Slaapproblemen bij kinderen (deel 1)

1 op de 4 kinderen krijgt vroeg of laat te maken met slaapproblemen: het verhaal van Victor.

Victor: 'Beestjes en lichtjes'

Victor is een brokje dynamiet van vijf jaar oud, zoon van Carl en Katty. Als baby sliep hij 'pér-féct': 'Zijn jonge zus Louise was een huilbaby, hij allesbehalve: op zes weken sliep hij door.' Aan die goeie ouwe tijd kwam een abrupt einde op een warme zomeravond.


Katty «We waren pas naar hier verhuisd - ik denk dat Victor vijf of zes maanden oud was. Wij zaten beneden in de tuin te barbecuen, en hij lag boven in zijn bedje. We hadden de ramen wagenwijd opengezet, omdat het die dag verschrikkelijk warm was. Zo konden we hem ook horen, als 't nodig was. En we hébben hem gehoord: hij heeft uren aan een stuk liggen brullen. 't Is altijd een sterk karakter geweest, Victor: hij gaf niet af. We zijn niet het soort ouders dat bij de minste kik naar boven loopt om hem uit zijn bed te halen. Maar na een tijdje ging ik wel 's kijken, ik probeerde hem te sussen. Het hielp niet: hij bleef brullen. Eén uur, twee uur, drie uur. Na vier uur hebben we hem uit zijn bed gehaald.

»Ik zal die avond nooit vergeten. Toen merkten we voor het eerst: dit klopt niet. Tegelijk denk je: 'Ach, hij is zes maanden oud, natuurlijk slaapt hij slecht.' Vanaf dan wisselde hij lastige nachten af met goeie periodes, het ging op en af. Maar de pieken werden intenser, en in de laatste weken van 2009, vlak voor hij vier werd, is het helemaal geëscaleerd.»


Carl «Ineens sliep hij níét meer. 't Is alsof hij gewoon... gestopt is met slapen. En wij dus ook, want we moesten minstens tien keer per nacht uit ons bed.

»De feestdagen zijn - dat weten we nu - een probleemperiode. Victor heeft nood aan structuur, aan duidelijkheid, en de maand december is eigenlijk één en al chaos. Sinterklaas, Kerstmis, Nieuwjaar, zijn verjaardag: van eind november tot eind januari staat het huis op stelten, en hij kan die spanning niet ventileren. Daardoor raakt hij over zijn toeren.»


Katty «Het begon heel onschuldig: hij lag een paar nachten iets langer wakker dan normaal. 'Mag er een lampje blijven branden?' vroeg hij.»


Carl «Dan wilde hij een extra lampje. Nadien moest de deur op een kier. En dan op een grotere kier. Elke nacht moesten we vaker naar boven: 'Kom je straks nog een kusje geven? Breng je dan drinken mee? Komt mama dan ook een kusje geven?'»


Katty «Altijd dezelfde vragen, als een mantra.»


Carl «We zijn niet bepaald softe ouders: we hebben altijd veel belang gehecht aan routine, élke avond volgden we hetzelfde stramien.»


Katty «Tegen Victor mag je niet zeggen: 'Naar boven, 't is tijd.' Je moet het aankondigen: 'Als dat cijfertje van de klok op vijf staat, moet je gaan slapen.' Dan begon hij te onderhandelen, want hij had al snel ontdekt dat het klokje van de dvd-speler twee minuten achterliep.»


Carl «Alles bij mekaar sliep hij toen nog goed in. Zijn nachtmerries waren in die periode een groter probleem: als hij een tijdje had geslapen, schoot hij plots wakker, helemaal in paniek.»


Katty «Hij schreeuwde, hij riep, liep rond in zijn kamer... We kregen hem ook niet wakker. Een nat washandje over zijn gezichtje, hebben ze ons aangeraden, of hem een glas water laten drinken, hem met zijn voetjes op een koude ondergrond zetten: niets hielp.»


Carl «Hij dacht ook dat er beestjes op zijn kamer zaten. Hij is ook heel bang van insecten, van muggen zelfs.»


