Seksueel geweld door jongeren neemt almaar toe: 'De jongste dader was een jongetje van acht'

Zestien meisjes werden tijdens een schooluitstap in het Mechelse Technopolis aangerand door vier jongens van 13 en 14 jaar. Het voorval blijkt niet zo uitzonderlijk: 30 tot 50 procent van alle gevallen van seksueel misbruik wordt gepleegd door jongeren van minder dan 18 jaar.

'Ik heb dat meisje gevraagd om mij te pijpen. Anders zou ik naaktfoto's van haar op Facebook zetten'

Een ondervraging in een Gents politiebureau, zomer 2016. De 14-jarige Jeffrey wordt verhoord over de aanranding en verkrachting van een 13-jarig meisje in het Citadelpark.

Politieagent: ‘Ken jij een meisje Zoë, van wie ik je hier de foto toon?’

Jeffrey: ‘Ik heb dat meisje leren kennen via Facebook. Dat moet een jaar geleden zijn.’

Agent: ‘Heb je aan dat meisje gevraagd om foto’s van zichzelf te sturen?’

Jeffrey: ‘Ja.’

Agent: ‘Het meisje beweert dat ze naaktfoto’s naar jou moest sturen en dat je via de chat gevraagd hebt om met haar af te spreken. Anders zou je de foto’s op internet, Facebook en andere sociale media plaatsen.’

Jeffrey: ‘Ik heb met dat meisje afgesproken in het Citadelpark, dat klopt.’

Agent: ‘Kun je zelf zeggen wat er daar in het park gebeurd is?’

Jeffrey: ‘We hebben met elkaar gepraat. We hebben met mekaar gekust. Ik heb haar gevraagd om mij te pijpen. Ze heeft dat gedaan. Ik heb gezegd dat ze dat moest doen want dat ik anders de naaktfoto’s van haar op Facebook zou zetten.’

Agent: ‘Heb je aan dat meisje gezegd dat je seks met haar wou?’

Jeffrey: ‘Ik heb inderdaad seks met dat meisje gehad. Ik heb gezegd dat ik anders diezelfde foto’s op Facebook zou zetten.’

Agent: ‘Welke seks heb je met haar gehad? Zoë zegt anale seks, is dat juist?’

Jeffrey: ‘Ja, dat is waar. Ik heb geen condoom gebruikt.’

Agent: ‘Wat is er daarna gebeurd?’

Jeffrey: ‘Daarna zijn we weggegaan en ik heb haar nooit meer gezien.’

De ontmoeting in het park gebeurde in de zomer van 2015. In januari 2016 verspreidde Jeffrey de naaktfoto’s van Zoë alsnog op de sociale media, waarna de familie van het slachtoffer aangifte deed. Jeffrey verscheen voor de jeugdrechter en kreeg strenge voorwaarden opgelegd. Twee maanden huisarrest, een verbod op het gebruik van sociale media en de verplichting om therapie te volgen. Als Jeffrey woord had gehouden en de foto’s van Zoë níét had verspreid, was er wellicht nooit iemand achter gekomen wat zich in juli 2015 in de bosjes van het Citadelpark had afgespeeld.

‘Veel handtastelijkheden, aanrandingen en verkrachtingen door jongeren blijven onder de radar,’ zegt onderzoekster Tine Vertommen van de expertisecel Toegepaste Forensische Psychologie aan de Thomas More hogeschool. Zij doet samen met Kasia Uzieblo onderzoek naar het profiel van de jonge Vlaamse zedendelinquent – het eerste Vlaamse onderzoek in zijn soort. Daarvoor ondervroegen ze 95 jongeren die in 2015 als pleger werden begeleid of behandeld. Hoeveel jongeren er in Vlaanderen seksueel grensoverschrijdend gedrag plegen, is nooit onderzocht. Amerikaans onderzoek schat dat 30 tot 50 procent van alle seksueel misbruik op kinderen door jongeren gebeurt. 20 procent van alle verkrachtingen is ook voor rekening van jongeren van minder dan 18 jaar. Eén op de twee volwassen zedendelinquenten is met het misbruik begonnen in de adolescentie.

