Mieke Vogels (l), Bea Cantillon en Patrick Janssens. Beeld Wouter Maeckelberghe
Mieke Vogels (l), Bea Cantillon en Patrick Janssens.Beeld Wouter Maeckelberghe

'de wereld waarvan wij droomden'Patrick Janssens, Mieke Vogels en Bea Cantillon

‘Soms denk ik: zou een heel klein beetje oorlog niet beter zijn?’

Wat bindt Patrick Janssens, Mieke Vogels en Bea Cantillon? Ze studeerden samen sociologie onder het alziend oog van de jezuïeten in Antwerpen. De pragmaticus, de optimist en de revolutionair – u mag zelf uitvissen wie wie is – koesteren nog hun dromen uit die tijd, al vertonen ze her en der wat sleet.

Wat er in het water zat van de faculteit pol & soc aan de Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius Antwerpen (UFSIA) in het gezegende jaar 1974 is niet bekend, maar er werd daar toen les gevolgd door twee toekomstige linkse partijvoorzitters, een gerenommeerde professor en een bekende Wetstraatjournalist. Die laatste, VRT’er Marc Van de Looverbosch, tekende hun verhalen op in ‘De wereld waarvan wij droomden’. Hoe stapten deze latere opinie- en beleidsmakers die universiteit binnen?

PATRICK JANSSENS «Ik arriveerde er met mijn ernstige boekentas, gekleed zoals mijn ouders dat wilden. Na een jaar was dat helemaal weg. Een groene parka, een jeans en een open houthakkershemd, dat werd mijn uniform. Mijn haar kwam tot op mijn schouders. ‘Uw taal naar de wereld toe is veranderd’, zei een jezuïet over mijn kleren. Mieke, jij bent in die tijd nog bij ons thuis geweest. Zo hebben mijn ouders de geur van patchoeli leren kennen.» (lacht)

MIEKE VOGELS «Ik had lang haar, een jeansbroek en een palestijnensjaal. Ik was een vrijgevochten meisje.»

JANSSENS «Jij had toen al een grote mond. Op de middelbare school was je al een rebel.»

VOGELS «Klopt, ik had op Sint-Lutgardis verschrikkelijk afgezien als ‘het joenk’ van een arbeider. Op den duur dacht ik: godverdomme, ik ben even goed als jullie. Zo word je revolutionair. Ik volgde toen zelfs even les bij de amadezen (leden van Amada (Alle Macht aan de Arbeiders), een extreemlinkse partij van maoïstische signatuur, voorloper van de huidige PVDA, red.) in marxisme en leninisme. Maar nog voor ik aan de universiteit startte, was ik al genezen van de amadezen.»

BEA CANTILLON «Ik had die revolte niet in mij. Ik was onbevangen, een beetje een einzelgänger: mijn standpunten op school weken vaak van die van de rest van de klas af. Dat eerste jaar op de universiteit was voor mij echt een openbaring. Wij hebben zoveel herinneringen aan onze professoren, Louis Van Bladel en Herman Deleeck, omdat ze een wereld vol inzichten openden.»

- Patrick Janssens zegt in het boek van Marc Van de Looverbosch: ‘Mijn kandidaturen aan de UFSIA zijn mijn twee belangrijkste jaren geweest. Alles wat ik nodig heb, heb ik daar geleerd.’ Geldt dat voor de anderen ook?

VOGELS (knikt heftig) «We kregen er een analysemodel voor de samenleving, vanuit een groot sociaal rechtvaardigheidsgevoel. Dat klikte bij ons alledrie direct.»

JANSSENS «Dat de werkelijkheid niet altijd is zoals je denkt en dat daar een systematiek achter zit die je kunt ontleden, dat vond ik fantastisch. Neem de les over het mattheuseffect, die opende echt mijn ogen. (Het mattheuseffect is de sociologische vakterm voor het rijker worden van de rijken en het armer worden van de armen. Professor Herman Deleeck is degene die het begrip in verband bracht met de welvaartsstaat , red.). Of het bron-effect: dat besef dat een artikel over hetzelfde onderwerp in De Standaard, De Volksgazet en in De Financieel Economische Tijd vanuit andere invalshoeken en paradigmata geschreven werd. Nu zijn dat evidenties, toen moest dat bij mij inslijten.»

