null Beeld

Sam Harris - Het morele landschap

Sam Harrisis de stichter en voorzitter van Project Reason,een non-profitorganisatie die wetenschappelijke kennis en seculiere waarden wil verspreiden.

In de raad van advies van deze club zit hij aan tafel met onder anderen Salman Rushdie, Ayaan Hirsi Ali, Richard Dawkins en Ian McEwan. De kans dat hun vergaderingen worden geopend met een gebed, lijkt niet heel groot.

Een atheïst wenst Harris zich overigens niet te noemen: dat vindt hij te veel eer voor de God van de christenen, de moslims en de joden, die voor hem hetzelfde statuut heeft als Zeus en zijn uitgebreide familie. Godsdienst is volgens hem één van de schadelijkste uitvindingen aller tijden, en leven zonder God is perfect mogelijk. Maar is het ook mogelijk om goedte leven zonder God? Dat onderzoekt hij in 'Het morele landschap' (De Arbeiderspers).

Voor hij een professionele God-buster werd, heeft Harris hersenwetenschap gestudeerd. Hij kent de weg van de frontale kwab naar het cerebellum en weer terug, en twee personages is hij op die weg nooit tegengekomen: de ziel en de vrije wil. Het menselijk brein is een orgaan: ons bewustzijn valt samen met de complexe machinerie van neuronenstelsels en het is een illusie om te denken dat daar nog een 'ik' bij staat om de boel te dirigeren.

De auteur vertelt over allerlei experimenten die het biologische karakter van het bewustzijn bevestigen. Hij stelt vast dat onze hersenen op een meetbare wijze reageren als we ons bezighouden met kwesties van goed en kwaad, en hij stelt daarom voor om ze tot bron van onze moraal te maken: wanneer we goed handelen, dan is dat af te lezen in onze hersenen - en omgekeerd.

Moraal moet met andere woorden een heuse neurowetenschap worden, en op de leukste bladzijden van zijn boek gaat Harris prachtig tekeer tegen wetenschappers die gelovig menen te kunnen zijn. Voor hen wil hij desnoods de hel opnieuw uitvinden. Maar een moraal die gebaseerd is op 'verhoogde activiteit in de beloningscentra van de hersenen'? Stel eens een verkeersreglement mee op. Dan lijken die twee stenen tafelen met hun tien geboden ondanks alles toch een handiger instrument.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234