null Beeld

Spinvis: 'Ik probeer al mijn hele leven vrolijke muziek te maken. Ooit lukt 't wel'

Vochtige ooghoeken bij ‘Tienduizend zwaluwen’. Een krop in de keel bij ‘Stefan en Lisette’. Een huppelpasje bij ‘Dageraadplein’. Voor het eerst liet Erik de Jong, alias Spinvis, zijn hoofd niet in de weg staan van zijn hart, en dat hoor je op het prachtige nieuwe ‘Trein vuur dageraad’.

'Ik heb de neiging om op alles ja te zeggen'

De nieuwe plaat ligt iets later dan voorzien in de winkel, en dat is volledig zijn schuld, geeft de Jong toe.

Erik de Jong «Je weet hoe dat gaat met deadlines: pas dan krijg je in de gaten wat je eigenlijk aan het maken bent, en wat er nog nodig is. In dit geval was dat: minder. Minder, minder, minder. Toen ik ging inzingen, merkte ik dat ik veel te veel tekst had. Dus moest ik er met een rode stift doorheen, en enkel overhouden wat echt belangrijk was. Ook voor de melodie: hoe minder tekst je hebt, hoe belangrijker die wordt.»

HUMO Terwijl je de melodie vroeger al eens naar het achterplan drong, geef je ze nu alle ruimte.

De Jong «Eigenlijk wou ik een heel kale, gestileerde plaat maken, met enkel beats, elektronische muziek en stem. Maar dat blijkt niet mijn talent: ik bleef maar terugkeren naar strijkers en melodie. Dus moest ik op een bepaald moment kiezen: iets hips en interessants maken, of mijn hart volgen. Ik luister naar alles, ook The xx, Tame Impala en Beach House, maar als ik alleen ben, ligt toch vooral Burt Bacharach op. Dus heb ik alle goeie smaak maar losgelaten en de melodie helemaal omarmd (lacht).»

HUMO De Erik van vijftien jaar geleden had zich ongetwijfeld een beetje gegeneerd.

De Jong «Ik denk dat ik het toen nog niet durfde, dat ik me nog te veel verschool achter wat hip of modieus was. Maar op een dag ga je je afvragen wat de blijvende waarden zijn, en ‘Trein vuur dageraad’ is de neerslag daarvan. Ik had opnieuw heel experimentele dingen kunnen maken, maar deze plaat móést zijn wat ze is geworden.

»Voor de teksten was het misschien nog moeilijker, want als je gaat nadenken over wat je eigenlijk écht te zeggen hebt, ga je twijfelen. Je kunt schrijven ‘liefde is een ziekte’, maar dan vraag je je meteen af of je dat wel echt vindt. Zo ga je alles in vraag stellen. Daarom is het gemakkelijker om je achter personages te verschuilen. En toch ben ik helderder dan vroeger, toen ik grote gevoelens in kleine woorden wilde vatten. Nu zeg ik gewoon ‘liefde’ en ik bedoel ook niets anders. Dat is een risico, omdat het dan veel te veel in your face kan zijn, maar je mag er niet bang voor zijn. Maar we gaan maar door over de teksten…»

HUMO Laten we het dan eens over die eightiessynths in ‘Van de bruid en de zee’ hebben.

De Jong (enthousiast) «O ja! Die ting ting ting, heel erg jaren 80, inderdaad. Ik ben altijd al dol geweest op de arpeggiato’s die daarvoor zorgen. Het is meteen een sprookje, hè, op die manier. Ik ben er al verliefd op van toen ik het als jongen voor het eerst hoorde. Echte tovermuziek.»

HUMO En zo hoor ik voor het eerst echt een hart kloppen in je muziek.

De Jong «Dat vind ik een heel mooi compliment, want echte emoties zijn moeilijk. Zingen wat je voelt, maar wel wegblijven van alle clichés en meligheid. Weet je: ik was erg gelukkig in de periode dat de plaat nog niet klaar was. Die muziek is dan nog helemaal van jou, niemand weet wat het wordt, je kunt nog alle richtingen uit. Elke dag opnieuw vond ik weer iets kleins, en zo kwam ik steeds dichter bij wat ik wilde zeggen. Nu is het klaar en mag iedereen het horen, maar ergens vind ik het jammer dat die periode is afgesloten.»

HUMO Vind je het een goed ritme, om de zes jaar een plaat?