CANTILLON «We leerden kritisch naar de samenleving kijken, maar ook dat die samenleving maakbaar is, dat je de wereld kunt veranderen, vertrekkend van een sterk vooruitgangsgeloof. Dat is een inzicht van Pierre Teilhard de Chardin: we evolueren als mensheid naar een steeds sterkere sociale eenheid waar het alsmaar beter zal zijn om te leven. Bij mij is dat er nooit meer uitgegaan.»

VOGELS «Nog voor ik afstudeerde, wilde ik de wereld radicaal veranderen. Mijn vader voedde zes kinderen op, werkte zich kapot, maar had recht op een vreselijk laag pensioen. Die onrechtvaardigheid, die wilde ik weg.»

CANTILLON «Mijn vader heeft in mijn eerste jaar een zwaar hartinfarct gekregen en stond maanden op non-actief. Wij zaten toen zonder inkomen en waren echt bang. Dat gaf me heel erg het gevoel dat er in de samenleving iets niet klopte. Waarom kreeg mijn vader geen ziekte-uitkering? Vandaar dat de lessen over de sociale zekerheid bij mij echt binnenkwamen.»

- Wat ook opvalt, is dat jullie alledrie kinderen van de democratisering van het onderwijs zijn.

VOGELS «Ik was voorbestemd om mijn tante op te volgen, die in de familie het hoogst in rang was. Zij was regentes huishoudkunde. Ik zou dus lessen naaien en koken gaan geven, stel u voor!»

JANSSENS «Mijn ouders hadden een kleine beenhouwerij op het Zuid. Al de oudere broers van vriendjes die ik kende, waren mislukt in hun eerste jaar aan de universiteit. Daardoor hing bij ons heel erg het gevoel: die universiteit, dat is niks voor ons. Mijn broer studeerde voor boekhouder en dat leek het hoogst haalbare. Maar ik revolteerde tegen het idee dat sommige zaken niet voor mij weggelegd waren. Tegelijk had ik het gevoel dat ik een toegangsticket gekregen had waarop ik eigenlijk geen recht had.»

Mieke Vogels: ‘Mijn vader voedde zes kinderen op, werkte zich kapot, maar had slechts recht op een vreselijk laag pensioen. Die onrechtvaardigheid wilde ik weg.’
 Beeld Wouter Maeckelberghe
Mieke Vogels: ‘Mijn vader voedde zes kinderen op, werkte zich kapot, maar had slechts recht op een vreselijk laag pensioen. Die onrechtvaardigheid wilde ik weg.’Beeld Wouter Maeckelberghe

- Patrick Janssens, u noemt zichzelf ‘een sociaal migrant’ of iemand die wat gemist heeft in zijn basisvorming en dat nooit meer zal kunnen inhalen of compenseren. Bindt jullie dat ook?

JANSSENS «Ik heb nog altijd in sommige gezelschappen het gevoel dat ze gaan zien dat ik er niet pas, dat ik er de manieren niet voor heb.»

VOGELS «Dat herken ik: ergens binnenkomen en je buiten gekeken voelen, zoals in de wereld van de haute finance of de haute économie. Of zelfs in de politiek. In de Kamer was ik de enige vrouw onder de fractieleiders en moest ik, volgens het protocol, op het wekelijkse etentje bij Charles-Ferdinand Nothomb (Belgische baron en cdH-politicus, gewezen minister en Kamervoorzitter, red.) aan zijn linkerzijde zitten. Ik wist niet hoe ik het eten fatsoenlijk van die grote schotels kon opscheppen en heb daar verschrikkelijk gemorst. Ik hoorde de anderen dan altijd gniffelen.»

JANSSENS «Het gaat om codes, protocol, etiquette. Stomme dingen die op dat moment levensbelangrijk lijken. Wat mij is bijgebleven uit mijn jeugd, zijn kleine maar vernederende gebeurtenissen: toen de klas lachte omdat ik altijd dezelfde kleren aanhad. Wij hadden twee dezelfde truien: wanneer de ene gewassen werd, hadden we de andere aan. Ik had niet eens door dat dat abnormaal was.

»Er is de leuze: arm maar proper, en zo voelde dat voor mij wel aan. Mijn ouders waren niet arm, maar zij hadden wel erg de behoefte om ons op te voeden tot beleefde en deftige jongens. Het is een schok wanneer je dan in contact komt met vrienden die van veel beteren huize zijn maar die geen moeite doen om er deftig uit te zien. Die mogen slordig zijn.»

