‘Uitbuiting is eigen aan ons economische systeem: je krijgt dat automatisch als we goedkope steaks
  en koteletten willen’ Beeld JORIS CASAER / Humo
‘Uitbuiting is eigen aan ons economische systeem: je krijgt dat automatisch als we goedkope steaks en koteletten willen’Beeld JORIS CASAER / Humo

KOPPEL OP KRUISSNELHEID

Sien Volders & Lieven Scheire: ‘We grijpen kleine meningsverschillen aan om echt oorlog met elkaar te voeren’

In de tuin van Sien Volders (37) en Lieven Scheire (39) – zij schrijfster en sociaal werker, hij tv-maker en comedian, samen acteurs in de vrolijke roadmovie die hun huwelijk is – vat de herfst mooi vlam. Op het tafeltje tussen ons ligt ‘Oogst’, haar tweede roman. Het is het verhaal van Alina, een Roemeense vrouw die zich met haar zoontje Lucian laat ronselen om op een Siciliaanse tomatenplantage te gaan werken, en daar ontdekt dat Europa schimmeltenen heeft: ze komen terecht in een leven van uitbuiting en grijze uitzichtloosheid. Het is een luid boek, omdat het zo stil en sober geschreven is.

HUMO Mocht jij de eerste lezer zijn, Lieven?

LIEVEN SCHEIRE «Niet dé eerste lezer, één van de eersten.»

SIEN VOLDERS «Met veel liefde misbruik ik dan je analytische inzicht. (Tot Humo) Lieven heeft een feilloos oog voor structuur, en hij weet altijd precies aan te duiden waar nog ballast in de tekst zit.»

SCHEIRE «De dingen napluizen, dat kan ik goed. Wat gebeurt wanneer, en klopt dat wel? Maar over de stijl zeg ik nooit wat. Ik beperk me tot een beaat ‘Ooooh!’ of ‘Aaaah!’»

VOLDERS «Maar je zet wel plusjes bij de zinnen die je mooi vindt.»

SCHEIRE «Ja. Liefde is: plusjes zetten bij mooie zinnen.»

HUMO Lieven heeft ook net een boek uit, Sien: ‘Insecten’, geschreven samen met Peter Berx. De titel is een weggever: het gaat over zoogdieren noch reptielen. Hou je van non-fictie?

VOLDERS «Van die van Lieven: uiteráárd! Maar in het algemeen? Neen. Ik probeer het wel, maar het lukt me niet.»

SCHEIRE «Te boeiend, allicht.»

VOLDERS «We hebben hier twee strikt gescheiden boekenkasten. In de kast beneden, die van mij, staat de fictie. En in de kast boven, die van hem, de non-fictie.»

null Beeld

HUMO Niet dat ik de vrolijkheid hier wil torpederen – of wie weet, misschien wel – maar is een boek schrijven in deze tijd geen vorm van rebelse hoog- moed? Wat valt er nog toe te voegen aan de hemelhoge papierberg? Er zijn in de geschiedenis al meer briljante boeken geschreven dan je in een mensenleven lezen kunt.

VOLDERS «Klopt helemaal. Alleen: ik laat me door die gedachte in het geheel niet opjagen. Niet als lezer, want ik blijf een fanatieke herlezer – ik koester graag wat mooi is, wat ik eerder zo graag heb gelezen, en ik vind het geen sneu idee dat ik daardoor veel onontdekt moois in de eeuwige wachtrij zet. En ook niet als schrijver. Toen ik aan mijn debuutroman werkte, vroeg Robbert Ammerlaan (Nederlandse uitgever, red.) me waar ik mezelf op termijn zag. ‘Ik wil een goeie subtopper worden,’ antwoordde ik. En ik meende dat – ik meen het verdorie nog altijd. Ik heb op geen enkele manier het gevoel dat ik me moet vergelijken met de groten. Ik wil schrijven, góéd schrijven, en als het even kan daarmee een publiek bereiken. Maar het verlangen om de hemel te bestormen is me volkomen vreemd.