HUMO Daar schrik je toch even van.

Tine Vertommen «Bij ons liggen de cijfers wellicht in dezelfde grootteorde – hoewel we dat natuurlijk nooit helemaal zeker weten, want we zien alleen de jongeren die in beeld komen bij justitie of hulpverlening. Maar bij seksueel geweld in het algemeen weten we dat het overgrote deel van de feiten nooit aan het licht komt: tussen de 90 en de 95 procent van de volwassen slachtoffers doet nooit aangifte van seksueel geweld.

»Bij kinderen die het slachtoffer worden van jonge zedendelinquenten is het misbruik nog moeilijker op te sporen, want zij gaan nog mínder praten over wat hun is overkomen. Ze worstelen ook met schuld- en schaamtegevoelens, en beseffen vaak minder goed wat er precies gebeurd is. Dus moet het misbruik al opgemerkt worden door de omgeving, de ouders of de school, en die moeten er ook mee naar buiten willen of kunnen komen. Jammer genoeg wordt er veel toegedekt. Daarbij komt dat seksueel misbruik onder jongeren dikwijls wordt afgedaan als experimenteel gedrag van pubers, doktersspelletjes onder kinderen, pesterijen die uit de hand gelopen zijn…»

Dé jonge Vlaamse zedendelinquent bestaat natuurlijk niet. Het is de pochende puberjongen die meisjes in het zwembad tussen de benen grijpt, maar ook de oudere broer die jarenlang zijn kleine zus misbruikt. Het is de pestkop van de school die een meisje de toiletten induwt terwijl zijn vriend op de uitkijk staat, maar ook de tiener die zichzelf elke dag op de bus masturbeert. Het zijn oudere meisjes die hun broertje, het nakomertje, bepotelen. Of tienerjongens die tijdens een schoolreisje in Technopolis meisjes in de billen knijpen.

Vertommen «Al die jongeren hebben natuurlijk hun eigen verhaal, en dat maakt het zo moeilijk om er de vinger op te leggen. In ons lopende onderzoek kunnen we grofweg twee groepen onderscheiden. Eén groep bestaat uit jongeren die kinderen binnen de familie misbruiken. Deze plegers beginnen er vaak al vanaf hun 12de aan, en hun slachtoffers zijn meestal erg jonge kinderen. Een tweede groep zijn jongeren die er iets later mee beginnen – rond hun 14de – en zich richten op leeftijdsgenoten of net iets jongere kinderen op school, in de sportclub of jeugdbeweging en ook steeds meer op de sociale media. De Technopolis-jongeren behoren tot die laatste groep, maar ook jongeren die naaktfoto’s van meisjes op het internet verspreiden, bijvoorbeeld. Je ziet soms ook de combinatie: jongeren die zowel binnen als buiten de familie slachtoffers maken.

»Wat die jonge daders wel allemaal gemeen hebben, is dat ze melding maken van enorm veel problemen: sociale, psychologische en familiale. Driekwart van de jongeren die zedenfeiten pleegt, heeft weinig vrienden of wordt gepest op school. Bijna 70 procent heeft psychologische problemen: depressies, angstaanvallen, leerstoornissen, autisme, ADHD. De helft van de ondervraagde jongeren komt uit een onstabiel gezin, met ouders die een drank- of drugsverslaving hebben of criminele feiten hebben gepleegd. Daders van de eerste groep, die jonge kinderen binnen het gezin aanranden, melden ook vaker problemen van verwaarlozing, armoede en huiselijk geweld.»


Kat in een zak

In 2013 telden de politiestatistieken 3.073 klachten in verband met verkrachtingen en 3.561 klachten voor aanranding van de eerbaarheid. Dat zijn 8 verkrachtingen en 9 aanrandingen van de eerbaarheid per dag, waarvan een groot deel gepleegd wordt door minderjarigen.