VOGELS «Ah ja, die zijn deftig geboren.»

CANTILLON «Ik ken dat gevoel niet, ik kom uit een ander milieu. Mijn vader was een kleine zelfstandige, hij had vrienden in de kunstenaarswereld; de vader van mijn moeder was naar de universiteit gegaan. Mijn moeder vond die savoir-vivre wel belangrijk. Zij leerde met twee appelsienen onder haar oksels met mes en vork eten.»

JANSSENS «Ik ben ooit bij jou thuis geweest, Bea, en was onderweg gevallen met de fiets. Ik vond het vreselijk dat ik vuil en met een schaafwonde op mijn arm bij jullie binnenkwam. Want bij jullie, dat voelde ik meteen, was het anders dan bij ons. Wat een boer ben ik toch, dacht ik toen. Je kunt dat niet vastpakken, die verschillen, maar ze zijn er wel. En dat heeft niets met economie te maken...»

CANTILLON «Neen, het gaat om – zoals de Franse filosoof Pierre Bourdieu het definieerde – je cultureel en sociaal kapitaal. Jongeren met een migratieachtergrond herkennen dat ook: zij denken ook dat ze bekeken worden, ook al is dat niet per se zo.»

JANSSENS «Vroeger keek men neer op de arbeiderscultuur, nu kijkt men neer op dezelfde cultuur, alleen heeft die nu ook een kleur- en een taalhandicap gekregen.»

VOGELS «Toen ik aangenomen werd, zei de prof dat ook tegen mij: iemand van lagere komaf moet ook de kans krijgen om aan de universiteit te werken. Maar ik heb nooit veel moeite gedaan om mij te socialiseren. Ik kom uit een arbeidersbroek. Et alors

CANTILLON «Jij hebt van je identiteit...»

VOGELS «... een trademark gemaakt.»

- Is de wereld geworden wat jullie er toen van verwachtten?

VOGELS «Neen. Ik gooi de handdoek niet in de ring, maar toen ik onlangs Jan Jambons Septemberverklaring hoorde, dacht ik wel: het mattheuseffect is groter dan ooit. De middenklasse voert het hoogste woord, en naar de laagste klassen wordt steeds minder geluisterd. Ook in de media. Dat neoliberalisme...»

CANTILLON «Je moet door de actualiteit heen kijken en de structuren zien. Waarom slaat dat neoliberalisme aan?»

VOGELS «Door Margaret Thatcher en tante Tina: There Is No Alternative

CANTILLON «Maar ook Thatcher kwam niet uit de lucht gevallen.»

JANSSENS »Zij werd populair terwijl de mijnen sloten en de zware industrie in het Verenigd Koninkrijk in vrije val was.»

CANTILLON «Natuurlijk. De economie veranderde, massaal veel mensen voelden zich bedreigd en zijn anders gaan denken. Vandaag gebeurt hetzelfde. Er is vandaag een groot tekort aan jobs voor mensen met een lage scholing. Bij hen ligt de activiteitsgraad onder de 40 procent. Dat komt niet omdat de laaggeschoolde jobs verdwijnen, maar wel de ‘middenjobs’, zoals die van de bankbedienden. En die ‘middenmoters’ nemen noodgedwongen de plaats in van wie onder hen staat.

»Zij voelen zich bedreigd en hebben een luidere stem, wat een verharding van het discours geeft.»

- Blijft jullie geloof in de maakbaarheid van de samenleving overeind?

JANSSENS «Daar ben ik wel wat van mijn naïviteit verloren. Ik ben niet gedesillusioneerd, maar sommige fenomenen zijn wel heel weerbarstig en blijven continu muteren, net als virussen. Toen ik als student doorkreeg hoe groot de internationale ongelijkheid is, leek mij een revolutie nodig om dat recht te trekken. Maar als beleidsmaker heb ik gemerkt dat je heel goed je doel moet kennen, om dan als een zeiler te proberen om met je boot de juiste wind te vangen. Soms moet je even schuilen voor de storm, daarna kun je weer vooruit. Een rechte koers varen kan niet, en voor grote veranderingen heb je een crisis nodig.»

