Franse presidenten en hun vrouwBeeld Humo

HistoricusJean Garrigues

Seks in het Élysée: hoe de Franse president steeds zoveel mogelijk vrouwen probeert te verleiden en veroveren

In Frankrijk is een onderzoek geopend tegen oud-president Giscard d'Estaing (94). Die zou eind 2018 een Duitse journaliste met iets te losse handjes verwelkomd hebben in zijn kantoor. Zulke uitspattingen van een Franse president kunnen ons niet verbazen: lang voordat het Elysée in Parijs het presidentiële paleis werd, was het een huis van plezier voor de adel, en in de salons is het parfum van seks en veroveringsdrang driehonderd jaar lang blijven hangen, schrijft historicus Jean Garrigues in zijn nieuwste boek. Het devies: 'Je kunt niet alle vrouwen krijgen, maar je moet het wel proberen.’

Jean Garrigues, professor hedendaagse geschiedenis aan de universiteit van Orléans, is een gerenommeerd historicus. Als op de Franse televisie een zwaarwichtige politieke kwestie ter sprake komt, is hij vaak de aangewezen man om duiding te verstrekken. Hij heeft getwijfeld toen zijn uitgever hem voorstelde een boek te schrijven over de erotische geschiedenis van het Elysée. Sloot dat wel aan bij de rest van zijn wetenschappelijke oeuvre? Hij had er een hard hoofd in, zegt hij, maar zijn twijfel was van korte duur. 'Ik heb snel ingezien dat het belangrijk werk was: in drie eeuwen tijd is er weinig veranderd in het Elysée.'

In het begin van de 18de eeuw gebruikte de graaf van Évreux de bruidsschat van zijn 12-jarige vrouw om in Parijs een hôtel particulier te laten optrekken: het Elysée werd een trefplaats voor opgewonden edellieden die libertijnse feestjes hielden. Na de graaf kwam Lodewijk XV, die het gebouw overliet aan zijn maîtresse Madame de Pompadour. Zij selecteerde er de jonge meisjes om het bed met zijne majesteit te delen. En zo ging dat maar door tot halfweg de 19de eeuw, toen Franse presidenten hun intrek in het Elysée namen: het rendez-voushuis werd het paleis van de republiek.

Garrigues constateert in zijn boek dat presidenten en toppolitici zich tegenover vrouwen op dezelfde wijze gedragen als vorsten en edellieden uit het ancien régime.

JEAN GARRIGUES «Ze geven zich uit voor family men, maar daarnaast zijn ze trots op hun vele vrouwelijke veroveringen. Vrouwen zijn objecten en trofeeën - hét waarmerk van de grote leider. Dat geldt voor de meeste presidenten van de Vijfde Republiek (na 1958, red.), met een glansrol voor François Mitterrand, die niet alleen een dubbelleven leidde maar ook een dubbel gezin in het Elysée had.

»Worden grote verleiders president, of is het net omgekeerd: worden presidenten grote verleiders? Ik weet het niet. Voor beide stellingen zijn argumenten te vinden. Ik weet wel dat Henry Kissinger, de voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, gelijk had toen hij zei: 'Er bestaat geen groter afrodisiacum dan macht.'»

HUMO Laten we beginnen met de ontwerper van de Vijfde Republiek, Charles de Gaulle. Hij hield niet van frivoliteit, behalve die ene decembernacht in 1967, toen Brigitte Bardot in haar huzarenjasje het Elysée betrad met de woorden: 'Bonsoir, mon général.' En hij antwoordde met: 'Ik zou het geloven.' Het moment waarop de generaal ook maar een mens bleek?

GARRIGUES «Generaal De Gaulle mengde werk en privé niet. Zijn oordelen en stellingnames waren slechts op één doel gericht: Frankrijk groter maken. Dat deed hij die avond met de zin voor humor die hem eigen was: Brigitte Bardot, één van de bekendste actrices ter wereld, was een stralend symbool van de Franse grandeur. En dat erkende hij.»

HUMO Mevrouw De Gaulle, bij de Fransen beter bekend als 'tante Yvonne', hield wel nauwgezet bij wat politici in hun privéleven uitrichtten.