Eén van die klachten ging over Marco, een jongen van 14 zonder hobby’s of vrienden en een knoert van een eetverslaving. Op de ochtend van sinterklaasdag, drie jaar geleden, vergreep hij zich met geweld aan zijn halfzusje van 4. Zijn moeder Linda doet het verhaal aan Humo.

Linda «Marco is mijn oudste zoon uit mijn eerste huwelijk. Toen hij 3 was, ben ik van zijn vader gescheiden, en enkele jaren later kwam mijn huidige man in mijn leven. We kregen nog een dochtertje, Emma. Marco ging soms naar zijn papa, maar woonde het grootste deel van de tijd bij ons.

»Het was 7 december, daags na Sinterklaas. De kinderen hadden op 6 december een hele dag met hun nieuwe speelgoed gespeeld, boven op hun kamer. Emma liep voor mij de trap op, achter mij volgde mijn zoon. ‘Marco is gisteren aan mijn spleetje geweest,’ flapte Emma er plots uit. Ik draaide me onmiddellijk om, zag het rode, betrapte gezicht van mijn zoon en wist dat het waar was.

»Ik heb toen eerst mijn zoon apart genomen. Hij ontkende alles. ‘Emma heeft het verzonnen.’ Meer kreeg ik er niet uit. Daarna ben ik met mijn dochtertje gaan praten. Voor een 4-jarige was ze al erg mondig. Ze vertelde dat ze zich boven aan het omkleden was en haar pyjama had uitgetrokken. Toen kwam Marco binnen en trok haar naakt het bed op. Die eerste keer vertelde ze niet alles. Alleen dat Marco aan haar spleetje was geweest, dat het pijn deed, dat hij zijn hand over haar mond had gelegd en dat ze van hem niks mocht zeggen tegen papa en mama, ‘anders was het geen verrassing meer’. Toen begon ze te huilen. Ik besloot om niet meer door te vragen, maar achteraf is Emma door de politie verhoord en kwam ik meer te weten. Marco had haar bij de haren vastgegrepen en haar met het hoofd tegen het uiteinde van het bed gebonkt. Hij had zijn vingers in haar vagina gestopt ‘omdat ze niet stil was’. De politie heeft ons gevraagd of we bloed hebben gevonden, maar daar hebben we die dag, overdonderd als we waren, niet op gelet. Meer details ken ik niet. Ik weet bijvoorbeeld niet of Marco zelf ook naakt was en of hij masturbeerde. Ik wil het eigenlijk ook niet weten, want het is zo al erg genoeg.»

HUMO Wat voor jongen was Marco?

Linda «We hadden al langer problemen met hem. Toen hij klein was, klikte het heel goed tussen hem en mijn huidige man. Tot hij 10 was en ik zwanger werd van Emma. Toen begon het te wringen. Ik merkte dat mijn ex allerlei roddels over mij vertelde tegen Marco, die daarin meeging. ‘Papa zegt dat je een slet bent.’ Was mijn ex jaloers dat ik met mijn leven verderging? Ik weet het niet, maar de verhalen die hij over mij vertelde, hadden een nefaste invloed op Marco’s gedrag. Hij werd opstandig en begon te liegen. Op school gingen zijn resultaten de dieperik in. Hij werd ook gepest. Dat beterde niet toen hij een suikerverslaving ontwikkelde en problemen kreeg met zijn gewicht. Overal vonden we colaflessen en koeken, verstopt in kasten, tussen de kussens van de zetel of in zijn bed. Een pot choco at hij in een kwartier leeg. Hij werd uitgelachen in de zwemles omdat hij borstjes kreeg. Hij had geen vrienden en zat dikwijls uren alleen op zijn kamer. Met zijn zusje had hij nooit echt ruzie, maar als hij met haar speelde, liep het uit de hand omdat hij te ruw was.»