Patrick Janssens: ‘Ik heb in sommige gezelschappen nog altijd het gevoel dat ze gaan zien dat ik er niet thuishoor, dat ik er de manieren niet voor heb.' Beeld Wouter Maeckelberghe
Patrick Janssens: ‘Ik heb in sommige gezelschappen nog altijd het gevoel dat ze gaan zien dat ik er niet thuishoor, dat ik er de manieren niet voor heb.'Beeld Wouter Maeckelberghe

VOGELS «Met corona dachten we: daar is de crisis! Maar op het radionieuws hoorde ik net dat de ochtendfiles nog nooit zo lang waren.»

CANTILLON «Het is nog te vroeg.»

VOGELS «Neen, het is te laat.»

CANTILLON (kijkt naar Vogels) «Ik ben nooit zo radicaal geweest.»

VOGELS «Je moet niet naar mij kijken.»

CANTILLON «Jawel, je hebt zelf gezegd dat je radicaal bent. (lacht) Veranderingen kosten tijd. Onze welvaartsstaat heeft er tweehonderd jaar over gedaan om het probleem van de proletariër op te lossen. Dat is ook met schokken gegaan, we hebben daar twee wereldoorlogen voor nodig gehad.»

VOGELS «Soms denk ik: zou een heel klein beetje oorlog niet beter zijn?»

CANTILLON «In de geschiedenisboeken zullen drie crisissen – de bankencrisis, de coronacrisis en de klimaatcrisis – één keerpunt vormen. Nu zitten we nog even in de euforie: we komen weer boven water en willen feesten en reizen. Corona lijkt vergeten. De échte impact zal pas over een paar jaar duidelijk zijn. Want het gat in de begroting gaat een geweldige druk geven op het beleid, samen met de klimaatuitdaging en Europa zal het voortouw nemen. Eén voorbeeld: vijf jaar geleden was SURE, de Europese ondersteuning van de werkloosheidssystemen, in de lidstaten ondenkbaar.

»Nu is de noodzaak er – daar is Tina weer – en dat systeem staat er. De volgende stap zal zijn dat Europa ook het sociaal beleid directer zal moeten aansturen. Hetzelfde geldt voor het klimaat: met de Green Deal gaat Europa de lidstaten helpen en sturen.»

VOGELS «Europa doet te veel aan ‘kurieren am Symptom’.»

JANSSENS »De lidstaten hebben Europa ook gewoon nodig om er moeilijke maatregelen door te duwen. Wat laf is, maar kom...»

CANTILLON «Jullie stellen het zo negatief. In heel het Europees proces dringt het sociale en ecologische beleid binnen. Soms gaat dat sluipend, altijd met kleine stapjes, maar het komt er wel door uit noodzaak.»

VOGELS «Ik ben al 67 en het gaat echt te traag.» (lacht)

CANTILLON «In onze jeugd geloofden wij dat, als we maar hard genoeg ons best zouden doen, onze sociale zekerheid en sociale dienstverlening voor meer gelijkheid en minder armoede zouden zorgen. Dat is niet gebeurd en dat frustreert... Beschouw dat ook maar als zelfkritiek, ik zie de lacunes in mijn eigen onderzoek.

»Als professor onderzoek en analyseer ik de doelmatigheid van het sociale beleid. Het besluit is: de doelmatigheid verbetert niet, en de laatste jaren gaat die er zelfs op achteruit. Waarom? We keken naar de verkeerde instrumenten en naar de verkeerde beleidsniveaus. De economie is veranderd, we hebben dus andere instrumenten en Europese samenwerking nodig.»

VOGELS «Ik ben erg blij dat steeds meer mensen het basisinkomen naar voren schuiven als sociale zekerheid 2.0. We moeten ook meer solidariteit vragen van de almaar groeiende inkomens uit vermogen.»

- Worden jullie nog kwaad wanneer Jan Jambon de verlaagde kinderbijslag en de jobbonus aankondigt?

VOGELS «Ik wel.» (lacht)

JANSSENS «Ik kan me zeker ergeren als mensen, ook politici, uitspraken doen waaruit blijkt dat ze niet weten waarover ze het hebben. Ik heb me daar trouwens ook schuldig aan gemaakt.»