GARRIGUES «Mevrouw De Gaulle maakte voorbehoud bij politici met een maîtresse. Dat ging haar, als puriteins-katholieke vrouw van haar tijd, te ver. Het heeft generaal De Gaulle niet verhinderd erg dicht te staan bij een politicus als André Malraux (voormalig minister van Cultuur en schrijver, red.), die een dubbelleven leidde met zijn vrouw en schrijfster Louise de Vilmorin. Amoureuze kwesties hadden geen bepalende invloed op de politiek van de generaal.»

HUMO In 1968 ontplofte de affaire-Markovic: een bodyguard van acteur Alain Delon, Stevan Markovic, kwam in onopgehelderde omstandigheden om het leven. Hij was berucht voor de wilde feestjes die hij organiseerde. Volgens het geruchtencircuit had hij compromitterende foto's van de vrouw van premier Pompidou in zijn bezit. U noemt het 'het einde van een tijdperk'.

GARRIGUES «'Einde van een tijdperk', heb ik het werkelijk zo opgeschreven? Het was in elk geval de eerste keer dat men het privéleven van een politicus gebruikte als een politiek wapen: het gerucht ging dat Claude Pompidou, de vrouw van de premier, op losbandige feestjes zou zijn gesignaleerd. Daar is nooit bewijs voor geleverd. Maar de reputatie van Georges Pompidou was wel beschadigd.»

HUMO Tussen hem en president De Gaulle is het niet meer goed gekomen.

GARRIGUES «Georges Pompidou heeft het de generaal kwalijk genomen dat hij hem in die affaire niet had gesteund. De Gaulle koesterde wantrouwen tegenover het privéleven van Pompidou: de premier stond voor zijn gevoel veel te dicht bij artistieke, mondaine en literaire kringen. Een politicus hoorde zich niet met de demi-monde op te houden, daar kwam toch maar narigheid van. De Gaulle was dubbelzinnig in zijn houding tegenover Pompidou. Dat heeft tot een breuk geleid.»

HUMO De Gaulle werd als president wel opgevolgd door Georges Pompidou. Heeft de affaire-Markovic hem blijvend getekend?

GARRIGUES «Als president is Pompidou een ander leven gaan leiden: een gezinsleven, voortaan stond het koppel centraal. De mondaine uitstapjes bleven beperkt tot het minimum, de vakanties in Saint-Tropez ook. Hij is rancune blijven koesteren tegenover politici van zijn eigen partij die zich hadden laten meevoeren in de stroom van valse geruchten.»

ElyseeBeeld HUMO

TROFEE VAN DE MACHT

HUMO Na Pompidou kwam Valéry Giscard d'Estaing, de Franse JFK.

GARRIGUES «Giscard spiegelde zich inderdaad aan John F.Kennedy. Net als hij gebruikte Giscard de televisie: met opnames uit zijn privéleven riep hij het beeld op van een jonge en sportieve man, het middelpunt van een mooi gezin. Zijn vrouw Anne-Aymone heeft als eerste first lady het Franse volk rechtstreeks toegesproken.

»Giscard ging er wel van uit dat hij aan het einde van een drukke presidentiële dag mocht gaan en staan waar hij wilde. 's Nachts vertoefde hij graag in het milieu van de kunsten: regisseur Roger Vadim was één van zijn vaste vrienden. Hij kende ook heel wat actrices. Dat heeft geleid tot 'de affaire van de melkboer', een onthulling van het satirische weekblad Le Canard Enchaîné: Giscard was, na een avondje uit, met zijn wagen tegen het busje van een melkboer gereden. In de wagen bevond zich ook een vrouw. Men zei: zijn maîtresse, de actrice Marlène Jobert. Maar er zijn ook andere namen genoemd.

»Valéry Giscard, bijgenaamd Valéry Folamour, had het instinct van de verleider. In zijn memoires is hij daar zelf dieper op ingegaan: zijn wil om te verleiden was onlosmakelijk verbonden met zijn politieke verleidingskracht. Opiniepeilingen wezen ook uit dat hij populairder was bij vrouwen dan bij mannen. Als vrouwen niet hadden gestemd, was Mitterrand al in 1974 president geweest, en niet Giscard.»

