Sam Smith, superster in evenwicht. 'Ik ben vrienden geworden met mijn verdriet'

Zijn eerste plaat maakte van hem een superster, maar het is op zijn nakende tweede dat Sam Smith pas écht in z’n kaarten laat kijken. ‘The Thrill of It All’ is het resultaat van drie jaar vol pieken én dalen – en hoge hakken, zo blijkt.

'Ik ben vrienden geworden met mijn verdriet. Elke keer als ik me triest voel, schudden we elkaar de hand'

Dit is niet de eerste keer dat ik Sam Smith tegenover me heb. Drie jaar geleden, in de lente van 2014, sprak ik ’m al een keer, net voor een uitverkocht concert in Los Angeles, waarbij het publiek voornamelijk bestond uit honderden hippe types met blikkerende tanden die de songteksten woord voor woord meelipten. Smiths debuutplaat was toen nog niet eens uit, maar de hype was al voelbaar. In Groot-Brittannië had de BBC hem al opgepikt, en hij had er de vermaarde Britse ‘Critics’ Choice’-prijs op zak mogen steken: twee tekens dat er snel grote dingen stonden te gebeuren. Kortom: de vooruitzichten waren mooi voor Sam Smith. En toch kreeg ik het gevoel dat-ie niet goed in z’n vel zat. Hij was beleefd, maar ook snel op z’n tenen getrapt. Aan goedbedoelde plaagstootjes deed hij niet mee. Hij zag er ook anders uit dan nu, wat voller, en hij stak zich graag weg achter de barrières die hij zelf rond zich had opgetrokken. Het interview duurde zo’n veertig minuten, en daarna maakte hij er een eind aan – hij moest ‘zijn stem laten rusten’, verontschuldigde hij zich, en hij maakte zich uit de voeten.

De Sam Smith die vandaag tegenover me zit, mag dan wel dezelfde zijn, hij gedraagt zich totaal anders dan toen. Hoewel hij in een wit T-shirt en jeans is opgedaagd in het hippe Londense restaurant waar we elkaar spreken, stak hij drie jaar geleden nog van kop tot teen in gothic zwart. Hij is lacherig en vriendelijk, en zelfs een knuffel slaat hij niet af. En hij oogt veel slanker voor zijn 1 meter 90. Het gevolg van een streng dieet, zegt hij, maar met die grote expressieve ogen van ’m en zijn zachte spreekstem heeft hij bijna iets weg van een kind. Of toch zolang je niet let op de tatoeages die hij de voorbije jaren heeft verzameld. Op zijn biceps spiegelen de woorden ‘Alone’ en ‘Honesty’ elkaar.

Sam Smith (rolt met zijn ogen) «Nogal dramatisch, ik weet het. Geen idee waarom ik ze ooit heb laten zetten. Als ik ze nu bekijk, voel ik me meer beschaamd dan iets anders. Maar als ik me toen zo voelde, moet ik dat nu maar respecteren, niet?»

Wie zou dat niet vinden? ‘Eenzaamheid’ en ‘Eerlijkheid’ zijn net wat Smith kan voorleggen, en wat hem in de eerste plaats zo groot heeft gemaakt. Want dat is hij intussen: groot. Toen ik hem drie jaar geleden sprak, was hij gewoon een zanger, nu heb ik een superster tegenover me. Eén die nog altijd maar 25 jaar oud is, maar die als geen ander de kunst onder de knie heeft om uit een snik een succesvolle song te puren. Zijn eerste solosingle zag het licht in 2013. Het jaar erna volgde ‘In the Lonely Hour’, zijn debuutplaat, in 2015 won hij vier Grammy’s, en het jaar daarna mocht hij een Oscar mee naar huis nemen voor ‘Writing’s on the Wall’, zijn James Bond-themanummer voor ‘Spectre’. Bij de jonge Britse artiesten zijn het alleen de Ed Sheerans en de Adeles van deze wereld die hem nog kunnen kloppen qua platenverkoop. Voor iemand die zich heeft gespecialiseerd in trage, trieste ballads, is de opmars ontstellend snel gegaan.

Snel, maar niet zonder hobbels in de weg. Wie Smith vraagt naar de titel van zijn nieuwe plaat, ‘The Thrill of It All’, krijgt te horen dat het een beschrijving is van de voorbije drie jaar: ‘Thrilling, maar met ongelofelijk veel ups en downs.’ Dat de nadruk ligt op de downs, mag niemand verbazen – het blijft natuurlijk een Sam Smith-plaat. Maar wie hem in levenden lijve ontmoet, moet vaststellen dat hij allesbehalve neerslachtig door het leven gaat. En iets grofgebekter.

Smith «Ik lach wel degelijk, hoor. Al denken veel mensen die m’n muziek horen, waarschijnlijk dat ze met een sad twat te maken hebben.»