»Heb je ooit van Osvaldo Soriano gehoord? Een Argentijnse schrijver die in de jaren 70 en 80 eventjes groot was, en nu volkomen vergeten is. Hij heeft fenomenale boeken geschreven – in tweedehandswinkels vind je ze soms nog in de grabbelmandjes. Wel, dat vind ik een heerlijk idee: even meedraaien, een tijdje iets betekenen, en veertig jaar later uit zo’n grabbelmandje gevist worden en voor heel even weer een handvol mensen verrukken.»

SCHEIRE «Dat typeert je, denk ik. Bij mij is dat anders: al van bij Neveneffecten ging ik steeds voluit voor de volgende stap. Ik ben indertijd bijvoorbeeld gestopt met mijn studie natuurkunde om ons eerste tv-programma te kunnen maken. Terwijl jij vier diploma’s hebt, en je die alleen maar hebt behaald omdat de studie je interesseerde. Het was nooit je bedoeling om er iets mee te bereiken.»

VOLDERS «Ja, da’s waar. Er zit niets opportunistisch in de manier waarop ik voor dingen kies: studies of jobs zijn nooit een doel op zich. Ik stoot op iets, ik ga ervan houden en daarna hobbel ik verder. (Denkt na) Maar in het schrijven ben ik toch iets ambitieuzer.»

SCHEIRE «Je wilt wel lezers, hè.»

VOLDERS «Ja, en dat is nieuw voor me – het is het soort ambitie dat ik voorheen niet kende.»

HUMO Ben je soms jaloers op Lieven, Sien? Omdat beeld zoveel meer impact heeft dan tekst, bedoel ik: je kunt een weergaloze roman schrijven, maar die zal nooit de band- breedte krijgen die een tv-programma wél krijgt.

VOLDERS «Ik geloof dat ik daar niet zo bij stilsta.»

SCHEIRE «Maar het klopt wel: bij de meeste mensen wint de visuele prikkel het van een mogelijke liefde voor tekst. Al moet ik zo stilaan wel beginnen op te letten. ‘Noord’ is nu in het Duits vertaald: als dat de opmaat is tot een zegetocht door Europa, kan ik het wel schudden met mijn tv-programmaatjes (lacht).»

VOLDERS «En wat een boek sowieso voorheeft op een tv-programma: de kans op een lang leven. Ik vond het zo fijn om te merken hoelang ‘Noord’ bleef sudderen. Er was de lancering, en dan kwamen de interviews en de eerste reacties. Maar wat daarna volgde, vond ik minstens even fijn: een late lovende recensie, een lezer die me plots iets moois mailde, het tweede leven van mijn boek in de bibliotheek… Ik heb iets geschreven, en dat blijft traag en bescheiden een weg vinden. Dat is een fundamenteel verschil met televisie. (Tot Lieven) Met ‘Team Scheire’ was je eind vorig jaar al klaar, toch? Maar pas onlangs was het op tv. Het wordt getoond, mensen kijken ernaar, en dan is het weg.»

SCHEIRE «Ik moet nu terugdenken aan de eerste reeks van ‘Neveneffecten’. We waren totaal onbekend, maar we kregen die kans van Canvas. Samen met vrienden en familie hebben we de eerste aflevering bekeken in een café in Gent. Er hing een haast sacrale spanning: het was het eerste wat we samen hadden gemaakt, we hadden er ons studentenleven voor op pauze gezet en er anderhalf jaar keihard aan gewerkt. En nu zou de bekroning komen! En die kwám er ook, het was prachtig, maar na die veertig minuten dacht ik: mooi, maar nu is het wég. We hebben al die maanden zo gezwoegd, er hebben 140.000 mensen naar het resultaat gekeken, en hierna bestaat het niet meer. Dat was een heel gek gevoel. Nu zijn er streamingplatformen, heruitzendingen en YouTube, maar toch: een tv-programma leeft van het moment, terwijl een goed boek niet snel verwelkt.»

HUMO Schrijven is een solitaire bezigheid. Televisie maken per definitie niet.