HUMO Giscard ging ver als verleider. Hij zou zelfs een relatie hebben gehad met Catherine Martine Denguiadé, de vrouw van de Centraal-Afrikaanse president Jean-Bedel Bokassa.

GARRIGUES «In mijn boek schrijf ik geregeld in de voorwaardelijke wijs, het is niet altijd mogelijk waarheid van verzinsel te onderscheiden. In elk geval: op een bepaald ogenblik had Giscard een goede verhouding met dictator Jean-Bedel Bokassa. Giscard heeft diamanten van hem ontvangen. Maar heeft hij ook zijn vrouw verleid?

»Volgens het geruchtencircuit heeft hij veel vrouwen verleid: actrices, zangeressen, artiestes... In een roman, 'De prinses en de president', heeft Giscard zelf laten verstaan dat hij een relatie met Lady Di heeft gehad. Maar ook daar blijft voorzichtigheid geboden: die avonturen kan hij gewoon hebben verzonnen. Het geeft wel aan in welke mate hij dreef op zijn instinct van donjuan. Hij was er een karikatuur van. Maar goed, voor François Mitterrand gold precies hetzelfde. Die zei ooit: 'On ne peut pas les avoir toutes, mais il faut essayer' - je kunt niet alle vrouwen krijgen, maar je moet wel proberen.

»Men heeft het gedrag van Mitterrand op veel manieren proberen te verklaren. Met name de ontgoocheling die hij bij zijn eerste liefde heeft gekend, zou een grote rol hebben gespeeld: toen hij naar huis terugkeerde na de Tweede Wereldoorlog, had zijn verloofde Marie-Louise Terrasse een ander genomen. Dat zou Mitterrands attitude voorgoed hebben veranderd: vrouwen vielen van hun voetstuk. Ze vertegenwoordigden niet meer het romantische ideaal, ze werden te veroveren objecten. Terrasse is later bekend geworden als omroepster op de Franse televisie, onder de naam Catherine Langeais. Mitterrand en Langeais hebben dus later weer met elkaar te maken gehad (lacht).

»Het is ingewikkeld met Mitterrand: zijn verleidingszucht is nooit louter erotisch of seksueel. Het is een ensemble. Hij verleidt met zijn ideeën, zijn kennis, zijn verstand. Het is een intellectueel spel. Op hoge leeftijd liet hij zich nog altijd door jonge vrouwen omringen. Eén van hen was oorlogsreporter Marine Jacquemin, met wie de relatie platonisch was. Maar zijn verleidingsstrategie bleef ongewijzigd.»

HUMO Ook de verhouding met Anne Pingeot, zijn vaste maîtresse, was idealistisch van aard. Hij heeft haar meer dan twaalfhonderd liefdesbrieven geschreven. Was zij, meer dan wie ook, dé vrouw van zijn leven?

GARRIGUES (blaast) «Met Anne Pingeot heeft hij de ideale omstandigheden van zijn eerste liefde teruggevonden. Zij combineerde romantiek én sensualiteit. Vergis u niet: de brieven aan haar zijn erg sensueel. Zij is de synthese van alles waarnaar Mitterrand op zoek was. Terwijl zijn wettelijke vrouw, Danielle, veeleer een gezel was, een kameraad. Met haar wisselde hij ook intellectuele gedachten uit, maar de liefde was niet compleet, zoals met Pingeot.»

HUMO Mitterrand, de verfijnde verleider, was geenszins te vergelijken met de roofdieren Giscard en Jacques Chirac?

GARRIGUES «Pas op, Giscard had ook een fijnzinnige toets: hij was een man van de letteren. Alleen, zijn persoonlijkheid zat 'm in de weg, die zette hem ertoe aan een vrouw in de eerste plaats als een trofee van de macht te beschouwen.

»En Chirac? Zijn standaardformule is bekend: 'Trois minutes, douche comprise' - drie minuutjes, douche inbegrepen. Dat is duidelijk, toch? De sensuele, zeg maar seksuele dimensie staat bij hem op het voorplan. Het neemt niet weg dat hij een romantische liefdesrelatie heeft gehad met journaliste Jacqueline Chabridon. Op haar was hij, als eerste minister onder president Giscard, tot over zijn oren verliefd. Zo verliefd dat hij onvoorzichtig werd: hij liet 's nachts een boetiek openen zodat hij haar het juiste vest kon schenken.