HUMO Hebben jullie nooit hulp gezocht?

Linda «Eerst stuurde ik hem naar een diëtist voor zijn eetstoornis. Die vertelde dat er veel meer aan de hand was. ‘Marco neemt nooit zijn verantwoordelijkheid,’ zei ze. ‘Het is altijd iemands anders fout.’ Toen heb ik een psycholoog voor hem gezocht, maar na twee keer haakte Marco af. ‘Papa vond het niet nodig,’ zei hij. We stuurden hem naar de scouts, in de hoop dat hij daar vrienden zou maken. Mocht ook niet van zijn pa. Mijn ex en ik hadden een totaal andere visie op de opvoeding van Marco. Hij vond dat ik alles overdreef, ik vond dat mijn ex de problemen niet wilde zien.

»Soms ging het een tijdje goed met Marco en was hij heel lief, maar dan werd hij plots heel agressief. Eén keer heeft hij met een hamer achter mij gezeten. ‘Jij bent het laagste van het laagste, jij moet dood!’ Met de dieren speelde hij wrede spelletjes. Hij vond het grappig om de geiten met een stok te porren of een zak over de kop van de kat te binden.»

HUMO Was hij veel met seks bezig?

Linda «Ja, dat hebben we bij toeval ontdekt toen zijn iPad het niet meer deed. Toen we die lieten herstellen, bleek hij vol porno te staan. Heel extreme dingen: gewelddadige seks, vrouwen die met een tafelpoot werden geramd, pamperseks… Hij was toen 13. Ik heb geprobeerd om met hem te praten. Dat het normaal was dat hij op zijn leeftijd nieuwsgierig was naar die dingen, maar dat die porno niet met de realiteit overeenstemde. Dat vrouwen geen gebruiksvoorwerpen zijn. Het werd een dovemansgesprek, het zoveelste. Ik voelde dat hij zich schaamde, maar dat hij er niet over kon praten. We hebben toen wel een beveiliging op zijn computer gezet, zodat hij niet meer naar porno kon surfen.»


Doktersspelletjes 2.0

Het verhaal van Marco klinkt heel herkenbaar voor Els Vandecasteele, teamverantwoordelijke bij EXIT in Brugge, een team binnen CAW Noord-West-Vlaanderen voor jongeren die seksueel grensoverschrijdend gedrag stellen.

HUMO Misbruik tussen kinderen in nieuw samengestelde gezinnen komt wel vaker voor.

Els Vandecasteele (knikt) «Papa en mama hebben een nieuwe relatie en ze gaan met alle kinderen in een nieuw huis wonen. Maar de omgangsregels en grenzen zijn niet wat ze in de gezinnen van herkomst waren. Stiefbroers en stiefzussen moeten een nieuwe manier vinden om met elkaar om te gaan, en soms is dat wat ongemakkelijk. Tussen 12 en 18 zijn jongeren sowieso met hun seksuele ontwikkeling bezig. Daarbij botsen ze tegen grenzen aan, en soms gaan ze er ook over.

»Er is ook een praktische kant. Als er sprake van misbruik is, stellen wij dat het niet kan dat dader en slachtoffer in dezelfde kamer slapen. Maar als je plots een gezin met vijf kinderen hebt, is het voor sommige mensen financieel niet haalbaar om zoveel slaapkamers te voorzien.»

'Sommige jongeren groeien op in een warm nest waar nooit iets fouts lijkt te gaan, tot ze plots baby's en peuters misbruiken in het kinderdagverblijf waar mama werkt'

HUMO Ouders voelen zich vaak schuldig over het gedrag van hun zoon of dochter.