Katty «Ik zat dan met hem op zijn bedje en dan wees hij naar de muur: 'Kijk mama, beestjes en lichtjes.' Op den duur hebben we zo'n muggenmachientje ingestoken en een vliegenraam gemonteerd. Op school hadden ze een mooi doosje geknutseld, en daar mochten ze alles in steken waar ze bang van waren: dat hielp allemaal niet.»

Ten langen leste, de uitputting nabij, schuiven Carl en Katty een reisbedje naast het ouderlijk bed: 'Natuurlijk is dat pedagogisch niet verantwoord, maar wat doe je als je zes weken na mekaar acht keer per nacht uit je bed moet?' Een toegeving die net op tijd komt, want intussen zijn ook op school trubbels ontstaan. Een kind dat slaaptekort opstapelt wordt overdag niet per se sloom - au contraire: het kan in overdrive gaan.


Katty «Na de speeltijd was Victor knalrood, zijn haren nat van het zweet: hij croste van links naar rechts over de speelplaats; duwen, trekken en stampen. Dat heeft de psychologe van het CLB zelf gezien, zij heeft hem een tijd geobserveerd en een rapport gemaakt. Volgens haar is er geen probleem zolang hij een duidelijke structuur heeft: als de juf tijdens de les een verhaal vertelt, blijft hij zelfs lang gefocust. Maar als hij vrijheid krijgt - tijdens de speeltijd, bijvoorbeeld - loopt het mis. Dat had hij vroeger ook al: 't is altijd een druk ventje geweest, soms is hij moeilijk handelbaar en luistert hij naar niets of niemand. Victor heeft nooit gekropen: toen hij tien maanden was, stapte hij al. En dan was het hek van de dam: als we de deur twee seconden op een kier lieten, was hij wég - zoals een puppy. 'ADHD,' zeiden wij tegen mekaar. Maar je weet dat niet zeker, hè?»

Slaapproblemen bij kinderen: het verhaal van Victor (vervolg)

HUMO Het kan niet anders dan dat Victors probleem ook druk zette op jullie relatie.

Katty «Eerlijk? Als we ruzie maken, gaat het acht van de tien keer over hém. Je hebt sowieso een andere aanpak, en tijdens crisismomenten wordt dat verschil scherpgesteld, zéker als je op je tandvlees zit. Carl is iets kordater dan ik, maar verliest ook sneller zijn geduld. Ik kies mijn gevechten, omdat ik de hele dag bij de kinderen ben en niet de hele tijd kan discussiëren.»


Carl «Ik ging overdag werken, en ook dat werd een probleem: ik heb een verantwoordelijke salesfunctie, ik draai lange dagen. Op den duur kon ik me niet meer focussen, ik was een zombie. Alsof dat allemaal nog niet genoeg was ben ik nog 's ziek geworden ook: een acute aanval van reuma, het gevolg van een immuniteitsstoornis. (Diepe zucht) Een hél was het.»


HUMO Waar in de zomer - tijdelijk - een eind aan kwam.

Katty «Ja. Ineens. Zonder aanleiding. Victor heeft nog een tijd bij zijn zus op de kamer geslapen, maar na een paar maanden vonden we dat ook welletjes.»


Carl «We zijn naar Ikea gereden, waar hij zelf een nieuw bed mocht kiezen: hij wou een hoogslaper, met een tentje waarin hij geborgen lag. Ik heb dat spel ineengestoken, en dat heeft daar dan een paar weken... gestaan. Hij kwam wel af en toe kijken, maar hij aarzelde. Dan hebben we nog één keer aandrongen. 'Oké,' zei hij. Hij ging slapen, gaf geen kik en sliep in één ruk door. We waren met verstomming geslagen: 'Wow!' (lacht) Probleem opgelost.»


Katty «Dachten we. Want dan kwam Kerstmis en begon het liedje opnieuw. Met één verschil: nu was ook het inslapen een probleem. Als we hem om zeven uur instopten, lag hij wakker tot halfelf. Minstens. Ik kwam 's om vijf over twaalf thuis - ik was met een vriendin naar de cinema geweest - en ik had de deur nog maar open gedaan of ik hoorde Victor, twee verdiepingen hoger: 'Dag mama!'»


HUMO Volgens slaapdeskundigen is een halfuur om in te slapen de gezonde norm bij kinderen.