»Als ik hen volgens hun kwaliteiten als verleiders zou oplijsten, kom ik ruwweg op het volgende uit: Giscard deed het voor het prestige, Mitterrand voor de intellectuele voldoening, Chirac voor de fysieke bevrediging. Ze bespeelden alle drie een ander register, maar wat hen verenigde, was de bezetenheid om te veroveren. Ze wilden altijd meer.

»Die karaktertrek deelde Mitterrand overigens met zijn vertrouweling Roland Dumas, vijftien jaar lang minister van Buitenlandse Zaken. Onder hen bestond concurrentie over het verleiden van vrouwen die ze allebei hadden ontmoet.»

HUMO 'Ik eerst,' zei Mitterrand.

GARRIGUES «Een uitspraak die aangeeft hoe sterk de band is tussen politieke en erotische macht. In hun geest was het helder: de man aan de top is de grootste verleider. Hij mag het als eerste proberen. In het verleden was dat het recht van een vorst, zoals bij Lodewijk XIV en zijn courtisanes.»

HUMO 'Le droit de cuissage', het recht op de eerste huwelijksnacht, een voorrecht dat uit de middeleeuwen stamt.

GARRIGUES «Precies. Le droit de cuissage is een notie die erg aanwezig was bij de presidenten van de Vijfde Republiek, en bij toppolitici zoals Dumas of Edgar Faure. Faure, tweevoudig premier, was ervan overtuigd dat hij recht had op veel vrouwen: 'Toen ik minister was, had ik succes bij de vrouwen. Toen ik premier was, heb ik ze allemaal gehad.' U ziet: zulke mensen zien een rechtstreeks verband tussen politieke en seksuele hiërarchie. Heel interessant, heel relevant.»

ElyseeBeeld HUMO

ET ALORS?

HUMO Ook relevant: Mitterrand heeft in 1984 zijn buitenechtelijke dochter Mazarine erkend. Dat was niet vanzelfsprekend voor een president. Waarom heeft hij dat gedaan?

GARRIGUES «Uit liefde: hij wilde zijn dochter, de vrucht van zijn buitenechtelijke relatie met Anne Pingeot, ook een vorm van legitimiteit geven. Er mocht geen onderscheid zijn met zijn zonen uit het huwelijk met zijn wettelijke vrouw Danielle. Ik vermoed dat het een provocatie was, tegen de sociale conventies en de beperkingen van het presidentsambt in.

»De wijze waarop hij als president Anne Pingeot en Mazarine heeft gehuisvest in een bijgebouw van het Elysée, was een overtreding van de politieke norm. Het gebeurde ook op kosten van de republiek. Maar de overtreding bleef geheim, tot Mitterrand in 1994 open kaart speelde en zich in Paris Match met zijn dochter liet fotograferen.»

HUMO Met de legendarische woorden: 'Et alors?'

GARRIGUES «Mitterrand was aan het eind van zijn regeerperiode. Hij ging ervan uit dat de onthulling geen politieke gevolgen zou hebben. Misschien voelde hij ook dat hij het geheim niet lang meer zou kunnen bewaren.»

HUMO Stond hij onder druk?

GARRIGUES «De schrijver Jean-Edern Hallier had ermee gedreigd het bestaan van Mazarine naar buiten te brengen. Het was een publiek geheim, iedereen in politieke kringen was op de hoogte van de dochter van de president. Maar Mitterrand heeft de publicatie van het boek tegengehouden. In de nasleep van die zaak zijn de illegale telefoontaps in het Elysée aan het licht gekomen. Een groot schandaal: de president die politieke tegenstanders, advocaten, journalisten én een actrice afluisterde. Wellicht heeft Mitterrand ingezien dat het almaar lastiger werd een geheim te bewaren in onze overgemediatiseerde samenleving. Chirac heeft dat nog wel geprobeerd, en is daar zelfs aardig in geslaagd. Maar opvolger Nicolas Sarkozy had snel door dat het anders moest. Hij heeft het spel van het exhibitionisme gespeeld: hij gaf zijn privéleven bewust bloot om zijn politieke imago te versterken.»