SCHEIRE «Ja, en dat zie je in ons leven samen. Als ik weer eens veel tv-sequenties heb volgebabbeld, en weer naar Nederland ben gereisd om er een show te spelen, kom ik graag thuis in een leeg huis, met een krant en een koffie als heerlijke, nooit pratende partners.»

VOLDERS «En net dan, je zult het altijd zien, kom ik uit de eenzaamheid van mijn schrijfhok en wil ik babbelen! Ventileren! Communiceren! Mijn man in de ogen kijken! (lacht)»

CYNISCHE BIOSLA

HUMO Wat was de eerste kiem van ‘Oogst’?

VOLDERS «Toen ik met ‘Noord’ klaar was, dacht ik dat er niets meer zou komen. Schrijven is moeilijk, geschreven hebben nóg moeilijker: je kunt je niet voorstellen dat je het ooit weer kunt. Enfin, ik toch niet. Maar toen merkte ik dat een artikel uit The Guardian erg aan mij was blijven kleven. Het was een bevlogen reportage over het leven van Roemeense vrouwen op Sicilië.»

SCHEIRE «Ik herinner me dat we samen naar Londen gingen, en dat je daar zou beslissen waar je volgende roman over zou gaan.»

VOLDERS «En dát verhaal was aan mij blijven knagen. Vervolgens zag ik dat een Siciliaanse net over dat onderwerp had gedoctoreerd en in Sheffield lesgaf. Ik dus met de trein daarheen...»

SCHEIRE «Tot zover ons gezellige weekendje Londen (lacht).»

HUMO Enig idee waarom net het verhaal van Roemeense migranten op Sicilië je zo raakte, Sien?

VOLDERS «Misschien omdat het niet gewoon over Sicilië gaat. Neen, het gaat over de manier waarop wij in Europa voedsel produceren. De uitbuiting van die Roemeense arbeidskrachten is niet anekdotisch. Ze is eigen aan het economische systeem. Kijk naar de vleesverwerkende bedrijven: omdat we goedkope steaks en koteletten willen, krijg je er automatisch vormen van uitbuiting.»

HUMO We kopen met z’n allen die producten in onze supermarkten. En dus zijn we mee schuldig?

VOLDERS «Natuurlijk. En toch sta ik niet luid te supporteren voor consumentenactivisme. Dat ik biosla koop, zal de boel niet oplossen zolang de grote supermarktketens de boeren absurd hoge productienormen opleggen tegen absurd lage prijzen, en hen zo verplichten om mensen in verschrikkelijke leefomstandigheden te laten werken. In die zin vind ik mijn biosla zelfs cynisch.»

SCHEIRE «Omdat de supermarkt zegt: ‘Hier, een aanbod voor de bewuste, geëngageerde mens! En voor de rest van de bevolking blijven we gewoon hetzelfde doen’?»

VOLDERS «Precies. ‘Hier is ons assortiment voor wie een zuiver geweten wil!’ En ondertussen blijft het gruwelijke systeem van uitbuiting intact.»

SCHEIRE «Het doet me denken aan de tijd dat legbatterijen een onderwerpje waren, eind jaren 90. Plots vond je in de rekken nérgens nog eieren van kippen uit legbatterijen. Maar 80 procent van alle eieren kwam wel nog altijd uit zulke batterijen. Wat bleek? Die werden gebruikt in ons deeg, in onze koekjes, in onze voorverpakte maaltijden. Maar voor wat zichtbaar was – de doosjes met eieren – werd die 20 procent van kippen met een vrije uitloop gebruikt.»

null Beeld

HUMO Weer naar ‘Oogst’: kan het geschreven woord iets betekenen voor de Alina’s in Europa?

VOLDERS «In het geval van de uitbuiting op Sicilië hebben de Italiaanse carabinieri en de Roemeense overheid een onderzoek ingesteld en werd een bende mensensmokkelaars opgerold. Dat onderzoek steunde deels op het werk van die twee journalisten van The Guardian, en die werden daar uitdrukkelijk voor bedankt. Dus ja, er is een impact. Maar ik had verwacht dat dat artikel de wereld zou rondgaan, dat er een grote halogeenspot op de schande zou schijnen, al zeker omdat het het nut van goede journalistiek zo mooi aantoonde. En dat is niet gebeurd.

