null Beeld

Rust rost: Van Morrison

In 2015 werd Van Morrison 70 en bracht hij zijn moeder naar haar laatste rustplaats. Hij is dus op een moment in zijn leven gekomen om te reflecteren, en dat doet hij veelvuldig op zijn plaat ‘Keep Me Singing’. Wij zochten hem op in zijn Noord-Ierse heimat.

'Ik heb geen tijd om terug te blikken'

Bezweet komen Jimmy en zijn vrouw Anne de foyer binnen. Ze hebben net het concert van Van Morrison in de bizar chique balzaal van het vijfsterrenhotel Slieve Donard in Noord-Ierland bezocht. Niets bijzonders, ware het niet dat het huis van het stel van middelbare leeftijd in het Nieuw-Zeelandse Auckland staat. Maar Van Morrison maakt al jaren geen lange tournees meer, en verre continenten worden steevast geskipt. Speciaal voor dit ene concert hebben deze twee het grootste deel van hun spaargeld opgesoupeerd. ‘Van Morrison zien en sterven,’ klinkt het uit de mond van Jimmy. Zijn vrouw knikt instemmend. ‘Van geeft ons liefde, warmte en troost. Dit is onze pelgrimstocht.’

Dat de devotie van Van Morrison-fans ver gaat, had ik drie uur eerder al vastgesteld. Toen Van rond de klok van acht uur opvallend goedgeluimd het podium opstapte, ondergingen de pakweg duizend veelal in pak en cocktailjurk gehulde bezoekers een metamorfose. Oók Harold Hastings, baas van het hotel en een belangrijk man in Noord-Ierland: ‘Elk jaar organiseer ik twee keer twee concerten en de kaartjes zijn telkens in een mum van tijd weg. Vanavond zitten hier fans uit onder meer Japan, Nieuw-Zeeland, Amerika en China. Zelfs voor Van Morrison is het speciaal om hier op te treden. Hij pakt vaak uit met repertoire dat hij elders niet speelt. Maar hier zitten dan ook de echte fans. Zij kunnen zijn hele oeuvre woord voor woord meezingen.’

Zingen doet Van Morrison graag, praten niet – en al helemaal niet met journalisten. De interviews die hij in zijn nu al ruim vijftig jaar durende carrière heeft gegeven, zijn op één hand te tellen. Van Morrisons manager, één week voor onze afspraak: ‘Praat absoluut niet over privézaken, anders is het gesprek meteen voorbij. Maar heeft hij het naar zijn zin, dan kan het zeker lukken.’

HUMO Meneer Morrison, we zijn hier in uw eigen Noord-Ierland. Vlak bij Coney Island en de Mourne Mountains, die vaak in uw songs voorbijkomen. Is dit een belangrijke plek voor u?

Van Morrison «Het is een inspirerende plek. Zelfs als het hard regent, zoals vandaag. Het heeft iets magisch, iets mystieks. Ik kom hier erg graag.»

HUMO Sinds u weer in Noord-Ierland woont, hebt u een vaste manier van werken. De tijd dat u in een paar weken tijd een volledige plaat schreef en opnam, is voorbij.

Morrison «Ik kan daar niet echt nader op ingaan: het kost mij een heel leven om uit te leggen hoe ik werk. Ik ben kieskeurig. Altijd geweest. En daarnaast heb ik ook een gewoon leven, waarin ik andere dingen doe. Die balans is voor mij heel belangrijk.»

HUMO In het verleden sloten uw platen qua thematiek en sound aan bij de locatie waar ze werden opgenomen. ‘Astral Weeks’ in New York, ‘Tupelo Honey’ in San Francisco. Maar uw laatste platen zijn allemaal hier in Noord-Ierland gemaakt. Is dat een bewuste keuze?