Toen zijn Cécilia uiteindelijk vertrok, startte Nicolas Sarkozy een pr-campagne op, waaruit bleek dat hij wel degelijk tegen een stootje kon en nog altijd de mooiste vrouwen kon versieren.

HUMO U hebt daar twee woorden voor: 'demagogische communicatie'.

GARRIGUES «Nogmaals, Giscard had in zijn verkiezingscampagne van 1974 zijn gezinsleven al in de strijd gegooid. Dat deed Sarkozy ook, maar wel vanuit het perspectief van de macho-verleider. Zijn huwelijk met Cécilia stond op springen, maar hij wilde laten zien dat hij haar toch bij zich kon houden. Met als gevolg dat de soap van Sarkozy's huwelijksleven zich voor onze ogen ontrolde: Cécilia die vertrok en terugkeerde. En toen ze uiteindelijk toch vertrok, enkele maanden na zijn verkiezing als president, startte Sarkozy een pr-campagne op, waaruit bleek dat hij wel degelijk tegen een stootje kon en nog altijd de mooiste vrouwen kon versieren. Eén van hen was journaliste Anne Fulda, maandenlang de officiële gezel van Sarkozy. Ze was diep ontgoocheld toen hij haar van de ene dag op de andere liet vallen voor Carla Bruni

HUMO Het is snel gegaan bij Sarkozy: vijf maanden na het vertrek van Cécilia was hij hertrouwd met Carla Bruni.

GARRIGUES «Volgens mij was hij oprecht verliefd op Carla Bruni. Hij was blij dat hij, na de ontgoocheling om Cécilia, de liefde had hervonden. Maar het was zeker een politieke beslissing om alles meteen in de publiciteit te gooien. Hij wilde het beeld neerzetten van een president in de volle ontplooiing van zijn kracht als verleider.»

HUMO Je kunt je de vraag stellen of Sarkozy alles zo goed onder controle had. Toen hij als president werd ingezworen, draaide het haast meer om Cécilia dan om hemzelf. En zij zou ook zijn belangrijkste persoonlijke adviseurs hebben aangeduid.

GARRIGUES «Dat zie je wel vaker bij dergelijke machtskoppels: ze construeren samen een carrière. Of het nu mevrouw Mitterrand of mevrouw Chirac is, ze hebben mee de politieke carrière van hun mannen vormgegeven. Het zijn koppels waarvoor politiek minstens zo belangrijk is als sentiment.

»Cécilia was nadrukkelijk aanwezig op de installatie van Sarkozy omdat ze zo graag het beeld van een hecht gezin wilden oproepen. Oké, er was gerommel aan voorafgegaan, maar Cécilia was naar huis teruggekeerd. En hun kinderen waren ook terug. Alles was weer goed. Ze deden er een schep bovenop omdat de fundamenten onder het huis kraakten. Mitterrand en Chirac hoefden niet te overdrijven.»

HUMO Sarkozy is als eerste president in de Franse geschiedenis gescheiden in het Elysée. Tot voor enkele decennia was dat ondenkbaar.

GARRIGUES «Een scheiding is in deze moderne tijden iets banaals geworden. Ten tijde van De Gaulle was dat niet het geval. Een scheiding is inmiddels zo gewoon dat Sarkozy ze kon gebruiken in een publicitaire campagne.»

HUMO Jacques Chirac heeft een scheiding niet aangedurfd. Tegen zijn onmogelijke liefde Jacqueline Chabridon zei hij: 'Je kunt wel je avonturen hebben, maar je keert altijd terug naar de grot.'

GARRIGUES «Als Sarkozy nog met Cécilia was getrouwd geweest, zou hij haar níét hebben verlaten voor Carla Bruni. Daar ben ik van overtuigd. La vie sentimentale, elle passe toujours après la carrière politique. De politiek gaat voor de liefde. Als Sarkozy van Cécilia scheidt, is het omdat hij niet anders kan - Cécilia heeft de scheiding aangevraagd. Terwijl Chirac de keuze had. Hij kon terug naar Bernadette. Chirac heeft gekozen voor zijn politieke carrière.»

HUMO U noemt François Hollande, de opvolger van Sarkozy, ook een slachtoffer van het moderne exhibitionisme. Waarom?