»Mijn eigen positie schat ik realistisch in. Het enige wat ik kan doen, is een zo goed mogelijk boek schrijven dat bij voorkeur niet te pamflettistisch is.»

SCHEIRE «Daar was ik aanvankelijk een beetje bang voor. Erg luid roepen is vaak contraproductief. Je preekt dan voor je eigen kleine kerkje, en je werkt iedereen daarbuiten op de zenuwen.»

VOLDERS «Dat is de oefening die ik tijdens het schrijfproces heb gemaakt. Mijn eerste versie was nog een pamflettistische aanklacht, maar gaandeweg ben ik gaan schrappen. Heelder bespiegelingen heb ik weggegooid en ik ben bij een boek uitgekomen dat iets aantoont, maar zonder te roepen.»

SCHEIRE «Zo werkt het het best voor mij. Weet je nog dat je me een tijdje geleden ‘De ambassade van Cambodja’ cadeau gaf, een dun boekje van Zadie Smith? Het gaat over huisslaven in Londen, maar het is zuiver beschrijvend: nergens wordt jou een oordeel opgedrongen. En net omdat je er geen mening, opinie of aanklacht in vindt, komt het zo hard aan.»

HUMO Het tweede seizoen van ‘Team Scheire’ op Canvas heeft onlangs de finish bereikt. Dat programma toont ook engagement, Lieven, zij het dan klein en concreet.

SCHEIRE «Het kleine, persoonlijke verschil maken is veel haalbaarder dan de grote omwenteling in een maatschappij in gang zetten, en het is ook mooier om in een tv-programma te tonen. Veel van de makers in ‘Team Scheire’ werken voor grote bedrijven en hebben met die projecten impact op duizenden mensen. Maar dat blijft abstract, terwijl ze in het programma met een concreet probleem van één mens aan de slag gaan, en vervolgens de prachtige voetafdruk van hun werk zien.»

HUMO Eigenlijk is dat ook wat jij doet in je baan naast het schrijven, Sien: je werkt in de sociale sector, als brugfiguur voor dak- en thuislozen.

VOLDERS «Ja, in de nachtopvang: ik probeer mensen die van de rails geraakt zijn, en dan vooral de zorgmijders, bij de hulpverlening te krijgen. En na te denken over waarom het fout loopt, en hoe we dat kunnen vermijden. Ik heb er de goeie leeftijd voor: ik had dit niet moeten proberen toen ik 25 was.

»Ik doe het nu bijna een jaar, en van alle jobs die ik al heb gedaan – en dat zijn er behoorlijk wat – vind ik deze de plezierigste. Dat klinkt wat aangebrand, gezien de ellende waar het over gaat. Maar ik vind het echt fijn, omdat het zo dicht aanleunt bij wie ik ben: ik heb het fundamenteel moeilijk met structurele onrechtvaardigheid, en ik wil daar wat aan dóén. Die onrechtvaardigheid zit vaak in simpele dingen. Toen we ons huis verbouwden, besefte ik voortdurend: voor alles wat wij hier doen, krijgen we subsidies, premies en belastingkortingen. Maar als je net niet genoeg geld hebt om een huis te kopen, krijg je dat niet. Terwijl je er wel mee voor betaalt, door je belastingen. Zo werkt het systeem: wie al iets heeft, wordt omhooggeduwd, en wie nog niets heeft, naar beneden getrapt.»

SCHEIRE «Voor mij zit er ook een concreet voordeel aan die job. Sien kan me niet zomaar buitensmijten, want als ik op straat beland, kom ik bij haar terecht (lacht).»

BOOMER-TJEEF

HUMO Is deze avond exemplarisch voor de gang van zaken in het gezin Volders-Scheire? Wordt de wereld voortdurend bediscussieerd?

SCHEIRE «Er wordt hier vaak met argumenten getennist, ja. Zeker met onze buren erbij (tv-makers Julie Mahieu en Jonas Geirnaert, red.), ook twee mensen die geloven dat je die wereld een beetje kunt veranderen.»