CANTILLON «Bij de kinderbijslag gaat het eigenlijk niet om die paar euro’s die mensen niet zullen krijgen. Het gaat om het principe. Het was altijd een heilig principe dat de kinderbijslag koopkrachtvast was. Dat idee laat de Vlaamse regering nu los. Je riskeert daardoor na verloop van tijd over te blijven met een minuscuul systeem.»

VOGELS «Dat ‘eigen schuld, dikke bult’-denken is er zo ingeslepen. Dat is eigenlijk het gevolg van de Derde Weg, waar socialisten en liberalen een compromis hebben gesloten.»

CANTILLON «Maar opnieuw: waar komt die Derde Weg vandaan? Door die structuurverandering in de maatschappij. Nog een voorbeeld: het discours over de tekorten op de arbeidsmarkt. In plaats van na te denken hoe we iedereen zinvolle en kwalitatieve jobs kunnen geven, zetten we druk op degenen die uitgesloten worden.»

VOGELS «Hoe komt het dat de piëteit met de onderste klassen volledig weg is? Hoe komt het dat de linkse partijen niet meer durven in te gaan tegen het bashen van de onderste klassen?»

JANSSENS «Wat zeker meespeelt, is dat er in de jaren 60 en 70 nog politici aan het stuur zaten die zelf uit een armer milieu kwamen. De mutualiteiten en vakbonden waren sociale promotiemachines. Nu is dat weg. Waarom denk je dat elke partijvoorzitter een ‘beweging’ wil starten? Eigenlijk wil dat zeggen: ik heb geen machine, geen zuil meer waaruit ik kan rekruteren, maar ik moet wel om de vier jaar een lijst vullen met mediagenieke kandidaten.»

- Zullen de burgerbewegingen het klassieke middenveld vervangen?

JANSSENS «Die zijn veel meer single issue en teren op de actualiteit. De vroegere zuilen teerden op een levensbeschouwing of sociale categorie.»

VOGELS «Die burgerbewegingen zullen de sociale ongelijkheid niet wegwerken. Ze bestaan meestal uit mannen uit de middenklasse die liever discussiëren dan hun kinderen in bed stoppen.»

JANSSENS (met een glimlach) «Ik zie steeds meer vrouwen in die burgerbewegingen.»

VOGELS «Dat zijn dan vrouwen die hun kinderen niet in bed willen stoppen.» (lacht)

JANSSENS «Helaas is de politiek een beetje zoals het zuivelvak in de supermarkt geworden. Er zijn heel veel soorten melk bijgekomen, er zijn continu promoties en elke zaterdag is het knokken om de beste verkoopcijfers. Maar in essentie is het verschil in wat je kunt kopen als kiezer-consument niet zo groot.»

- Het zijn wel die nieuwe burgerbewegingen, zoals de klimaatjongeren, die jullie generatie de wacht aanzeggen. Kloppen die verwijten aan de boomers?

JANSSENS «Uiteraard kan onze generatie veel verweten worden. Wij zijn de generatie van de Club van Rome (informele groep Europese wetenschappers die eind jaren 60 erg bezorgd waren over het milieu, red.). Zij publiceerden het manifest ‘Grenzen aan de groei’. Wij dachten dat dit een selfdestroying prophecy zou worden, maar dat is fout gebleken. Als beleidsmakers zijn we te veel bezig geweest met de crises van de dag.

»Ik herken de kwaadheid van een Anuna De Wever en een Greta Thunberg, omdat mijn generatie eenzelfde woede had over de kernenergie en de honger in de derde wereld.

»Ik herken ook hun radicalisering, de emotionele urgentie die daaruit spreekt... Daarom denk ik ook dat we hen ernstig moeten nemen. Als die jongeren het gevoel krijgen dat hun protesten niet serieus genomen worden, dan maak ik mij grote zorgen over hoe zij gaan evolueren.

»Ik ga een sprong maken, maar het is niet zo geweldig lang geleden dat er filialen van McDonald’s in brand werden gestoken. De eerste actie van Baader-Meinhof (ook wel de Rote Armee Fraktion genoemd; extreemlinkse terreurgroep in toenmalig West-Duitsland, red.) was gericht tegen oorlogsspeelgoed in supermarkten. Pas daarna is dat volledig ontspoord.»