GARRIGUES «De foto van François Hollande voor de deur van actrice Julie Gayet, met zijn scooter en helm, heeft hem de das omgedaan. Dat hij zijn vriendin Valérie Trierweiler bedroog, heeft de publieke opinie niet gechoqueerd, het ridicule van die foto wél: een president die zich gedraagt als Jan Modaal. Dat vinden Fransen niet fijn, hun president hoort zijn plaats in de galerij van de geschiedenis op te eisen. Dat doe je niet op een scooter. De foto was de bevestiging van de opinie die al over Hollande de ronde deed: een gewone man, die slecht gekleed ging, nat werd in de regen, onbeslist was. Dat kwam allemaal terug in dat ene amoureuze beeld.

»Plus, de bekendmaking dat hij een maîtresse had, gaf zijn betrouwbaarheid een klap. Van een president van de republiek verwacht je dat hij trouw is aan zijn gegeven woord. Daarom hebben Giscard, Mitterrand en Chirac hun geheimpjes nooit verklapt. Hollande, die zowel Ségolène Royal als Valérie Trierweiler had bedrogen, was volkomen onbetrouwbaar voor de Fransen.»

HUMO Hollande verplaatste zich op een scooter naar zijn geliefde, Chirac ging op veroveringstocht gevolgd door een minibusje met getinte ruiten, waarin hij in hoge nood terechtkon. Is het niet ironisch dat uitgerekend de onhandige Hollande is afgerekend op zijn status als verleider?

GARRIGUES «Vergis u niet: in weerwil van zijn fysiek, waar veel Fransen mee hebben gespot, heeft Hollande hetzelfde verleidersinstinct als de anderen én evenveel succes. Il est vraiment dans la droite ligne. Giscard, Mitterrand, Chirac, Sarkozy, Hollande: het zijn allemaal dezelfden. Ze willen verleiden en veroveren, en liefst zoveel mogelijk. De kracht van Hollande was zijn humor, van Chirac zijn fysiek, van Mitterrand zijn cultuur, van Giscard zijn charme. Iedereen heeft zijn eigen specifieke troeven, maar de belangrijkste troef hebben ze gemeenschappelijk: macht.»

ElyseeBeeld HUMO

NIEUWE PREUTSHEID

HUMO Is sinds het aantreden van Emmanuel Macron het machismo uit het Elysée verdwenen?

GARRIGUES «De figuur van Emmanuel Macron betekent een breuk met het verleden. Dat heeft te maken met zijn persoonlijke achtergrond: hij is 24 jaar jonger dan zijn vrouw Brigitte. Bij elke gelegenheid benadrukt hij haar belang, ook in de analyse van de politieke toestand. Het is een atypisch koppel. Ze gooien de codes om die in het Elysée eeuwenlang in gebruik waren. Normaal had de man de wijsheid, de macht en de ervaring. Nu zitten die bij de vrouw.»

HUMO Overdrijft u niet een beetje? Emmanuel Macron blijft wel de president.

GARRIGUES «Macron blijft een president die autoriteit wil uitstralen, juist. Maar het huidige presidentiële koppel is niet te vergelijken met die uit het verleden. Ook wat over hun privéleven bekend is, is anders. Als koppel staan ze sterk. Er zijn geen aanwijzingen van buitenechtelijke relaties. Ze lijken wat dat betreft op het koppel Pompidou.»

HUMO Kan een Franse president zijn vrouw niet meer bedriegen in tijden van sociale media?

GARRIGUES «Het zou moeilijker zijn. Het bedrog zou een leugen lijken, zoals in het geval van Hollande. Vandaag wordt elk woord van de macht sowieso in vraag gesteld - twee derde van de Fransen heeft geen vertrouwen meer in de politiek. Als de president dan ook nog eens liegt en zich niet op zijn werk focust, is het niet meer houdbaar. Je moet, als vertegenwoordiger van de macht, bijna aan een ideaalbeeld voldoen. De eisen liggen aanzienlijk hoger dan vroeger. Benjamin Griveaux (kandidaat-burgemeester van Parijs wiens seksueel getinte foto's voor een maîtresse uitlekten, red.) heeft het laatst meegemaakt: zijn activiteit op sociale media is hem fataal geworden. Zo'n man kan niet meer in aanmerking komen voor een hoge functie.»