VOLDERS «We hebben een gelijklopend wereldbeeld, Lieven en ik, we verschillen over heel weinig van mening. En dus grijpen we net die kleine verschilletjes aan om echt oorlog te voeren met elkaar.»

SCHEIRE «Vrienden zitten ons op zo’n avond weleens verbaasd aan te kijken: zien we dan niet dat we het over de kern helemaal eens zijn? Dat we alleen over de rafelrandjes zitten te discussiëren?»

VOLDERS «Waarop wij: ‘Maar neen! Dit is fundamentéél!’ (lacht

‘Als ik een hele dag alleen thuis ben met drie kinderen, dan moeten mijn agenda én mijn hoofd leeg zijn’ Beeld
‘Als ik een hele dag alleen thuis ben met drie kinderen, dan moeten mijn agenda én mijn hoofd leeg zijn’

HUMO Ik merk dat ik m’n eigen betrokkenheid bij de wereld steeds vaker vervang door fatalisme, m’n verontwaardiging door humor. Is dat laf?

SCHEIRE «Natuurlijk niet. Bij Neveneffecten hebben we alle vier een uitgesproken kijk op de wereld, en die druppelt ook door in de programma’s die we samen hebben gemaakt – ‘Basta’ is allicht het beste voorbeeld. Maar: we legden onszelf nooit de verplichting op om stichtend en relevant te zijn. We mochten – nee: we móésten – ook gewoon aan onzin doen. En zo hoort het, vind ik. Van alleen maar ernst is nog nooit iemand beter geworden.

»Alleen maar engagement is niet houdbaar. Als ik om halftwaalf ’s avonds thuiskom van een roerige draaidag, voel ik niet de nood om de stand van de wereld nog uitgebreid te bediscussiëren met mijn vrouw. Dan wil ik even hersendood in de zetel liggen. Maar samen zijn met een apathische partner, met iemand die zich níét bekommert om het draaien van de wereld, dat zou ik ondraaglijk vinden.»

VOLDERS «Wat ik bewonder: jij gaat heel economisch om met je verontwaardiging. Je boosheid moet ergens toe leiden.»

SCHEIRE «Ik ben opgegroeid in een duidelijk milieu: links, landelijk, christelijk. De wereld van de fairtrade en de Noord-Zuidbeweging, ja. En mijn periode op de barricaden heb ik in mijn studententijd gehad. Toen was ik fel en overtuigd, heel geëngageerd. Verhitte debatten op café, betogingen, lezersbrieven in kranten: ik méénde het. Maar daar was niets moeilijks aan, want ik was de onbekende underdog. Nu spreek ik, door hoe mijn carrière gelopen is, tegen iedereen. En dan komt er onvermijdelijk weerstand als je je duidelijk vóór of tegen iets positioneert. Dat is echt een dilemma geweest: bewaak ik zorgvuldig wie ik ben en blijf ik schoppen, of probeer ik iets anders, iets wat minder principieel is, maar mogelijk meer effect sorteert? Het is het tweede geworden. Ik maak me steeds meer zorgen over de polarisering, over de krimpende common ground, en dus ben ik er steeds minder van overtuigd dat ik iets kan bereiken door luid en emotioneel mijn woede te ventileren. Ik voel alsmaar nadrukkelijker de neiging om bemiddelend in het midden te gaan staan, in plaats van militant aan één zijde. Ofwel is dit gewoon het begin van mijn regressie tot boomer-tjeef, dat kan natuurlijk ook (lacht).»

VOLDERS «Ik snap dat: de hakken in het zand zetten is stoer, maar je bereikt er niets mee. Lieven en ik vinden solidariteit cruciaal. We moeten zorgen voor wie weerloos is, voor wie in flinters wordt geknipt door het systeem: dat is de heipaal onder ons denken. Nu, één van mijn beste vriendinnen is fundamenteel rechts in haar wereldbeeld, en toch slagen wij er moeiteloos in om elkaar graag te zien. Omdat we weten dat wat we willen – een zo mooi mogelijke wereld – hetzelfde is. We verschillen alleen van mening over hoe je dat bereikt. (Denkt na) Ik heb het gevoel dat het vroeger makkelijker was om van mening te verschillen. Dat de discussie mocht leven en je grote gelijk halen niet zo belangrijk was.»

