Special: Shark week

Zegt de ene haai tegen de andere: ‘Haai!’

'Eigenlijk zijn die zogenaamde killer sharks best sociale beesten.'

Nee, serieus, het is te warm voor clevere mopjes dan wel intellectuele haute cuisine, dus we doen het maar gewoon even met de feiten: op Discovery Channel is het weer Shark Week, waardoor de sinds jaar en dag meest tot de verbeelding sprekende zeemonsters alweer op wat extra aandacht kunnen rekenen. Nieuwe documentaires – in totaal worden er tien in het wild losgelaten – zijn bijvoorbeeld ‘Island of the Mega Shark’, ‘Bride of Jaws’, ‘Alien Sharks 3’, ‘Sharksanity 2’ en ‘Ninja Sharks’ – ‘Sharknado’ was helaas al in gebruik. Om er eentje uit te lichten die het in z’n titel toch een béétje netjes houdt: in ‘Sharks of the Shadowlands’ zoekt cameraman Kina Scollay uit wat de zevenkieuwhaai – normaal hebben haaien maar vijf kieuwen – zo speciaal maakt. Hij gaat op onderzoek voor de kust van Nieuw-Zeeland, waar hij ook een relatie onderhoudt met zijn favoriete beest: die witte haai.

Kina Scollay «Mijn fascinatie begon op één welbepaald moment in mijn leven: namelijk toen ik vastgeklemd zat tussen de kaken van een witte haai. Ik overleefde en achteraf blééf ik maar over die majestueuze dieren lezen; ik was helemaal hooked. Maar ik bleef wel met veel vragen zitten waarop wetenschappers geen antwoord konden bieden. Dus ging ik uiteindelijk maar zelf op onderzoek uit.

»Wat men nog altijd niet zeker weet, is bijvoorbeeld de leeftijd van die dieren. Er werd altijd van uitgegaan dat de maximumleeftijd ergens rond de 40 jaar lag, maar onlangs bestudeerde ik een mannetje waarvan we ontdekten dat-ie 76 was! Wat we wél weten: een mannetje wordt volwassen tussen z’n 7 en 10 jaar, een vrouwtje pas rond de 18 à 20.»

- Wat weten we zo nog allemaal zeker?

Scollay «Dat het enorm efficiënte zwemmers zijn; het zijn hinderlaagjagers die hun prooi graag verrassen met een korte, extreem explosieve spurt, maar wanneer ze gewoon door het water glijden, verbruiken ze amper energie. Nog een weetje: de vrouwtjes zijn veel groter dan de mannetjes. Ze worden gemiddeld zo’n 1,5 meter langer en wegen ook dubbel zoveel als een mannetje van dezelfde lengte. In 2005 heb ik er eens eentje bestudeerd, dat toevallig ergens was komen vast te zitten bij de Raglan-kust: 5 meter lang en dik 1,5 ton dik, maar dat beest was nog lang niet volgroeid.

»Mensen hebben het alsmaar over Australië wanneer het over witte haaien gaat, maar in Nieuw-Zeeland zitten eigenlijk de grootste exemplaren – sommigen zeggen dat er haaien zwemmen van wel 11 meter, maar die zijn niet gedocumenteerd. Er zijn overigens wel meer misvattingen als het over zogenaamde killer sharks gaat: zo zijn het best sociale beesten. In het zuiden van Nieuw-Zeeland is nog niet veel research gebeurd, maar daar komen altijd heel veel mannetjeshaaien samen om op zeehonden te jagen, en die zie je voortdurend signalen aan mekaar geven.»

- Wat wil je eigenlijk bereiken met je onderzoek?

Scollay «Hoe meer we weten over haaien, hoe veiliger we het water in kunnen. Veel van mijn vrienden riskeren als commerciële duikers elke dag hun leven in enkele van de meest haaiengeïnfesteerde wateren op de planeet. Ik geloof graag dat ik met mijn werk hún werk een beetje veiliger maak.

»Ik ben het trotst op de ontwikkeling van een photo ID system, waarmee we witte haaien individueel kunnen identificeren. Zo hebben ondertussen alle great whites in het gebied waar ik werk een naam, en kunnen we ze dag in dag uit volgen en observeren. Dat levert tonnen data op, zorgt voor beter gecoördineerde duikoperaties én maakt dat die beesten ondertussen bijna familie van me zijn geworden. In één geval zelfs letterlijk: Isabella – één grote hoop tanden en attitude – is mijn favoriet en ik heb haar naar mijn tofste nichtje genoemd (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234