Jurgen Conings in legeruniform. Beeld RV
Jurgen Conings in legeruniform.Beeld RV

Zaak-Jürgen Conings

Slechte beurt voor Defensie: militaire geheime dienst maakte ‘ernstige fouten’ in zaak-Conings en nóg een extremistische militair met toegang tot munitiedepot

De militaire geheime dienst ADIV heeft ‘ernstige fouten’ gemaakt in de zaak-Jürgen Conings. Dat besluit het Comité I, het orgaan dat de inlichtingendiensten controleert, in een rapport dat vandaag wordt besproken in het parlement.

Het is ‘onmiskenbaar’ dat er ‘ernstige fouten’ zijn gebeurd op alle niveaus van de dienst, maar ook in de hiërarchische lijn binnen Defensie, staat te lezen in het rapport, dat persagentschap Belga deels kon inkijken. Het rapport wordt vandaag eerst algemeen besproken in de commissie Defensie. Later duiken de parlementsleden achter gesloten deuren in de details.

In het rapport van het Comité I wordt onder meer verwezen naar een structureel personeelstekort en een groot personeelsverloop binnen de geheime dienst. Hierdoor zijn kennis en ervaring verloren gegaan. Daarnaast werd korporaal Jürgen Conings te weinig opgevolgd binnen zijn eigen legereenheid in de kazerne van Leopoldsburg. Dat terwijl hij sinds februari - als eerste en enige militair ooit - op de ‘terroristenlijst’ van antiterreurorgaan OCAD stond.

Staatsveiligheid

Het rapport wijst niet alleen het leger met de vinger, maar ziet ook problemen bij de andere veiligheidsdiensten. ‘Er konden fouten worden vastgesteld bij andere actoren zoals politie, parket, onderzoeksrechter,’ staat in de tekst. Op 29 juni vorig jaar verstuurde de Staatsveiligheid een waarschuwing naar de ADIV, het OCAD en het federaal parket over Conings. In die waarschuwing stond specifiek dat de man zich ophield in de ‘meest radicale extreemrechtse kringen’.

Uit een intern legeronderzoek werd eerder al duidelijk dat racistische uitlatingen van Conings op Facebook zonder gevolg waren gebleven omdat justitie een tuchtsanctie gepaster vond. Dat terwijl het leger ervan uitging dat de zaak onbelangrijk was, gezien de seponering door justitie.

Zoekacties naar Jürgen Conings aan Nationaal park Hoge Kempen in Dilsen-Stokkem. Beeld Karolien Coenen
Zoekacties naar Jürgen Conings aan Nationaal park Hoge Kempen in Dilsen-Stokkem.Beeld Karolien Coenen

De vaststellingen van het Comité I lopen grotendeels gelijk met de resultaten van het eerdere intern legeronderzoek. Zo merkt ook het Comité I op dat het dossier van Conings onvoldoende werd doorgespeeld binnen de militaire geheime dienst ADIV. Topman Philippe Boucké was bijvoorbeeld niet op de hoogte. Ook legerbaas Michel Hofman kende Conings vooraf niet.

Op 17 mei kon Conings in het munitiedepot van de kazerne in Leopoldsburg zijn auto inladen met vier raketwerpers, een P90-machinegeweer, een pistool en munitie. Ondanks zijn status als ‘potentieel gewelddadige extremist’ behield hij vrije toegang tot het munitiedepot. De korporaal plande onder meer een aanslag op viroloog Marc Van Ranst. Na een grootschalige zoektocht van meer dan een maand werd Conings dood teruggevonden in het Limburgse Dilserbos.

Opnieuw extremistische militair die in munitiedepot kan, zelfs na zaak-Conings

Bart D.S. werkte jarenlang als ‘veiligheidsofficier’ in de kazerne van Leopoldsburg. De militaire inlichtingendienst kende hem nochtans als lid van de motorclub MC Egmond Nomads, die banden heeft met de beruchte Hells Angels. Na de vlucht van Jürgen Conings verloor Bart D.S. dan toch zijn veiligheidsmachtiging. Sindsdien doet hij soms de wacht … in het munitiedepot.

Maandag 17 mei. Korporaal Jürgen Conings, die bij de veiligheidsdiensten al langer bekend staat als een potentieel gevaarlijke extremist, laadt zijn wagen in met een half oorlogsarsenaal. Niemand kijkt ervan op. Ondanks zijn reputatie heeft Conings vrije toegang tot het munitiedepot van de kazerne van Leopoldsburg. Hij kan er ongestoord zijn gang gaan en neemt vier raketwerpers, een P90-machinegeweer, een pistool en munitie mee.