Homozanger

De reden waarom Smith zich tijdens ons interview in 2014 liever wegstopte dan zich open te stellen, was iets heel anders. Hoewel hij zich op dat moment namelijk nog niet wilde uitspreken over zijn geaardheid, deed hij dat enkele weken later toch – doodop van alle geruchten die tot dan de ronde deden over zijn homoseksualiteit.

Smith «Nu ik erop terugkijk, was ik vooral bang om iets verkeerds te zeggen en iemand voor het hoofd te stoten. Ik was amper 19 toen ik aan mijn eerste plaat begon. Ik was nog maar net naar Londen verhuisd, vanuit een dorpje waar ik de enige homo was. Ik was er toen misschien nog niet helemaal uit.»

Ook daar is vandaag een verschil te merken: ‘In the Lonely Hour’ liet de kwestie nog eerder in het midden liggen, maar ‘The Thrill of It All’ spreekt klare taal. De universele songthema’s zijn aanwezig, maar je vindt er ook nummers als ‘Him’ op, over een zoon die zijn vader vertelt over zijn geaardheid. ‘Zie het als een teken van zelfvertrouwen in de gay guy die ik geworden ben.’ Hij zegt het zonder enige moeite, een vlotheid die nog niet zo heel lang geleden ontbrak.

Smith «Ik weet nog hoe ik in het begin een homozanger genoemd werd, en hoe ik dat absoluut niet wilde. Ik wilde gezien worden als zánger, niet als homozanger. Wat deed mijn privéleven ertoe? Maar zo denk ik er niet meer over. Ik ben veranderd, en ik besef nu: misschien hoeft die titel helemaal niets slechts te betekenen.»

Gelukkig waren er op dat vlak al reuzen op wier schouders Smith kon staan. George Michael bijvoorbeeld, z’n grote voorbeeld naast Elton John en acteur Ian McKellen. Van McKellen kreeg Smith een bemoedigend schouderklopje nadat hij tijdens het ophalen van z’n Oscar diens woorden lichtjes verkeerd had geciteerd en zei dat er ‘nog nooit eerder een openlijk homoseksuele man een Oscar gewonnen had’. McKellen had het over de Oscar voor Beste Acteur gehad, maar dat Smith dat verkeerd had begrepen, kwam hem op heel wat kritiek te staan. Tot McKellen hem zelf z’n zegen gaf – ‘Als hij het zelf niet erg vond, dan wás het ook niet erg.’ En dan heb je Elton nog. Het is bijna een cliché geworden: op een bepaald moment krijgt élke jonge superster een lading vaderlijk advies cadeau van Elton John. Maar ze gaan niet allemaal naar Zuid-Frankrijk om hem ook te bezoeken, zoals Smith wel deed.

Smith «Hem een voorbeeld van me noemen, zou een understatement zijn. Ik hoop als performer ooit zijn niveau te halen.»

Maar het is toch George Michael die de grootste impact had op de nog jonge Sam Smith.

Smith «Ik zag hem optreden in het nog fonkelnieuwe Wembley-stadion. Ik was 15, en ik besefte op slag wat ik wou worden: popster. Ik ben alleen maar een grotere fan van ’m geworden zodra ik bekend werd, want hij heeft het gedáán, homo én superster tegelijk zijn. Elton deed het ook al, maar George heeft me altijd iets sterker aangetrokken. Hij had óók z’n problemen met de liefde, en dat herkende ik. Natuurlijk zijn er delen in z’n biografie die ik niet per se mijn eigen leven in wil smokkelen, maar het belangrijkste is net dat hij die fouten heeft gemaakt. Dat is wat van hem een méns maakte. En je zult zien: ooit ga ik zelf in de fout. Dat lijkt me onvermijdelijk.»

Smith heeft ook critici, en vaak hebben die hetzelfde te zeggen over hem: iets te beheerst, iets te vlot. Maar er bestaat nog een andere Sam Smith buiten de Sam Smith op de podia. ‘Ik hou van hoge hakken,’ fluistert hij me toe. ‘Ik heb er thuis tonnen liggen.’ En dan gaat hij voluit verder over een drag shop in Sydney waar hij dol op is, en hoe hij die bijna volledig leegkoopt telkens als hij er over de vloer komt.

Smith «Ik koop álles: hakken, jurken... Ik amuseer me er rot. Niets nieuws. Toen ik 17 was, was ik geobsedeerd door Boy George en Marilyn Monroe. Op een bepaald moment had ik geen enkel kledingstuk voor mannen in mijn kast. Ik ging twee jaar lang naar school met valse wimpers, leggings en een bontjas.»

Hij wijst naar nog een ander stel tatoeages, op zijn vingers deze keer: twee venussymbolen, het mannelijke én het vrouwelijke.

Smith «Ik voel me evenveel vrouw als man.»


Teflonhuid

Vandaag is het niet alleen moedig om zoiets toe te geven, het is zelfs bijna trendy. Dat was het niet toen Smith opgroeide, en al helemaal niet in het landelijke Cambridgeshire.

Smith «Ik werd gepest, ja. Maar er waren evengoed mensen die me respecteerden omdat ik er op school zo durfde bij te lopen.»