Carl «Als ik om twee uur opstond om te gaan plassen: 'Dag papa!' Om vier uur: van 't zelfde. Het valt me op dat hij dan altijd op zijn rug ligt, alsof hij alles in 't oog wil houden. Soms denk ik ook dat hij báng is om in slaap te vallen, bang om de controle te verliezen. Ik herken dat: dat je uit je halfslaap schrikt door een geluid en in een andere staat van bewustzijn komt, een soort alertheid die je wakker houdt.»


HUMO Ditmaal hebben jullie wél hulp gezocht.

Katty «Ja, maar wel pas nadat er weer een nieuw element was bijgekomen. Op een nacht hoorde ik hem weer rondstappen, en toen heb ik hem in zijn kamer gevonden met een soort... schrijn. Hij had het zelf gemaakt, met foto's van mij, sloefen van Carl en kleren van zijn zus. Eromheen had hij mijn halsketting gelegd, in de vorm van een hart. Toen ik dat zag... Het haar op mijn armen kwam recht, en tegelijk was dat zo vertederend. 'Ik mis u zo,' zei hij - terwijl we amper drie meter verder liggen, de deuren tussen de kamers wagenwijd open. En ook: 'Ik wil bij u zijn.'


»(Vertederd) Eigenlijk is Victor 't liefste kind van de wereld, attent en opmerkzaam. Maar op den duur sliep hij nog - hoeveel zou het zijn? - drie, vier uur per nacht. Erover praten hielp niet, dan blokkeerde hij. Als ik hem van school ging halen, begon hij al te wenen: 'Ik wil niet gaan slapen. Want ik kán niet slapen, en dan gaan jullie weer boos zijn op mij.' Toen brak mijn hart, en zijn we naar een therapeute gestapt. Zij heeft ons heeft doorverwezen naar de slaapkliniek. In het UZ van Jette konden we heel snel terecht, de week nadien al.»

Maar eerst krijgt Victor een actigraaf om de pols gebonden: een fors uitgevallen horloge dat - de klok rond - activiteit meet.


Carl «Het slaaponderzoek zelf is goed gegaan. Té goed, zelfs: hij had in maanden niet zo goed geslapen. Typisch, zei de dokter: 'Ofwel slapen ze nog slechter dan thuis, ofwel stukken beter.' Ik denk dat het kwam doordat hij zo onder de indruk was. Ik heb met mijn BlackBerry een foto van hem genomen met die elektroden op zijn hoofdje. Die foto zegt alles: dat is niet onze Victor.»


HUMO Wat heeft het onderzoek uitgewezen?

Katty «Hij heeft geen epilepsie, zijn hartritme is oké, net als alle bloedwaarden. Hij beweegt wel regelmatig in zijn slaap, wat kan wijzen op hevige nachtmerries. En hij heeft wellicht een doorslaapstoornis: een secundaire stoornis, vermoedt de dokter, die te maken heeft met zijn gedrag overdag. Uit de actigrafie bleek dat hij gemiddeld vierenhalf uur per dag heel actief is - bij een ander kind is dat geen drie uur. En te denken dat hij de eerste dagen van de meting zo ziek was als een hond, en Junifen kreeg tegen de pijn en de koorts. De eerste dag dat hij weer naar school ging verbruikte hij 2.600 calorieën - een gemiddeld kind komt aan 1.400.»


Carl «Volgens de dokter valt ADHD zeker niet uit te sluiten, een lichte autismespectrumstoornis ook niet.»

Katty «Verder onderzoek is nodig. We kunnen binnenkort op consultatie bij een kinderpsychiater: we zullen wel zien, hè. We zijn in ieder geval blij dat er íéts is uitgekomen, want de laatste dagen slaapt hij weer enorm slecht. Het loopt zo de spuigaten uit dat Carl bij mijn moeder gaat slapen: anders is het niet vol te houden.

»Maar we hebben nu tenminste dit verslag in handen. Eindelijk kunnen we naar een oplossing beginnen te zoeken.»

In Humo 3680 van dinsdag 15 maart 2011 kunt u ook de verhalen van Evi en Anke lezen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234