je móét kunnen babbelen op die leeftijd. Ik herinner me dat ik als puber op den duur zoveel aan mijn hoofd had, dat ik het gevoel kreeg dat ik ingekapseld raakte. Alsof er met elk nieuw probleem een nieuwe schil bij kwam en ik die er maar niet kon afpellen. Met mijn ouders wou ik daar toen niet over praten, als jongere denk je dat die niets weten van de problemen waar jij mee te maken krijgt. Je vergeet dat ze zelf ook jong geweest zijn.»

Van Mol «Het hangt volgens mij ook af van hoe open je ouders zijn. Ik weet bijvoorbeeld heel wat af van mijn moeder (lacht).»

HUMO Had je toen iemand anders waar je wel mee kon praten?

Hanssen «Ja, een leerkracht op school. Die beloofde me toen zelfs dat ik kon blijven logeren als het thuis ooit te moeilijk werd. Maar zover is het nooit gekomen, want gewoon het feit dat iemand dat zei, maakte al het verschil.

»Na de uitzending van ‘Over de streep’ kregen we een stortvloed aan positieve reacties van jongeren die zoiets ook op hun school willen. Er is dus blijkbaar echt vraag naar een initiatief dat hen aan het praten krijgt. Zou het dan geen idee zijn om de verplichte sportdag te vervangen door een ‘Over de streep’-dag? Ik denk dat jongeren daar veel meer aan zouden hebben dan aan een paar uur muurklimmen.»

HUMO Het concept van ‘Over de streep’ is uit Amerika overgewaaid naar Nederland. Moet de notoir gesloten Vlaming door buitenlanders verteld worden hoe hij met z’n medemens moet praten?

Van Mol «Vlamingen en Nederlanders verschillen grondig op dat vlak, dat kunnen ik en Evi allebei bevestigen: we zijn allebei samen met een Nederlander (lacht). Echt, ik dacht dat ik goed was in dingen uitpraten, tot ik met een Nederlander ging samen-leven. Je voorkomt zoveel misverstanden als je net als hen gewoon durft te zéggen wat je denkt.»

Hanssen «Alles is zoveel simpeler en directer bij Nederlanders, er is zo weinig schroom om iets te benoemen. Hoe vaak ik me thuis tijdens een discussie wel niet even wil terugtrekken om drama te vermijden, terwijl hij net alles wil uitspitten (lacht).»

HUMO Jullie hebben allebei kinderen, proberen jullie thuis de immer aanspreekbare moeder te zijn?

Van Mol «Zoveel mogelijk, ja. Al sinds hij klein was, probeer ik Otis bij te brengen dat praten hélpt. Hoe moeilijk en hoe lastig het ook kan zijn. En ik zal misschien niet altijd staan te applaudisseren bij wat hij me komt vertellen, maar ik zal het wel altijd appreciëren dat hij het probeert. Hij is 11 nu, voorlopig luistert hij daar nog naar (lacht). Ik probeer altijd een lijn open te houden, ook als ik dan eens vraag wat er scheelt en er een wat nukkige ‘niets’ volgt. Emotie wordt tegenwoordig vaak met meligheid geassocieerd. Of met zwakte. Terwijl het je net sterk kan maken. Je leert ergens mee om te gaan door het uit te spreken.»

Hanssen «Ik ben altijd al vrij open geweest, denk ik. Ik praat ook zo duidelijk mogelijk over mijn broer tegen mijn kinderen. Scout leert momenteel gitaar, maar hij vindt het nog niet zo tof. Dus gaat hij soms naar nonkel Koen voor les. Mijn broer woont vlakbij het ziekenhuis waar hij therapie volgt, en dat weten ze. Daar wonen mensen die het niet zo makkelijk vinden om gelukkig te zijn, zeggen ze dan.»


In actie voor Rode Neuzen Dag. 'Met fysieke ziektes hebben we onderhand leren omgaan. Met psychische problemen ligt dat nog altijd anders.