Bea Cantillon: 'Ik ben nooit zo radicaal geweest. Veranderingen kosten tijd. Onze welvaartsstaat heeft er tweehonderd jaar over gedaan om het probleem van de proletariër op te lossen.’
  Beeld Wouter Maeckelberghe
Bea Cantillon: 'Ik ben nooit zo radicaal geweest. Veranderingen kosten tijd. Onze welvaartsstaat heeft er tweehonderd jaar over gedaan om het probleem van de proletariër op te lossen.’Beeld Wouter Maeckelberghe

(pauzeert even) «Wat ik me wel afvraag: wat doe je met de Bolsonaro’s van deze wereld? Wat doen we wanneer een aantal landen hun verantwoordelijkheid niet nemen? Het klimaat kent geen grenzen. Ik sluit niet uit dat daar ooit grote, internationale conflicten uit voortkomen.»

VOGELS «Die Bolsonaro’s mogen wel geen excuus worden om niks te doen. De Klimaatjongeren zijn geen burgerbeweging die op een bepaald item wil wegen... Zij gaan veel verder in hun analyse, ze pleiten voor een ander maatschappijmodel en een andere economie. Was corona trouwens niet het moment om iets te doen aan de goedkope vluchten?»

CANTILLON «Dat gaat nog komen.»

VOGELS «Jij zegt altijd dat het nog gaat komen. (lacht) Aan mijn tramhalte hangt nog altijd een affiche met vluchten voor 50 euro.»

CANTILLON «Europa heeft een klimaatpot gemaakt, en de vraag is: hoe gaan we die vullen? Een keroseentaks komt er.

»Patrick, ik vind wel dat je heel negatief bent over wat onze generatie heeft gedaan. Akkoord, zelf ben ik ook blind geweest voor het klimaatprobleem – of op z’n minst heb ik het onvoldoende op de agenda gezet.»

VOGELS «Ik vind het ook wel gevaarlijk om het generatiedenken te introduceren, alsof alle jongeren op 10 oktober in Brussel gaan betogen. Er zijn evengoed jonge gasten die met hun BMW door de straten scheuren.»

JANSSENS «Het gaat mij niet om de jongeren tegen de ouderen, maar wij hebben het duidelijk te weinig ernstig genomen. Ik heb vooral veel respect voor de leiders bij de klimaatjongeren. Die laten daar veel voor en krijgen veel over zich heen. In onze tijd leek het ook enkel een probleem van vervuiling en lozing. Nu is het een systeemcrisis geworden.»

CANTILLON «Klopt, maar tegelijk denk ik dat die klimaattransitie wel al volop bezig is. Al is een versnelling dringend nodig. Opnieuw neemt Europa hier de leiding met de New Green Deal en het herstelplan NextGenerationEU.»

- Gaan de mensen die minder hebben niet de rekening van de klimaattransitie betalen? De mensen die het geld niet hebben om schone auto’s te kopen?

JANSSENS «Het probleem van die oude tweedehands diesels stelt zich maar omdat het openbaar vervoer onvoldoende ontwikkeld is. Omdat we onze steden ooit zo hebben ingericht dat je je auto op de Grote Markt kon parkeren.»

VOGELS «Ik heb dat nog afgeschaft! (lachen alledrie luid) En de gescheiden vuilophaling ben ik begonnen!»

JANSSENS «We zijn die omslag aan het maken, maar wie is dat vooral aan het doen? De Duitse auto-industrie. Zelfs Ferrari gaat nu elektrische auto’s maken. Al hebben we ons wel nooit afgevraagd of we nog wel Ferrari’s nodig hebben. Stel nu dat al onze auto’s morgen elektrisch zijn, dan worden de files nog groter want we gaan de capaciteit vergroten.

»Waarom maken we van dat openbaar vervoer geen prioriteit? Ik ben geen pessimist, maar ik word wel wat moedeloos over al die lintbebouwing in Vlaanderen. De impact daarvan op onze infrastructuurkosten is enorm. Op een bepaald moment zullen mensen meer moeten betalen voor water en elektriciteit als ze in een alleenstaande woning op de buiten wonen. Dan ga je nog wat zien gebeuren.»

VOGELS «Steden kunnen hier volgens mij het verschil maken. Heel wat stadsbewoners hebben trouwens geen eigen auto meer. De auto is gelukkig steeds minder een statussymbool.»

- Jullie kunnen alle drie op pensioen, maar zien jullie dat eigenlijk zitten?