Vandecasteele «Het zijn natuurlijk de jongeren zelf die er op een bepaald moment voor gekozen hebben om die feiten te plegen, en de eerste verantwoordelijkheid ligt bij hen. Maar soms is het een gedeelde verantwoordelijkheid. Zo’n jongen die thuis vaak seksueel gedrag ziet, vindt het doodnormaal dat hij dat zelf ook doet. We zien ook jongeren die door hun ouders verwaarloosd worden of uit een instabiel gezin komen. Maar we hebben evengoed jongeren die in een warm nest opgroeien waar nooit iets fouts lijkt te gaan, tot ze plots vijf, zes baby’s en peuters misbruiken in het kinderdagverblijf waar mama werkt.»

HUMO Dat komt blijkbaar wel vaker voor.

Vandecasteele «Zo’n jongen die in de crèche kindjes aanrandt, is daarom nog geen pedofiel. Jongeren komen bij ons omdat ze op seksueel vlak iets hebben mispeuterd, maar zodra we naar hun verhaal luisteren, merken we dat het vaak een symptoom is van onderliggende problemen. Bij zo’n kinderopvang is er gelegenheid, er zijn slachtoffers in de buurt.

»Wat ik in al die jaren bij EXIT geleerd heb, is dat jongeren soms zelf niet weten waarom ze het doen. Ik geloof hen, maar het is als therapeut wel frustrerend, want de buitenwereld verwacht van ons altijd antwoorden.»

De afgelopen jaren zagen alle hulpverleningscentra die zich bezighouden met de begeleiding van jonge zedenplegers hun aanmeldingen fors stijgen. Ook bij jeugdparketten was er tussen 2006 en 2010 een stijging van 13 procent.

Vandecasteele «Bij EXIT is het aantal aanmeldingen verdubbeld. Omdat er meer feiten gepleegd worden? Omdat we bekender zijn? Moeilijk te zeggen. Maar de gevoeligheid voor het thema lijkt te groeien. Scholen en instellingen bellen ons vaker als ze ongerust zijn over het gedrag van een jongere. Ouders contacteren ons nu ook geregeld zelf om hulp te zoeken voor hun zoon of dochter. Tien jaar geleden gebeurde dat maar zelden.

»Nu, er worden nog altijd dingen toegedekt, zeker binnen families. Vorige week hadden we een overleg met de stiefvader van een jongen die in begeleiding is omdat hij zijn broertje anaal heeft gepenetreerd. De jongen zelf was 16, het broertje tien jaar jonger. Een week na de feiten sliepen de twee alweer in dezelfde kamer. ‘Ach ja,’ zei de stiefvader, ‘hij heeft gewoon wat geëxperimenteerd, zoals elke gezonde jongen van die leeftijd doet.’ Dan moet je één en ander toch bijsturen.

»We zien ook het omgekeerde: ouders die té ongerust reageren. Een moeder belt bijvoorbeeld in paniek omdat ze de seksueel getinte chatgesprekken tussen haar 16-jarige zoon en zijn liefje heeft gelezen. Dan is het aan ons om dat te kaderen en de moeder duidelijk te maken dat ze haar zoon misschien iets minder moet controleren.»

HUMO Er is dus een verhoogde waakzaamheid bij ouders?

Vandecasteele «Ja. De sociale media spelen hier ook een rol in. Ouders zijn bezorgd om wat daar allemaal gebeurt. Meisjes en jongens worden onder druk gezet om naaktfoto’s van zichzelf te sturen, of posten zelf uitdagende selfies en werken zich daardoor in de nesten. Jongeren zoeken via de sociale media ook seksuele contacten met onbekenden. Het zijn nieuwe vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag.»

In Namen werd vorige week een 18-jarige jongeman opgepakt die al minstens 91 zedenfeiten op zijn kerfstok had. Steven uit Jemeppe-sur-Sambre benaderde op de sociale media meisjes tussen de 12 en de 16 jaar, won hun vertrouwen, begon vragen te stellen over hun lichaam en lingerie, en kreeg ze uiteindelijk zo ver dat ze naakt voor de webcam poseerden of masturbeerden. Speurders vonden op zijn computer ontelbare filmpjes.