Morrison «Als het aan mij lag, zou ik het liefst in Amerika opnemen, met muzikanten van daar. Maar dat is heel moeilijk en duur, ik moet het dus doen met de mensen die ik hier ter beschikking heb. Gelukkig heb ik in mijn omgeving een aantal geweldige muzikanten. Wie beschikbaar en goed genoeg is, doet mee. Ik ben niet het type artiest dat wacht tot de juiste mensen er zijn.»

undefined

null Beeld
null Beeld

undefined

null Beeld
null Beeld

undefined

null Beeld
null Beeld

HUMO Toch duiken op uw platen vaak oude bekenden op. Mensen met wie u in de jaren 70 ook al werkte.

Morrison «Als het écht klikt, wat niet vaak gebeurt, keren muzikanten terug.

»Met producers heb ik hetzelfde. Ik heb in mijn leven nogal wat gelazer gehad: ik weet nog dat ik ‘Moondance’ in mijn eentje heb geproducet, niet omdat ik dat zo graag wilde, maar omdat er simpelweg niemand beschikbaar was. En dat lukte best. Maar soms nodigen mensen zichzelf uit: in 2012, bij de opnames van ‘Born to Sing: No Plan B’ wilde Don Was er heel graag bij zijn omdat hij net de baas was geworden bij Blue Note, mijn label. Tja, dan zeg je niet nee. Maar een producer komt normaal met ideeën, en dat deed hij niet. Ze wilden een jazzplaat met een bigband met mij maken, maar uiteindelijk kregen ze niets voor elkaar. Uit frustratie ben ik maar weer alleen begonnen, ik heb ze een nieuwe plaat gegeven en ben weggegaan.»

undefined

'Ik zing al jaren. Het zou toch wat zijn mocht ik er na al die tijd niets van bakken.'

HUMO Dat is u wel vaker overkomen.

Morrison «Duizenden keren. Ik vergelijk de muziekwereld weleens met ‘The Rat Race’, die film uit 1960 met Tony Curtis. En vandaag stinkt de business erger dan ooit. Dat is ook de reden waarom ik zelden interviews geef. Zeker niet aan propaganda-magazines zoals Q Magazine, Mojo, Uncut of Rolling Stone: ze promoten altijd dezelfde mensen.»

HUMO Uw goede vriend Mark Knopfler zegt exact hetzelfde.

Morrison «Mark snapt het volledig. Hij kiest ook altijd zijn eigen mensen en laat zich door niemand afleiden.»

HUMO Op uw nieuwe plaat maakt u gebruik van de Engelse songschrijver Don Black, die wij vooral kennen van zijn songs voor vijf James Bond-films. Dat is toch wel een verrassende samenwerking.

Morrison «Don heeft het leeuwendeel van de tekst van ‘Everytime I See a River’ geschreven. Ik heb hem een paar jaar geleden ontmoet toen ik werd geëerd voor mijn song ‘Brown Eyed Girl’. Ray Davies (van The Kinks, red.) en Don vielen ook in de prijzen. Hij is echt een oldskool tekstschrijver, al maakt hij volledig andere dingen dan ik. Wist je dat hij de lyrics voor Michael Jacksons ‘Ben’ heeft geschreven? En hij heeft ook met Charles Aznavour gewerkt, die ik heel hoog acht. Hij is op zijn leeftijd nog altijd een geweldige performer.»

undefined

null Beeld

HUMO Uw stem lijkt me ook niet aan slijtage onderhevig.

Morrison «Dat is mooi. Maar ja, ik zing al jaren. Het zou toch wat zijn mocht ik er na al die tijd niets van bakken. En hoe ik met een band kan werken, heb ik geleerd van Ray Charles: hij had álles onder de knie. Jazz, blues, soul… Ray was een koning! Zijn muziek moedigde me aan om beter te worden. Timing, frasering: ik heb het allemaal van hem. Ik heb één keer met hem opgetreden in Engeland: één van de warmste momenten in mijn leven.»

undefined

'Ik heb nooit naar God gezocht, wel naar kennis en verlichting'

HUMO Ray Charles, Bob Dylan, Lead Belly: de invloed van die Amerikaanse grondleggers blijft een belangrijke voedingsbodem voor u.

