Saskia de Coster, Wim Helsen en Els Pynoo vieren Haruki Murakami

In het weekend van 13 januari vieren Saskia de Coster, Wim Helsen en Els Pynoo de verjaardag van de Japanse bestsellerschrijver Haruki Murakami. Samen met honderden fans van de Nobelprijskandidaat bouwen ze dan een literair feestje op een Rotterdams cruiseschip waar ook ooit Frank Sinatra op het podium stond. ‘Murakami bezit duizenden platen. Muziek is zijn springplank naar het schrijven.’

'Ik wil alles van Murakami lezen. Oók de verdwenen bladzijden'

Op vrijdag 12 januari blaast Haruki Murakami 68 kaarsjes uit. Precies op die dag ligt ‘Metaforen verschuiven’ in de boekhandel, deel 2 van zijn nieuwe roman ‘De moord op Commendatore’. Het eerste deel, ‘Idea verschijnt’, kwam een maand eerder uit. In het weekend na zijn verjaardag is het cruiseschip SS Rotterdam de place to be voor al wie verslingerd is aan zijn werk. Want op zaterdag 13 en zondag 14 januari wordt de gigantische love boat in de haven van Rotterdam het decor voor een festival dat integraal in het teken staat van de Japanse schrijver, met voordrachten, lezingen en optredens. Bekende artistieke Nederlanders als Peter Buwalda, Auke Hulst, Wilfried de Jong, Jules Deelder en Tinkebell zullen er hun liefde voor de eeuwige kanshebber op de Nobelprijs Literatuur bezingen. België wordt er vertegenwoordigd door schrijfster Saskia de Coster, cabaretier Wim Helsen en Vive La Fête, de electropretband van Els Pynoo en haar echtgenoot Danny Mommens.

HUMO Ben je een grote fan?

Els Pynoo «Het is een beetje gênant, maar ik heb nog nooit iets van Murakami gelezen. Morgen zet ik dat recht: dan koop ik zijn bekendste roman ‘Norwegian Wood’. Vive La Fête is de enige Belgische muziekgroep op de affiche van het Murakami-weekend en dat is een grote eer, want natuurlijk ken ik die man zijn internationale naam en faam. In Japan is hij immens populair, Japanners beschouwen hem als hun nationale held. Wij hebben al vaak in Nederland gespeeld en ik vermoed dat de organisatoren vinden dat onze muziek perfect bij zijn boeken past. Maar mogen optreden op een plek waar ooit Frank Sinatra stond te croonen, vind ik ook al de max. Onze bassist Dirk Cant is een groot Murakami-liefhebber en is in de wolken dat we zijn Nederlandse verjaardagsfeestje mogen opvrolijken. Toen de organisatoren contact met ons opnamen, kreeg ik het gevoel dat de grootmeester zelf aanwezig zou kunnen zijn, als mystery guest. Maar misschien is dat wishful thinking. Heb je het programma van dat festival trouwens al eens goed bekeken? Grote klasse. Dichter Jules Deelder is één van mijn idolen. Alleen jammer dat hij op exact hetzelfde moment als wij moet optreden. En Wim Helsen brengt er ‘Winteruur’, met fragmenten van Murakami. Zalig. Het wordt een superweekend.»

Wim Helsen leerde Haruki Murakami kennen dankzij zijn lijfblad.

Wim Helsen «Tien jaar geleden zat ‘Spoetnikliefde’ bij Humo. Ik vond die roman best oké en heb later nog een paar boeken van hem gelezen. Maar het is niet zo dat ik, zoals veel van zijn fans, mateloos door hem gefascineerd ben geraakt. De Nederlanders hebben me gevraagd om in het Murakami-weekend een aangepaste versie van ‘Winteruur’ te brengen en dat vind ik heel tof. Ik zal er andere mensen over hun favoriete Murakami-tekst interviewen en zelf ook een fragment uit zijn werk voorlezen.»

Saskia de Coster heeft Murakami’s hele oeuvre verslonden. Of toch bijna.

Saskia de Coster «In sommige Nederlandse vertalingen zijn stukken uit de originele roman spoorloos verdwenen. Zo telt ‘De opwindvogelkronieken’ in het Japans tweehonderd bladzijden meer dan in het Nederlands. Er zijn lappen tekst uitgeknipt, speciaal ten behoeve van de westerse lezer. Maar ik zou écht graag alles van hem willen lezen, óók die verdwenen bladzijden.»

HUMO Wat is er zo bijzonder aan de romans van Haruki Murakami?

Helsen «Zijn verhalen beginnen meestal in de werkelijkheid zoals wij die kennen. Zonder dat je het echt in de gaten hebt, verschuiven er dingen en kom je in een andere wereld terecht. Als lezer weet je zelf niet goed hoe je daar uiteindelijk bent beland. Dat is heel merkwaardig, maar hoe noem je zoiets? Onrealistisch, absurdistisch? Ach, eigenlijk doet het er niet toe. Wat mij opviel toen ik ‘Spoetnikliefde’ las, was dat door die rare wereld verdriet en melancholie alleen maar tastbaarder leken te worden.»