Toch heeft het internet ook voordelen voor het werk van Vandecasteele en haar collega’s.

Vandecasteele «Vroeger wist je niet wat er in het hoofd van een jongere omging en hoe hij bijvoorbeeld naar meisjes keek. Nu krijg je door de commentaren op de sociale media een blik in zijn gedachtenwereld. Neem nu een tiener die altijd pikante commentaren schrijft onder foto’s van vriendinnetjes, ook al zijn het helemaal geen uitdagende foto’s. Dat kan één keer gebeuren, maar bij de zevende schunnige opmerking op Instagram gaat er bij de omgeving misschien een belletje rinkelen. En dan horen ze bijvoorbeeld dat die jongen zich op school heel uitdagend gedraagt tegenover vrouwelijke leerkrachten, dat hij in de gang al drie keer een meisje in de borsten heeft geknepen…»


Minivolwassenen

De groepsaanranding in Technopolis veroorzaakte ophef alom. ‘In de expozaal werd al in onze billen geknepen,’ getuigde een Nederlands slachtoffer. ‘Eén jongen pakte mij bij de nek en een andere bij mijn heup en kont. Vervolgens gingen ze overal aan zitten. Ik werd in mijn nek gekust en kwam maar niet los.’

HUMO Komen groepsaanrandingen vaak voor?

Vertommen «In ons onderzoek was 7,5 procent van de jongeren een groepsdader. Een minderheid dus, maar ook hier weten we niet of dit cijfer de realiteit weerspiegelt. Het gebeurt wel vaker dat jongeren in groep een paar meisjes lastigvallen, bijvoorbeeld op weg naar school. Het is ergens ook normaal dat ze op die leeftijd grenzen gaan aftasten, maar ze moeten wel leren dat dit niet kan.»

De meisjes in Technopolis dienden een klacht in bij het parket. Intussen loopt het onderzoek, de jonge verdachten zullen voor de jeugdrechter verschijnen.

Ninke Duquet is psychologe bij het Brusselse Iter, een centrum voor preventie, begeleiding en behandeling van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

HUMO Hoe ernstig nemen jullie zo’n incident als in Technopolis? De meisjes werden boven de kleren betast.

Ninke Duquet «Wij nemen elke aanmelding ernstig. Je weet natuurlijk niet hoe het bij die meisjes aankomt. Misschien vinden sommige meisjes het niet zo erg, maar is het dan weer heel traumatiserend voor één van hun vriendinnen.»

HUMO Worden jonge misbruikers in therapie anders behandeld dan volwassenen?

Duquet «Ja, dat is ook nodig. Jongeren zijn geen minivolwassenen. Bij volwassenen richten we ons in de therapie vooral op de feiten zelf, terwijl we bij jongeren veel breder gaan. Daar gaan de gesprekken over de leefwereld van de jongere en zijn persoonlijkheid. We gaan hun gedrag wel afkeuren, maar proberen te vermijden om hen het etiket van ‘dader’ op te kleven. Onderzoek leert ons dat jongeren vaker hervallen als je hen op een negatieve manier benadert. We proberen dus vooral te achterhalen wat er fout is gelopen en wat we kunnen doen om zijn of haar leven een positieve wending te geven. Soms zoeken we bijvoorbeeld een nieuwe hobby, of werken we rond sociale vaardigheden.»

Vandecasteele «Het goede nieuws is dat er bij een jongere nog veel kan rechtgetrokken worden, als ze goed begeleid worden.»


Vogel voor de kat

Bij de Technopolis-jongeren duurde het enkele dagen voor ze voor de jeugdrechter verschenen. Bij Marco, de zoon van Linda, zou het 2,5 jaar duren voor hij uiteindelijk hulp kreeg.