VOGELS «Ik heb de politieke microbe en daar is geen vaccin tegen. Ik ben voorzitter van Groen Plus en ik roer nu en dan met een stok in de eigen partij. Zeker over ouderenzorg. Of ze naar mij luisteren? Bijlange niet genoeg.» (lacht)

JANSSENS «Ik heb nog jonge kinderen, van 8 en 10, en ben nog totaal niet met mijn pensioen bezig. Bij B-architecten heb ik een half jaar geleden een stedenbouwkundige divisie mee opgericht, en al twee jaar studeer ik ‘ruimtelijke ordening’. Ik heb wel, in tegenstelling tot Mieke, een complete cesuur gemaakt met de politiek. Daarom weiger ik ook elke commentaar op de politieke actualiteit.

»In België is het wel niet eenvoudig om te ontluizen. Er zijn best veel dingen die ik nog had willen doen, maar waarvoor ik niet in aanmerking kom. Als ex-politicus is het niet eenvoudig daarna nog iets anders te doen.»

VOGELS «Ik ben nooit gevraagd voor een of andere raad van bestuur. Te radicaal, zeker?»

Uitkijken over Antwerpen. Bea Cantillon: ‘Ik denk dat de klimaattransitie al volop bezig is. Al is een versnelling dringend nodig. Maar opnieuw neemt Europa hier de leiding.’ Beeld Wouter Maeckelberghe
Uitkijken over Antwerpen. Bea Cantillon: ‘Ik denk dat de klimaattransitie al volop bezig is. Al is een versnelling dringend nodig. Maar opnieuw neemt Europa hier de leiding.’Beeld Wouter Maeckelberghe

Janssens pakt zijn rugzak. Hij moet naar zijn eerste les ‘geschiedenis van de architectuur’. De cursus wordt gegeven in de aula van de UA in de Prinsstraat, waar ze 47 jaar geleden alledrie les hadden en elkaar ontmoetten. ‘Voor mij is de cirkel dus wel rond’, glimlacht de ex-burgemeester.

Cantillon staat nog aan de andere kant van de pupiter. ‘Gelukkig kan ik nog een jaar lesgeven. Daarna moet ik op emeritaat, maar ik ga blijven doceren en onderzoek doen.’

Zijn de studenten erg veranderd?

CANTILLON: «Ze zouden zogezegd alleen op hun carrière uit zijn, maar dat is zeker niet wat ik zie. Velen zijn juist geëngageerd en stellen veel vragen, bijvoorbeeld over het klimaat.

»Het grote verschil is dat wij een ideologisch kompas hadden. Al bleken vele verhalen achteraf vals, dat kompas gaf wel zekerheid en perspectief, wat die jongeren niet hebben. Het is mijn rol als lesgever om mijn studenten dat historisch perspectief en geloof in de mensheid mee te geven. Zodat ze niet radicaliseren of te onzeker worden over de toekomst.

»Als ik terugkijk, naar mijn studententijd, die jezuïeten, dat waren pas influencers!»

MIEKE VOGELS • geboren op 20 april 1954 in Antwerpen • politica voor Groen • studeerde in 1978 af aan de UIA als licentiate pol & soc • werd in 1985 Kamer- lid voor Agalev • 1999-2003 Vlaams minister van Welzijn, Gezondheid en Gelijke Kansen • 2007-2009 voor-zitter van Groen! • is voorzitter van GroenPlus, de seniorenafdeling van Groen

BEA CANTILLON • geboren in Wilrijk op 6 december 1956 • sociologe en voormalig politica • studeerde in 1978 af aan de UIA als licentiate pol & soc • doceert als gewoon hoogleraar over onder meer armoede en het sociale beleid • zetelde tussen 1995 en 1999 voor de CVP in de Senaat • was van 2004 tot 2008 vicerector van de UA

PATRICK JANSSENS • geboren op 19 sep­tember 1956 in Antwerpen • studeerde pol & soc (UIA) en TEW (Ufsia), in 1979 assistent Uni­ver­siteit Antwerpen • directeur Dimarso, topman reclame­bureau VVL/BBDO • 1999-2003 voorzitter van SP, later sp.a • 2003-’12 burge­mees­ter van Antwerpen • 2003-’14 Kamerlid en Vlaams Parlementslid • 2014-’18 directeur van KRC Genk

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234