De Coster «Murakami is al jaren een Nobelprijskandidaat mét een miljoenenpubliek. Ook dat is merkwaardig. Hij creëert een heel bijzonder universum. Japanse critici verwijten hem weleens dat hij gebroken heeft met de literaire traditie, maar zijn wereld is heel herkenbaar voor elke westerse mens die in het kapitalistische systeem een bestaan probeert op te bouwen. Zijn boeken beginnen volgens een min of meer vast stramien, met bijvoorbeeld een 30-jarige vrijgezel die spaghetti staat te koken en net zijn baan heeft opgezegd. De telefoon rinkelt en hup: we zijn vertrokken. Ook al klinkt dat op het eerste gehoor heel gewoon, bij Murakami is niets ‘gewoon’. We zijn eraan gewend geraakt om romans geserveerd te krijgen met een keurige plot die in netjes opeenvolgende logische stappen afgehandeld wordt. Bij Haruki Murakami verloopt dat ietwat anders. Hij vertelt bizarre verhalen waarin je als lezer als vanzelf meegaat. Ik vind het heel knap hoe hij lijnrecht in durft te gaan tegen alle regels die op schrijfcursussen gepropageerd worden.»

Pynoo «Japan is een bijzonder universum en ik vermoed dat hij daarom zulke bijzondere boeken schrijft. In 2002 speelden we in Tokio en ik was zwaar onder de indruk van die stad. New York is levendig, maar Tokio is nog andere koek. Het was er razend druk en ik waande me er in een sciencefictionfilm. Iedereen had zwart haar, ik was de enige blondine en viel nogal op. Ze begrepen geen woord Engels of Frans en we kregen kop noch staart aan de Japanse lettertekens op de wegwijzers. In de metro begreep niemand ons. Dat was pas bevreemdend.»

De Coster «Als kind was ik ziekelijk geobsedeerd door Japan. Ik geloofde dat ik in werkelijkheid een Japanse was, geadopteerd door Vlaamse ouders. Japan was mijn grote, mythische droomland: ik was gefascineerd door die rare mix van compleet gestoorde fantasie en spartaanse discipline. En dan was er hun geschreven taal, die tezelfdertijd ook een tekening was. Als kind wilde ik zelf ook tekenen en schrijven – tegelijkertijd. De Japanners konden dat al. Door mijn fascinatie voor dat land kwam ik bij Murakami terecht. Nu ben ik bang dat Japan totaal anders is dan in mijn fantasie. Daarom reis ik er voorlopig niet heen.»

HUMO Muziek speelt een heel grote rol in Murakami’s boeken.

Pynoo «Hij had ooit een jazzcafé in Tokio en is een groot muziekliefhebber. Ik vind het heel fijn dat je daar sporen van terugvindt in zijn boeken. Ik ben er nu al zeker van dat ik aan zijn werk verslingerd zal raken (lacht). Ik ga hem nu lezen omdat ik tijdens ons optreden door hem beïnvloed wil zijn. Niet dat we onze set zullen aanpassen, want ze hebben ons gevraagd om wie we zélf zijn. Ik zal op het cruiseschip dus niet in een kimono te bewonderen zijn.»

De Coster «Murakami bezit duizenden platen, hij weet onwaarschijnlijk veel van muziek en verwijst in zijn werk vaak naar jazz en pop. Hij gebruikt muziek om zelf in de juiste mood te raken: het is zijn springplank naar het schrijven. Mijn optreden op het Murakami-weekend is ook doorspekt met muziek. Samen met Inne Eysermans van Amatorski breng ik een Murakamiaanse trip met bezwerende tekst op muziek die aanknoopt bij ‘De moord op Commendatore’.»

HUMO Hij is de zoon van een boeddhistische monnik. Vind je daar iets van terug in zijn werk?

De Coster «Zeker, dat boeddhistisch kalmerende zit heel sterk in zijn boeken. Van een lezer wordt ook de totale overgave verwacht. In ‘De moord op Commendatore’ beslist het hoofdpersonage, een kunstschilder van 36, om al zijn ambities op te bergen. Hij is pas gescheiden en trekt zich terug in een oud atelier in de bergen. Elke banale activiteit, zoals koken of muziek luisteren, krijgt iets heel ritueels. De schilder worstelt met een painter’s block. Voor hem is dat een kans om heel aandachtig naar een wit doek te zitten staren. Vervolgens begint het op dat doek te krioelen en verschijnt er een andere wereld. Zoals ik het nu vertel, klinkt het wellicht flauw, maar dat is niet zo. Want wat Murakami op dat moment beschrijft, lijkt op mediteren. Zijn werk is een combinatie van verlangen naar diepe rust en naar verandering.»

Helsen «Door het verblijf in Murakami’s onbestaande fantasiewereld leer je als lezer meer over hoe het er in de echte wereld aan toegaat. Dat is heel bijzonder.»

HUMO Murakami is een fervent hardloper.

De Coster «Dat begrijp ik volkomen. Ook ik heb hardlopen nodig om te kunnen schrijven. Zijn boeken lezen vergt ook enige conditie. Niet dat het een beproeving is, verre van, maar tijdens het lezen wordt er van je verwacht dat je zijn tempo haalt en blijft aanhouden. Er zitten geen explosieve wendingen of dramatische versnellingen in zijn boeken, maar hij houdt altijd hetzelfde gestage ritme aan. Als schrijver weet ik dat dat moeilijk vol te houden is, en toch slaagt hij er telkens weer met verve in.»

www.murakami.nl

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234