Morrison «Eigenlijk was Lonnie Donegan (de Glasgowse koning van de skiffle, red.) het startpunt voor mij. Hij speelde songs van Lead Belly op een volstrekt eigen wijze, op een skifflemanier. Mede daardoor heeft Lonnie nooit de waardering gekregen die hij verdiende. Net als Bob Dylan was Lonnie een original, iemand die op folk gebaseerde muziek onder de aandacht van het grote publiek wist te brengen.»

undefined

null Beeld

HUMO Midden de jaren 60 deden jonge Engelse bands zoals The Rolling Stones, The Beatles en The Kinks hetzelfde met de blues.

Morrison «En wij, met Them. Ik was opgegroeid met die muziek, dus voor mij was het allemaal niet zo verrassend. Het zat al van jongs af aan in mijn DNA. Ik ben ooit ontdekt als een blueszanger, niet als een pop- of rockzanger. En later heb ik daar de invloed van de rhythm-and-blues aan toegevoegd – Bobby Bland, Ray Charles, Otis Redding


Boemerang

HUMO Naast de originele meesters van de muziek heeft ook de literatuur altijd een belangrijke rol gespeeld in uw werk. In de nieuwe song ‘The Pen Is Mightier Than the Sword’ haalt u een tekstregel aan uit het toneelstuk ‘Richelieu: Or the Conspiracy’ van Edward Bulwer-Lytton uit 1839.

Morrison «‘Take away the sword, states can be saved without it.’ Daar valt weinig aan toe te voegen, me dunkt.»

HUMO Uw leven is één lange zoektocht naar spiritualiteit, en dat blijkt ook uit uw songs.

Morrison «De laatste vijftig jaar hebben veel woorden een andere betekenis gekregen: zo worden religie en spiritualiteit vaak met elkaar verward. De woorden ‘God’ en ‘Jezus’ worden heel vaak in de mond genomen, maar wat bedoelen we er eigenlijk mee? Religies gebruiken continu de naam van God, maar ze kunnen Hem niet definiëren. Je moet dus je eigen spiritualiteit zien te vinden, en ik doe dat via mijn muziek.»

undefined

null Beeld

HUMO ‘No guru, no method, no teacher’: zo benoemde u het in 1986 op de gelijknamige plaat.

Morrison «Dat klopt. Ik heb nooit naar God gezocht, maar wel naar kennis en verlichting. Ik zie ‘No Guru, No Method, No Teacher’ als een meditatieve ervaring.»

HUMO In 2008 voerde u in de Hollywood Bowl in Los Angeles het meesterwerk ‘Astral Weeks’ twee keer integraal op. Dat moet ook een mooie ervaring geweest zijn.

Morrison «Dat was leuk voor één minuut; later kwam het als een boemerang terug. Ik wilde ‘Astral Weeks’ laten herleven, zij het zoals die plaat nu zou klinken. Maar wat gebeurde er? Mensen gingen naar de winkel en kochten de originele plaat… (Met een grijns) Zo had ik het dus niet gepland.»

HUMO Tja, het leven kent hoogte- én dieptepunten.

Morrison «Desillusies noem ik het.»

HUMO Op het nieuwe gospelnummer ‘Holy Guardian Angel’ grijpt u terug naar het thema van de astrologie.

Morrison «Vroeger had ik niet zoveel met astrologie, maar op latere leeftijd ben ik me erin gaan verdiepen. Ik ben geboren tussen drie en vier uur in de ochtend en dat noemen ze ‘the witching hour’. Naar verluidt zijn heksen, demonen en geesten dan op hun machtigst.»

HUMO Tot slot: u hebt lang in Amerika gewoond. Woodstock, New York, Marin County. Mist u het niet?

Morrison «Amerika is mij altijd dierbaar geweest. Maar ik kijk nooit terug, om de eenvoudige reden dat ik er geen tijd voor heb. Idem voor heruitgaven: ik ben de laatste twintig jaar enorm productief geweest en er ligt nog heel veel nieuw werk op de plank.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234