SCHEIRE «Het heeft hoogstwaarschijnlijk ook te maken met de digitale revolutie. Vroeger had elk dorp wel z’n extremist of z’n complotdenker, maar die moest 20 kilometer rijden om een medestander te vinden. Dat is niet meer nodig: als je gelooft dat Bill Gates corona heeft uitgevonden om van iedereen een wandelende 5G-antenne te maken, vind je op het internet snel medestanders, en maken jullie het samen gezellig in de gigantische echokamer van het eigen gelijk.»

VOLDERS «Ik blijf wel onverzadigbaar nieuwsgierig naar waaróm mensen iets denken. Waarom mijn vriendin gelooft in het principe van een meritocratie. Maar ook, extremer: waarom mensen verdwalen in coronacomplottheorieën, of waarom ze de opwarming van de aarde ontkennen.»

SCHEIRE «Ik ben eens een avond met klimaatontkenners op café geweest – zo open en voorzichtig mogelijk, zonder offensief te zijn. Dat was heel boeiend. Ik begreep waar hun wereldbeeld vandaan komt, en wat hun emotionele sturing is.»

HUMO Mijn gok: het verlangen om vernederd te worden. Klein zijn, geloven dat er iets groters is dat jou wil vermorzelen, en daar een soort genoegen aan ontlenen.

SCHEIRE «Ze lijken er alleszins van doordrongen dat er een abstracte entiteit is – de staat, de elite, Brussel – die hen niet au sérieux neemt. En er zit soms ook een libertaire kant aan: ‘Ik moet voor mezelf kunnen beslissen, en niemand mag me iets opleggen.’

»Het helpt dan niet om te roepen: ‘Idioten!’ Dan duw je die mensen nog verder van je weg. En dan heb ik het voor alle duidelijkheid over het soort besloten gesprek dat ik toen met die klimaatontkenners had. In het publieke debat, in de tv-studio kun je wel de keuze maken om de vloer aan te vegen met een foemp die ongefundeerde, ideologisch ingegeven onzin rondbazuint. Als je die de grond in boort, zul je die persoon niet op andere gedachten brengen, maar heb je het publiek hopelijk wel laten zien dat het nergens op slaat.»

null Beeld

HET GOEDE GRAS

HUMO Alina is het hoofdpersonage in ‘Oogst’. Maar Lucian, haar zoontje van 11, is dat evenzeer, vind ik.

VOLDERS «Zeker. Aanvankelijk was ik zelfs een jongensboek aan het schrijven. Ik wilde het allemaal door de mond van die kleine jongen zeggen. Tot mijn redacteur bij de uitgeverij me erop wees dat ik eigenlijk een moeder-zoonverhaal aan het vertellen was.

»Een moeder kan op een bepaald moment niet anders dan met haar zoon naar Sicilië trekken, en ze hoopt er een toekomst te vinden. Maar vervolgens komen ze in een verschrikkelijke situatie terecht die in het geheel niet correspondeert met de verwachting. Wat moet de moeder doen? Ze wil de ellende niet ontkennen tegenover haar zoon, ze wil niet dat hij opgroeit met het idee dat dát de normaliteit is. Maar ze wil ook niet z’n onbezorgdheid stelen. Een jongetje van 11 heeft het eeuwige voordeel dat het het bos in kan lopen, dat het naar vossen kan gaan kijken, dat het iets kan delen met z’n vrienden – en dat wil de moeder haar zoon niet afpakken. Maar net daardoor riskeert ze die onmenselijke situatie voor hem te normaliseren.»

HUMO Dat is de crux van het ouderschap, toch? Moet je je kind leren dat de wereld hard en bot is, dat het schaafwonden en mogelijk erger zal oplopen, of moet je het zo lang mogelijk beschermen tegen de wreedheid?

