null Beeld

Salvador (Puig Antich)

Terwijl in Teheran hervormingsgezinde Iraniërs wanhopig trekken en duwen om het bewind van Ahmadinejad aan het wankelen te krijgen, vuurt Canvas vanavond 'Salvador' op u af: niet de gelijknamige El Salvador-film van Oliver Stone, maar de op ware feiten gebaseerde Spaanse prent van regisseur Manuel Huerga over een groep anarchistische jongeren die begin jaren 70 het Franco-regime onder de voet wilden lopen.

Salvador Puig Antich was één van hen en bekocht zijn strijd met zijn leven: in '74 viel hem de dubieuze eer te beurt als allerlaatste door Franco te worden veroordeeld tot de dood middels het wel erg middeleeuwse wurgijzer. Als het niet zo melig klonk, we zouden de film vanavond opdragen aan alle Salvadors en Neda's van deze wereld.

MANUEL HUERGA «Salvadors verhaal maakt deel uit van de Spaanse geschiedenis, maar toch is het ook universeel herkenbaar, vind ik: een jongeman van een jaar of 24, 25 engageert zich politiek en raakt geïnspireerd door de ideeën van het anarchisme. En anarchie kennen ze overal, of het nu in Spanje, Amerika of pakweg Zweden is. En sterven voor wat je rechtvaardig vindt, zoals Salvador, dat kennen ze helaas ook overal.»

- Helemáál onschuldig was Salvador niet: met zijn groep MIL (Movimiento Ibérico de Liberación) pleegde hij gewapende bankovervallen in Barcelona om hun verzet te financieren. Daarbij werd een politieagent doodgeschoten.

HUERGA «Akkoord. Maar iedereen verdient een eerlijk proces en dat heeft hij nooit gekregen. Zijn grote pech was dat, net toen hij werd opgepakt en in de gevangenis belandde, Franco's gedoodverfde opvolger Carrero Blanco omkwam in een bomaanslag van de ETA. De dictator zocht naar een zondebok en zijn oog viel op Salvador, ook al had die er niks mee te maken: zijn kop moest en zou rollen.

»Maar het was nooit mijn bedoeling partij te kiezen voor Salvador en hem als held of martelaar af te schilderen. Ik wilde hem vooral uit de vergetelheid halen, het liefst zo objectief mogelijk.»

- De hoofdrol gaf u aan Daniel Brühl, die we nog kennen uit 'Good Bye Lenin!'.

HUERGA «Daniel was geknipt voor de rol. Hij is een Duitser, maar hij heeft Spaanse roots.»

DANIEL BRÜHL «Mijn moeder is Catalaanse. Ik ben ook geboren in Barcelona, maar dat komt alleen omdat mijn moeder de Duitse dokters niet vertrouwde - ze wilde per se in Spanje bevallen. Daarna zijn mijn ouders meteen in Duitsland gaan wonen, maar mijn moeder is thuis altijd Spaans met ons blijven praten. Mijn Catalaans heb ik wel wat moeten bijschaven voor 'Salvador'.»

- Wist jij wie Salvador Puig Antich was toen je de rol kreeg?

BRÜHL «Ik ben bang van niet. Net zoals zoveel Spaanse jongeren vandaag de dag, trouwens. Alleen in Catalonië kennen ze die naam nog: daar is hij om één of andere reden uitgegroeid tot een icoon van de Catalaanse links-nationalisten. Hij was nochtans een anarchist, geen nationalist.»

HUERGA «Uit schaamte hebben veel Spanjaarden zijn dood lange tijd verdrongen. Ze voelen zich nog altijd voor een stuk schuldig, denk ik. Toen Salvador stierf in de gevangenis, was hij moederziel alleen. Hij kreeg steun van zijn zussen en vrienden, maar er was niemand die de straat op trok om te eisen dat zijn proces werd overgedaan. Terwijl het toch overduidelijk om een schijnproces ging - het is bijvoorbeeld nooit bewezen dat die kogel uit zijn pistool kwam.»

- Een jaar na Salvadors terechtstelling stierf Franco. In het buitenland leeft nog altijd het idee dat de overgang van dictatuur naar democratie zonder bloedvergieten of chaos is verlopen.

HUERGA «Onterecht: Franco's dood werd voorafgegaan door een aantal 'incidenten' zoals dat van Salvador, maar die zijn sindsdien moedwillig uit ons geheugen gevlakt. Net zoals veel mensen liever vergeten dat er nog altijd fascisten actief zijn in de Spaanse politiek. Tot enkele jaren geleden had de Partido Popular bij ons de macht: die partij is grotendeels rechts tot centrumrechts, maar ze telt ook franquisten in haar gelederen die de wandaden van El Caudillo hardnekkig onder de mat blijven vegen.»

- Daniel, jij bent sinds het succes van 'Good Bye Lenin!' uitgegroeid tot een soort pan-Europese acteur die zowel in Duitse, Spaanse als Engelstalige films opduikt.

BRÜHL «Ik had nooit verwacht dat 'Lenin' het zo goed zou doen in het buitenland. Een Engelse krant kopte zelfs in koeien van letters: 'Wow! Duitsers kunnen dan tóch grappig zijn!' Daar waren ze in Duitsland heel trots op. Vooral mijn vader.»

- Die werkt als tv-regisseur. Heeft hij je ertoe aangezet om acteur te worden?

BRÜHL «Helemaal niet. Hij raadde het me zelfs af. 'IJdel, dom en vaker wel dan niet werkloos,' zo beschreef hij acteurs altijd.

»Nog altijd wordt op elk familiefeestje de vraag gesteld: 'Waar zou onze Daniel dat acteertalent toch vandaan halen?' Meestal gevolgd door een paar gênante anekdotes uit mijn kindertijd die moeten bewijzen dat het acteren er bij mij al heel jong in zat. Zoals toen ik vier was en mijn moeder de stuipen op het lijf joeg door 'lijkje' te spelen. Of die keer - ik moet een jaar of 15 geweest zijn - dat ik mijn ouders had wijsgemaakt dat ik homo was, gewoon om eens te zien wat hun reactie zou zijn. Niet erg opgetogen, zo bleek.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234