Linda «De dag na het sinterklaasincident zijn we met Marco naar het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK) gestapt. Daar is onze zoektocht naar hulp voor mijn zoon begonnen. Ik vond dat hij op zijn minst in begeleiding moest gaan, maar mijn ex wuifde het weg als ‘experimenteren, normaal voor zijn leeftijd’. Dat zorgde voor enorme spanningen, ook met Marco. Een hulpverlener bij het VK had hem gezegd dat er jongeren waren die gelijkaardige feiten hadden gepleegd. Daaruit concludeerde hij dat het ‘normaal’ was om zulke dingen te doen.

»Thuis zorgden we ervoor dat Marco en Emma nooit meer alleen in een kamer waren, maar Marco bleef doen alsof er niets gebeurd was. Hij kwam af en toe bij me bedelen om een knuffel, maar ik duwde hem weg, mijn hele lichaam verzette zich ertegen. Ik walgde op dat ogenblik van mijn eigen kind. ‘Kan ik hem nog graag zien?’ vroeg ik me af. ‘Ga ik hem dit ooit kunnen vergeven?’»

Linda ging bij verschillende hulpinstanties aankloppen, maar nergens konden ze haar zoon helpen ‘omdat zijn geval te complex was’.

Linda «Er werd voorgesteld om hem in een psychiatrische instelling te laten opnemen, maar dat werd door zijn vader afgewezen. Elke keer dat er over begeleiding gesproken werd, lag hij dwars.

»Enkele maanden na de feiten is Marco, na de zoveelste ruzie, vertrokken naar zijn vader, en hij is nooit meer teruggekomen. Toen ik naar zijn vader belde, zei die: ‘Ik stuur mijn zoon niet naar een monster.’ Toen wist ik: ‘Ik ben hem kwijt, nu zal er voor hem nooit hulp komen.’ Mijn man, de vader van Emma, heeft toen een klacht tegen Marco ingediend bij de politie. Niet om hem te pesten, maar om ervoor te zorgen dat er hulp kwam via justitie.

»Het werd een lijdensweg langs bemiddelaars, psychologen en maatschappelijk werkers. We zijn tweeënhalf jaar verder, en nu is er eindelijk een vonnis van de jeugdrechter. Die heeft als maatregel onder meer een begeleiding bij Iter opgelegd. Dat was een opluchting, maar Marco is intussen bijna 17. Er zijn kostbare jaren verloren gegaan. Tegen de tijd dat de begeleiding goed en wel aan de gang is, wordt hij 18 en kan hem niks meer opgelegd worden. Dan is hij een vogel voor de kat, en misschien een tikkende tijdbom. Tot wat is hij allemaal in staat? Ik maak me grote zorgen.»


Oortjes uit

Mei 2015. Een moeder doet aangifte bij de politie. Ze heeft ontdekt dat haar 5-jarige dochtertje Evi is misbruikt door haar 13-jarige stiefbroer Milan, die vaak babysit voor zijn jongere zusje. ‘Op een ochtend viel het mij op dat Evi voortdurend het woord ‘piemel’ liet vallen. Ik wist niet waar ze dat woord vandaan had en dacht eerst dat het van school kwam. Evi zei dat ze had mogen voelen aan de piemel van Milan. Ze vertelde ook dat Milan soms een snoepje in haar mond duwt dat groter en groter wordt. Ze ging op haar buik liggen en maakte op- en neergaande bewegingen.’

HUMO Waarom doen jongeren zulke dingen eigenlijk? Heeft het met seksuele opwinding te maken?

Duquet «Soms wel, soms niet. Pure seksuele opwinding is zelden het enige motief. Vaak heeft het ook met macht te maken. Ze willen controle krijgen over de onaangename gevoelens die hen kwellen. Ze voelen zich hulpeloos of verdrietig en zoeken naar manieren om zich machtiger te voelen.