HUMO Kan een president in zijn privéleven nog de norm overschrijden?

GARRIGUES «Ik stel een nieuwe preutsheid vast. Dat is mede het gevolg van de affaire-DSK. Voor het gedrag van Dominique Strauss-Kahn, presidentskandidaat voor de verkiezingen in 2012, waren geen excuses. Het was misdadig: stalking en verkrachting. Vrouwen zijn later ook terecht in opstand gekomen in de #MeToo-beweging. Maar tegelijk is een nieuwe preutsheid ontstaan, die je herkent in wat Hollande en Griveaux is overkomen. Het is, wat ik noem, de veramerikanisering van onze mentaliteit. In crisistijd grijpen we terug naar de oude waarden: het gezin is weer de hoeksteen van onze samenleving. Elke ontsporing van een machthebber wordt aangepakt.»

HUMO De recente beschuldiging tegen Giscard toont aan dat vrouwen vandaag meer op hun strepen staan. Hebben de oud-presidenten geluk gehad dat ze regeerden in een tijdperk waarin vrouwen zich niet tegen stalking verdedigden? 

GARRIGUES «Ja. Ze pikken geen stalking meer, van welke aard ook. En gelukkig maar.» 

HUMO Frankrijk heeft nog maar één vrouwelijke premier gehad, Edith Cresson aan het begin van de jaren 90. Is het land nu klaar voor een vrouwelijke president?

GARRIGUES «Edith Cresson heeft het niet onder de markt gehad: ze werd geconfronteerd met machistische en antifeministische reflexen in de Franse politiek. Sinds het presidentschap van Macron is bijna de helft van de volksvertegenwoordigers vrouwelijk. Toch blijven vrouwen aan de top een moeilijk verhaal. In de Franse samenleving zijn nog altijd erg conservatieve krachten aan het werk: weinig vrouwen leiden grote bedrijven of grote administraties. Ik weet niet zeker of Frankrijk klaar is voor een presidente. Temeer omdat die functie doorgaans wordt geassocieerd met mannelijke waarden als autoriteit, energie, plechtigheid. In wezen blijft het een vorstelijke functie.»

HUMO Als één vrouw in de nabije toekomst aanspraak maakt op het presidentschap, is het Marine Le Pen van het radicaal-rechtse Rassemblement National.

GARRIGUES «Zij incarneert een aantal waarden die je met het presidentiële ambt associeert: autoriteit, hardheid, geweld zelfs. De geesten rijpen als zulke karaktertrekken ook aan een vrouw worden toegeschreven.»

HUMO Zou het een verbetering zijn, mevrouw de presidente Marine Le Pen?

GARRIGUES «Het gaat niet om het geslacht, het gaat om de capaciteiten die je als president tentoonspreidt. Het zal moeten blijken of ze die heeft. Als je een vrouw als presidente verkiest omdát ze een vrouw is, bega je dezelfde fout als vroeger, alleen omgekeerd. Maar nogmaals, ik betwijfel of er ruimte is voor een Franse presidente. Kijk naar de Verenigde Staten, waar ze doorgaans enkele jaren vooroplopen. Voor Hillary Clinton was het ontegensprekelijk een nadeel dat ze een vrouw is. Machismo en antifeminisme hebben Trump aan de winst geholpen.»

HUMO Ziet u het machismo terugkeren in het Elysée?

GARRIGUES «Er zijn steeds meer juridische en culturele middelen om het machismo in de publieke ruimte te bestrijden. Het besef dat het oude gedrag niet meer geoorloofd is, dringt langzaamaan door. Toch stel ik vast dat de gemiddelde Fransman nog altijd behoorlijk conservatief denkt. Als je ziet hoe groot de populariteit is van een opiniemaker als Eric Zemmour, die een traditioneel onderscheid tussen man en vrouw verdedigt, weet je wat in de diepste grondlaag van de Franse samenleving nog altijd aanwezig is: machismo en misogynie. Natuurlijk kunnen die terugkeren in de politiek, ze bevallen te veel mensen.»

Jean Garrigues, 'Une histoire érotique de l'Elysée', uitgeverij Payot et Rivages

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234