VOLDERS «In het boek gaat het natuurlijk om een extreme situatie. (Wijst op de tuin) Hier, voor onze drie kinderen, gaat het om een comfortabele, zelfs riante wereld. Maar de vraag is universeel, ja, dat is waar: laat je je kind weten dat er lelijkheid is? Dat het onvermijdelijk gekwetst zal worden? Of bescherm je het met verhalen?»

SCHEIRE «Ik heb nog nooit stilgestaan bij die vraag, misschien wel omdat ik een puur zondagskind ben. Ik kom uit een stabiele thuis, ik heb hoogstens enkele schrammetjes maar geen littekens opgelopen, ik heb nooit geleerd wat wanhoop is. Ik ben een behoorlijk gelukkig kasplantje.»

VOLDERS «Wij zijn zondagskinderen, ja, ik ook. Ik ben opgegroeid in een gezin met vier kinderen, en in onze tienerjaren ging het er fel aan toe. Ik kon mijn oudste broer doodslaan (lacht). Maar de fundamenten zijn stevig. We zien elkaar zo graag. Dat is toch een luxe, hoor: de wetenschap dat je allerlei kanten uit kunt vliegen in je leven, maar dat je altijd weer op die rots kunt landen.

»(Denkt na) Ik ben romantisch, diepromantisch eigenlijk, maar het is een frivole romantiek. Niet het zwartgallige, dat wat een mens naar beneden trekt. Ik heb geen aanleg voor cynisme. (Tot Lieven) Jij ook niet, toch?»

SCHEIRE «Neen. Of ja: soms sluipt er iets zwarts in m’n comedy. Maar daar blijft het dan bij.»

HUMO Zijn jullie goeie ouders?

VOLDERS «Ik durf te beweren van wel, ja.»

SCHEIRE «We zijn heel complementair, onze sterktes en zwaktes klikken mooi in elkaar. Ik heb het bijvoorbeeld geweldig moeilijk met de voortdurende aandachtsvraag. Als ik een hele dag alleen thuis ben met drie kinderen, dan moeten mijn agenda én mijn hoofd leeg zijn. Ik heb dan het gevoel dat ik een veelvoud aan bordjes draaiende moet houden, en dat er altijd wel enkele met veel gedruis op de grond vallen. Terwijl Sien zo’n dag soepel, haast moeiteloos doorkomt: ze laveert vrolijk door het huis, beantwoordt telefoons en voedt ondertussen ook nog eens drie kinderen pedagogisch verantwoord op (lacht).»

VOLDERS «Maar wat ik dan weer niet goed kan, is drie uur lang gefocust aandacht geven. Jij kunt een halve dag zitten praten met de kinderen, en helemaal in hún hoofd leven. Terwijl ik al snel denk: zeg, mijn hoofd is van mij, dus gaan jullie nu maar even spelen, want ik wil een beetje zitten nadenken.»

Sien Volders: ‘Toen ik moeder werd, vonden mijn vrienden dat zelfverloochening. Ging ik m’n leven zo vroeg al dááraan vergooien? Maar ik genoot intens van het dierlijke van het moederschap.’ Beeld
Sien Volders: ‘Toen ik moeder werd, vonden mijn vrienden dat zelfverloochening. Ging ik m’n leven zo vroeg al dááraan vergooien? Maar ik genoot intens van het dierlijke van het moederschap.’

HUMO Kennen jullie jezelf beter sinds jullie ouders zijn?

VOLDERS «Moeder worden heeft een grote impact op mijn fysiek zelfbeeld gehad. Elke vrouw groeit op met een vertekend beeld van hoe ze eruitziet. Dat veranderde bij mij toen ons eerste kind geboren werd. Toen pas kon ik deftig naar mezelf kijken, kon ik zien wie daar in de spiegel stond, kreeg ik vrede met mijn lichaam. Dat had natuurlijk alles te maken met de krachttoer die een zwangerschap en een geboorte zijn, met dat lijf dat een kind gedragen en de wereld ingeloodst heeft. Plots kon ik met mildheid naar m’n spiegelbeeld kijken.