»Sommige jongeren gaan feiten plegen omdat ze zelf slachtoffer zijn geweest. En bij andere jongeren gaat het dan weer over het zoeken naar verbinding en intimiteit. Je hebt bijvoorbeeld een jongen van 16, die geen vrienden heeft van zijn eigen leeftijd en altijd speelt met de 8-jarige vriendjes van zijn broertje, omdat hij zich daar beter bij voelt. Maar hij is natuurlijk op een leeftijd dat hij gaat experimenteren. En dat doet hij niet met leeftijdsgenoten, maar met die vriendjes van 8 jaar, niet goed beseffende dat dat totaal ongepast is.»

HUMO Daar zitten geen homoseksuele gevoelens achter?

Duquet «Niet altijd. Als we aan zo’n jongen vragen of hij homoseksueel of heteroseksueel is, vindt hij dat soms echt een absurde vraag.»

'De gemiddelde leeftijd van de daders is 14 of 15 jaar. De jongste die hier ooit is aangemeld, was een jongetje van 8'

HUMO Hoe oud zijn de daders die jullie te zien krijgen?

Duquet «De gemiddelde leeftijd is 14 of 15 jaar. De jongste die hier ooit is aangemeld, was een jongetje van 8.»

HUMO Een jongetje van 8 dat in behandeling komt wegens verkrachting?

Duquet «Het gaat meestal over betasting of penetratie met de vingers.»

HUMO Zijn kinderen die jonger zijn gemakkelijker weer op het juiste spoor te zetten?

Duquet «Dat durf ik niet te zeggen. Hoe jonger iemand feiten pleegt, hoe verontrustender.»

HUMO Zijn er gevallen waarvan je denkt: dit komt niet goed?

Vandecasteele «Er zijn jongeren over wie we ons zorgen maken. Het is confronterend om een jongere te begeleiden die hervalt. Dan verwijzen we door naar de residentiële hulpverlening.»

HUMO Ronald Janssen is ook in zijn adolescentie begonnen.

Vandecasteele «Ik geloof echt in de hulpverlening en justitie, maar aan alles zijn grenzen. Wanneer onze mogelijkheden echt zijn uitgeput en er sprake is van een erg zorgwekkende situatie, stappen we naar de procureur des Konings. Gelukkig gebeurt dat heel zelden.

»Andere jongeren zie je dan weer helemaal openbloeien. Ik had een jongen in begeleiding die in het begin nooit zijn kap afdeed en me niet aankeek. Na een paar gesprekken ging de kap naar beneden en keek hij me aan terwijl hij praatte. Er zijn ook jongeren die tijdens een gesprek de hele tijd oortjes in hebben. Na een tijdje gaat het ene oortje uit, daarna het andere… Op den duur hebben ze hun iPad niet meer bij. Dat is mooi om zien.»

★★★

Linda heeft haar zoon vandaag al drie jaar niet meer gezien, behalve in de rechtbank.

Linda «Als moeder heeft dit me volledig kapotgemaakt. Mijn man is me gelukkig altijd blijven steunen. Dat is niet vanzelfsprekend, want het is wel mijn zoon die zijn – of liever: onze – dochter heeft aangerand. Hij houdt het gezin draaiende als ik crash. Ik kom nauwelijks nog buiten, vertrouw geen mensen meer, heb paniekaanvallen, ben verbitterd.

»Ook Emma heeft het vaak nog moeilijk. In het begin was ze boos op zichzelf omdat ze dacht dat het haar schuld was dat Marco was vertrokken. Rond Sinterklaas huilt ze dagen aan een stuk en wordt ze soms heel boos – ze heeft de link dus wel gelegd. Wat Marco met haar heeft gedaan, is verwerkt denk ik, maar ze mist haar broer wel erg. Ze heeft hem ook al bijna drie jaar niet meer gezien en hemelt hem helemaal op. Maar ze wordt goed opgevangen op school, en ze komt er wel. Het vonnis is een erkenning voor wat ze heeft meegemaakt. Maar ik ben wel een zoon kwijt, en dat doet onnoemlijk veel pijn.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234