Peper en zout

HUMO Birgit, op het werk moet jij je emoties in bedwang houden. Nieuwslezers horen bovenal zakelijk en sec te zijn.

Van Mol «En soms kan dat dan verschrikkelijk moeilijk zijn, ja. Eén van de moeilijkste dingen die ik ooit heb moeten brengen, was het verslag van de gijzeling van al die schoolkinderen in Beslan, in 2004. Zo verschrikkelijk, voor die camera gaan zitten en weten dat terwijl je er op antenne over praat, nog altijd kinderen worden vastgehouden. (Wijst naar haar arm) Kijk, ik krijg er nog kippenvel van.

»Mijn eigen zoon is geboren met een hartprobleem. Hij kon geopereerd worden, maar daarvoor moest hij eerst op een wachtlijst. Net toen viel de ene na de andere voetballer dood op het veld, door exact diezelfde aandoening. Dan moet je dat met zo’n neutraal mogelijke blik in het nieuws brengen. Mijn man vecht momenteel tegen longkanker: probeer dan maar eens onbewogen de kankersterftecijfers voor te lezen in het nieuws. Maar hoe neutraal je ook moet blijven, ik vind het wel belangrijk om empathie te tonen in de uitzending. Je moet geloofwaardig zijn, maar dat wil niet zeggen dat je niet wat peper en zout kan toevoegen aan hoe je iets brengt. Als ik iets breng dat ik grappig vind, zie je dat ook, dus waarom niet bij intrieste dingen?»

HUMO Evi, jij barstte in tranen uit toen je in ’Jonas & Van Geel’ onverwachts een filmpje van je broer te zien kreeg, waarin hij je bedankte om zijn problemen bespreekbaar te maken.

Hanssen «Ik zat zo naar adem te happen dat Kürt Rogiers naast me dacht dat het niet goed zou komen (lacht). Ik zat vooraf ook echt met die vraag: ‘Vindt mijn broer het wel leuk dat ik het zoveel over hem heb?’ Ik had hem al een paar keer proberen te bellen om het daarover te hebben, maar ik kreeg hem maar niet aan de lijn. Tot plots die videoboodschap in de studio begon te spelen, en ik van hem hoorde dat hij trots op me was. (Krijgt het weer moeilijk) Kijk, ik voel het alweer opkomen. Het voelde als een geweldige overwinning, maar hij moet dat dus niet elke week doen: dat overleef ik niet.»

HUMO Hoe ingrijpend was zijn ziekte voor jou persoonlijk?

Hanssen «Ik zat gelukkig op een goeie school, maar het was wel degelijk moeilijk. Ik vond het bijvoorbeeld lastig om anderen uit te leggen wat er precies scheelde, want dat wisten we zelf niet eens zo goed. We wisten alleen dat hij erg ongelukkig was. Ik herinner me hoe ik in het vijfde leerjaar aan schoolvrienden probeerde uit te leggen dat ‘zijn geest ziek was’. Dat had ik wellicht afgeleid van ‘geestesziek’. Zoals Koen zich vaak alleen voelde, zo voelden wij ons ook als gezin: we trokken ons niets aan van wat anderen van ons dachten, maar we waren wel geïsoleerd. In de jaren 70 en 80 kon je gewoon nog nergens terecht met zulke problemen. En dus probeerden we álles: gezinstherapie, hersenscans, pendelaars, waarzeggers… Dingen waarvan je zelf ook wel wist dat die niets zouden helpen, maar als ouder ben je nu eenmaal tot alles bereid voor je kind.

»Wanneer ik er nu op terugkijk, vind ik dat al die gezinsuitstappen naar therapeuten en psychologen mijn leven rijker gemaakt hebben. Ze hebben mijn wereldbeeld verruimd. Ik zie mijn broer als een geschenk: ik weet dankzij hem hoe het is om van iemand te houden die anders in het leven staat dan ik.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234