Vrijdag 21 mei. Conings is al vijf dagen op de vlucht. Meer dan 400 politiemensen en militairen doorzoeken het natuurpark Hoge Kempen, zonder resultaat. In de kazerne van Leopoldsburg komt intussen een nota binnen over sergeant Bart D.S. van het 18de bataljon Logistiek. Afzender is kolonel Yvo Dierick, de chef van de divisie Veiligheid binnen de militaire inlichtingendienst ADIV. Deze divisie houdt toezicht op extremisten.

In de nota – die de krant De Morgen heeft ingekeken – laat kolonel Dierick weten dat de veiligheidsmachtiging van Bart D.S. per direct wordt ingetrokken. In de dagen na de spectaculaire vlucht van Conings, wanneer duidelijk wordt dat de man al langer op de radar van de veiligheidsdiensten stond, heeft legerminister Ludivine Dedonder (PS) op tafel geslagen bij de militaire inlichtingendienst. Ze eist dat alle militairen die gekend zijn vanwege hun extreme sympathieën meteen worden afgeschermd van wapens, gevoelige plekken en geheime informatie.

De militaire geheime dienst komt in actie tegen twaalf militairen. Bart D.S. is één van hen.

Zijn veiligheidsmachtiging van het niveau ‘geheim’ (het tweede hoogste) wordt ingetrokken omdat ‘zijn lidmaatschap bij MC Egmond Nomads, dewelke banden heeft met Hells Angels MC, en zijn houding hieromtrent twijfels doet rijzen m.b.t. de garanties die hij kan bieden inzake integriteit en loyauteit’. Dit houdt in dat hij ‘GEEN toegang mag krijgen tot geclassificeerde stukken noch zones’ en dat hij ook ‘NIET mag (…) behouden blijven in een geclassificeerde functie’.

Tot vrijdag 21 mei is Bart D.S. veiligheidsofficier bij het 18de bataljon Logistiek uit Leopoldsburg. In het militaire jargon: een ’S2’. Bart D.S. moet toezien op de naleving van de vele veiligheidsregels binnen het leger. Het gaat dan onder meer over de omgang met wapens, gevoelig materiaal zoals nachtkijkers en geheime documenten. Als veiligheidsofficier dient sergeant Bart D.S. als aanspreekpunt voor de militaire inlichtingendienst.

‘Bart D.S. had moeten weten dat zijn werk als veiligheidsofficier niet te combineren was met het lidmaatschap van een motorclub,’ reageert een militaire bron. ‘Maar het is vooral onbegrijpelijk dat de ADIV hem daar liet zitten terwijl men wist dat hij betrokken was bij een motorclub.’

MC Egmond Nomads, gevestigd in het Limburgse Ham, is een ‘support club’ van de beruchte motorclub Hells Angels. In Nederland is die sinds 2019 verboden vanwege haar connecties met de criminele onderwereld. De Hells Angels zijn betrokken in de drugs-, mensen- en wapenhandel. Ze zien zichzelf als outlaws en verwerpen de regels van de rechtsstaat. Verschillende leden van motorclub MC Egmond Nomads zijn gekend bij het gerecht. De leden van ‘support clubs’ worden vaak ingezet als crimineel voetvolk.

Vandaag, na de tussenkomst van minister Dedonder, werkt Bart D.S. voor de dienst ‘Kazernering’ van het 18de bataljon Logistiek. Die staat in voor het dagelijkse onderhoud van de kazerne in Leopoldsburg. Al moet deze dienst ook – om de zoveel weken – de wacht doen in het munitiedepot.

Als onderofficier leidt Bart D.S. dan een ploeg van een zestal militairen. In het wachtlokaal bevinden zich de reservesleutels van de munitiebunkers, om in geval van nood binnen te kunnen. Een bron zegt: ‘Bart D.S. wacht laten doen in het munitiedepot is een naïeve, onverstandige keuze. Dan zet je, net zoals bij Conings, de kat bij de melk. Dit toont dat men binnen het leger nog altijd de ernst van de situatie niet inziet.’

De militaire inlichtingendienst ADIV reageert voorlopig niet op de zaak-Jürgen Conings en alle dossiers in de marge ervan. In het federaal parlement stelt het Comité I, dat de inlichtingendiensten in ons land controleert, vanmiddag een audit van de zaak-Jürgen Conings voor. In het verleden was de instelling al regelmatig kritisch over het toezicht op militairen met extreme sympathieën. Minister Dedonder bereidt alvast een reeks hervormingen voor, onder meer van de militaire tuchtregels.

Een intern legeronderzoek leerde vorige maand al dat ‘een opeenstapeling van allerlei fouten’ leidde tot de zaak-Jürgen Conings. Gebrekkige informatiedoorstroming tussen de militaire geheime dienst en het leger zelf was er daar een van. Toen Conings’ veiligheidsmachtiging werd ingetrokken in 2020, kreeg die beslissing geen gevolg omdat de chef van Conings ‘de inhoud van het gesprek met de ADIV’ niet goed had begrepen.

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234