Ooit is hij zelfs eens aangevallen, toen hij in Londen in een bar werkte.

'Tot nu toe is het me nog nooit overkomen, een lange relatie waarbij ik het gevoel had dat de ander me met heel z'n hart graag zag'

Smith «De dag zat erop en ik stapte net naar buiten toen iemand me op m’n borstbeen sloeg – ze hadden het niet voor de manier waarop ik me kleedde. Ach, het raakte me niet echt, om eerlijk te zijn.»

Het valt wel op: hoe hard Smith z’n eigen kwetsbaarheid ook onderstreept in zijn muziek, zo makkelijk lijkt alles tegenwoordig van hem af te glijden. Alsof hij een laag teflon op zijn huid heeft. Dankzij z’n ouders, zegt-ie zelf. Zij steunden hem in alles – wat hij ook deed, droeg of zei. Maar tegelijk is hij zich er ook van bewust dat die koelheid hem net heel berekenend doet overkomen. Het is dezelfde kritiek die ook Adele en Ed Sheeran te slikken krijgen: ‘Ze zijn wel héél zakelijk,’ om niet te zeggen dat ze soms richting saaiheid neigen. Wat zou hij zeggen tegen iemand die hem zo zou omschrijven?

Smith «Ik zou ’m zeggen dat hij me niet kent, dus weet hij veel. Ik zou saai zijn omdat ik niet elke nacht zichtbaar sta te wezen in één of andere nachtclub? Bullshit. Het is net dát gedrag dat ik zelf saai ben gaan vinden: de popster en z’n eeuwige uitspattingen. Het romantische is er stilaan wel af, vind ik. Natuurlijk vind je nog meer dan genoeg drugs in die kringen, maar wat is er nog zo interessant aan om het allemaal op de voet te volgen?»

Of hij zelf ooit in de verleiding is gekomen?

Smith «Ik ben ook ooit 18 geweest, maar nee: ik hou het bij sigaretten en wodka-martini. Wat niet wil zeggen dat ik niet weet hoe het voelt, de controle verliezen. Het voorbije jaar heb ik soms wel de grens opgezocht. Ik ging te veel uit, ik rookte te veel en ik dronk. Niet dat ik een probleem had, maar ik heb zo wel ontdekt dat ik een aanleg voor verslaving heb. Het is nu bijna drie maanden geleden dat ik nog iets gedronken heb. Niet om nooit meer te beginnen, maar toch. Het mocht even wat minder.»

De reden achter die onstuimige periode? Dezelfde die de drijvende kracht was achter ‘The Thrill of It All’: ‘Ik was net gedumpt, dus ik probeerde m’n zorgen te verdrinken.’ Het maakt Smith tot een merkwaardige tegenstelling: hij is eeuwig op zoek naar liefde en geluk, maar zonder gebroken hart zou hij nooit de studio binnenstappen.

Smith «Er zit van nature een soort tristesse in me die ik blijkbaar nooit achter me kan laten. Ik heb het mettertijd leren te aanvaarden. Ik ben er vrienden mee geworden, met mijn verdriet, en nu schieten we aardig op met elkaar. Elke keer als ik me triest voel, schudden we elkaar de hand.»

En wat als hij dan toch ooit het Grote Geluk zou vinden?

Smith (lacht) «Als ik me gelukkig voel, maak ik geen muziek. Dat belooft voor als ik toch ooit een langdurige relatie zou vinden. Dan zal ik over iemand anders moeten zingen dan over mezelf. Maar tot nu toe is het me nog nooit overkomen, een lange relatie waarbij ik het gevoel had dat de ander me met heel z’n hart graag zag.»

Hij blijft opmerkelijk jolig terwijl hij het allemaal vertelt, maar het kan niet makkelijk zijn, als superster de liefde van je leven tegen het lijf lopen.

Smith «Toen ik jonger was, heb ik weleens Grindr geprobeerd, een dating-app voor mannen om andere mannen te ontmoeten. Maar nu doe ik het niet meer. Kun je je voorstellen hoe dat nu zou gaan? Ik niet.»

Dat Smith zich enkel aangetrokken voelt tot mannen die níét onder de indruk zijn van z’n roem, maakt het er natuurlijk niet makkelijker op. Om nog maar te zwijgen over het feit dat hij allesbehalve bereid is om z’n carrière nu al op een lager pitje te zetten. Hij is ontzettend beroemd, maar hoewel hij meer dan bekend is met de nadelen daarvan, kan hij zich momenteel geen ander leven inbeelden.

Smith «Er zijn facetten aan mijn job die ik liever anders had gezien, ja. Maar ik hou van mijn fans, en ik hou ervan dat mensen mijn muziek uit het hoofd kennen. Als je me zou doen kiezen, een succesvol liefdesleven of míjn leven, dan zou ik altijd voor het tweede gaan. Altijd.»

© The Sunday Times

‘The Thrill of It All’ van Sam Smith verschijnt op 3 november bij Capitol Records.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234