»Wij waren de eersten in onze vriendenkring die kinderen kregen. Tot dan had ik een onstuimig uitgaansleven. Met mijn vrienden had ik gemeen dat ik het merg uit het leven wilde zuigen, en onze stad was ons goedgezind: Gent was heerlijk wild. Toen ik moeder werd, vonden mijn vrienden dat zelfverloochening. Ging ik m’n leven zo vroeg al dááraan vergooien? Maar ik genoot intens van het dierlijke van het moederschap. Ik vond het fijn om mezelf te leren kennen met een kind.»

HUMO Je bent zelf opgevoed door een fraai exemplaar, leer ik uit het motto van ‘Oogst’: ‘Voor mijn taaie moeder, die een leger leiden kan.’

VOLDERS «Ik heb een ongelofelijk sterke moeder. En een even sterke vader, maar om de tien jaar is hij een beetje kapot – hij is een keertje in frut gereden op zijn motor, en hij is z’n twee benen kwijtgeraakt door suikerziekte. Zijn veerkracht kende ik dus al, maar die van m’n moeder niet, simpelweg omdat er bij haar nooit een scheurtje in het staal kwam. Was ik als kind ziek, dan reageerde ze daar heel prozaïsch op: aspirine, bed in en morgen zonder zeuren weer op. Ziek zijn bestond gewoon niet voor haar, omdat het zo vloekte met haar vitaliteit. Op ouder en zwakker worden reageerde ze altijd soeverein. ‘Je moet niet voor mij zorgen. Ik pak mijn tentje en ik trek de bergen in. En als het zover is, laat ik jullie wel weten waar jullie het tentje kunnen vinden.’ Al zesduizend jaar lang is de mensheid bezig een maatschappij te bouwen waarin voor de zwakkeren en de ouderen wordt gezorgd. Maar dat moesten we van mijn moeder dus even vergeten. De oudere die de stam niet meer kan volgen en de kop wordt ingeslagen: dat was haar model (lacht). We hielden ons hart vast voor het moment waarop ze echt ziek zou worden. Maar toen ze kanker kreeg, liet ze zich wel behandelen en bleek ze even veerkrachtig als mijn vader te zijn.»

SCHEIRE «Ze is een rots in de branding. En die branding zal het geweten hebben.»

VOLDERS «Het is goed gekomen, uiteindelijk heeft mijn moeder maar een korte periode kanker gehad. Maar ik vond het wel heel ingrijpend. Je ziet je ouders op veel verschillende manieren, maar als ze vallen en weer overeind krabbelen… Dat is toch iets bijzonders.»

HUMO ‘Dit is de otavă, de vette oogst, het gras van het goede leven,’ bedenkt Alina op pagina 41 van ‘Oogst’, als ze bloemen in een berm ziet uitbloeien. Wat is jullie otavă?

VOLDERS «De momenten waarop ik naar iets kijk en er plots een helder, niet weg te relativeren besef is: ‘Dit is goud, en het is van mij.’ Ik had het bij ons huwelijk – we waren al veertien jaar samen, maar in dat feest lag zóveel geluk.»

SCHEIRE «En er was onze reis naar Roemenië, voor de research voor ‘Oogst’, met het hele gezin. De twee nachttreinen die we namen, met het gezin, met het kleine nestje in zo’n slaapcoupé...»

VOLDERS «De cadans, de prettige loomheid, die compacte zorgeloosheid in zo’n wiebelende couchette... In het midden van de nacht zag ik mijn man en onze kinderen, en besefte ik dat ik naar iets sensationeel eenvoudigs aan het kijken was: ons geluk.»

Boeken Lieve Scheire en Sien Volders Beeld RV
Boeken Lieve Scheire en Sien VoldersBeeld RV
Sien Volders, ‘Oogst’, Hollands Diep Beeld Humo
Sien Volders, ‘Oogst’, Hollands DiepBeeld Humo

Sien Volders, ‘Oogst’, Hollands Diep

Lieven Scheire & Peter Berx, ‘Insecten’, Borgerhoff & Lamberigts

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234