De Jong «Neen, ik zou best sneller willen zijn. Dat was ook de bedoeling, en ik ga het opnieuw beloven: het moet echt sneller, want ik heb nog veel muziek te maken en de tijd staat niet stil. Ik heb de neiging om op alles ja te zeggen, als mensen met een plan voor een theatervoorstelling of een idee voor een film afkomen, maar langzaam besluipt me toch het gevoel dat ik meer bezig moet zijn met de kern van wat ik doe.»

HUMO Tien jaar geleden zei je me: ‘Ooit maak ik de ‘Pet Sounds’ van de lage landen’. Ben je met deze plaat dichterbij gekomen?

De Jong «Dat kan ik niet zeggen. Misschien heb ik die al gemaakt (lacht). Neen, hij moet nog komen. Want als je ‘Pet Sounds’ gemaakt hebt, dan is het klaar, kun je niet meer beter. Stel je voor dat je alleen maar moet herhalen wat ooit succesvol was. Dat is triest. Het lijkt me vreemd hoor, een Beach Boy te zijn en te weten dat je de berg hebt beklommen. Wat dan?»

undefined

HUMO Ergens zit je wel in die positie. Je debuut uit 2002 heeft zo’n iconische status dat je er met elke nieuwe plaat opnieuw tegen moet vechten.

De Jong «Ik ben heel trots op die plaat, maar ik ben ook altijd blij als ik word aangesproken over muziek die ik erna heb gemaakt. Die eerste plaat is zo’n instituut geworden dat ik het moeilijk vind om er nog een mening over te formuleren. Als je iets maakt, ben jij de enige die beseft dat alles eigenlijk mislukt is. Het is nooit geworden wat het had moeten zijn, maar dat weet jij alleen. Zo hoorde ik ook aan ‘Spinvis’ wat het had moeten zijn maar niet is geworden. Nu pas, na vijftien jaar, kan ik met jouw oren luisteren, en hoor ik iemand die heel veel kan en wil, maar zich nog verstopt in stijl en vorm. En dat was wat iedereen toen zo geweldig vond: een nieuw geluid!

»Ik ben genoeg vakman om dat opnieuw te doen, nog eens een ‘Bagagedrager’ te schrijven, maar dan is het geen zoektocht meer. En als ik één constante hoor in mijn muziek, dan is het dat: iemand die zoekt. Als je blues of jazz of reggae speelt, dan weet je hoe dat moet. Het liedje moet goed zijn, maar de taal bestaat al. Ik moet echter bij elk nummer opnieuw verzinnen hoe het zal klinken, elke song moet een eigen wereldje hebben. Ik twijfel vaak, maar dat is goed. Ik heb geen antwoorden, maar ik zoek tenminste wel om iets uit te drukken. Het lukt me steeds beter, om iets over de mensen te zeggen, heb ik het gevoel.»

HUMO Zoals in ‘Tienduizend zwaluwen’, waarin je veel suggereert en weinig vertelt.

De Jong «Verhalen over helden inspireren, maar in deze wereld is niemand een held. Daar gaat het over. Ik stel me in dat liedje een soort onbenoemde oorlogssituatie voor: ik ken jou, maar op een dag moet je weg, en ik durf je niet te helpen. Dat geldt voor iedereen hier op straat: niemand zal in zo’n situatie ter hulp schieten, ik ook niet. Dat is tragisch, en dan kun je enkel zeggen: ‘Ik heb je gekend / Ik weet wie je bent’.»

HUMO ‘In een vluchtende menigte / Ik herkende je meteen’: is het gek als ik daarbij aan dat meisje in het rood uit ‘Schindler’s List’ moet denken?

De Jong (verbaasd) «Verdomd, ja! Dat had ik er zelf niet eens in gezien, maar het klopt. Ik had nochtans niet noodzakelijk de Tweede Wereldoorlog in gedachten, maar eerder iets universeels, want je ziet zulke dingen nu net zo goed op tv.»

HUMO Heeft ‘Trein vuur dageraad’ invloed gehad op de muziek die je op dit moment schrijft?

De Jong «Ja. Ik probeer al heel mijn leven vrolijke muziek te maken. Dat is nog nooit gelukt, maar misschien is het er nu de tijd voor.»

HUMO ‘Wespen op de appeltaart’ had een vrolijk liedje kunnen zijn, maar je saboteerde de blije melodie met een donkere tekst.

De Jong «Ja. Misschien is dat ook gewoon het beste. Dat je jezelf laat struikelen, en per ongeluk verdwaalt in wat eerst bijzaak leek. Jezelf saboteren? Ja, da’s een goeie.»

‘Trein Vuur Dageraad’ van Spinvis verschijnt op 28 april bij Excelsior.

Spinvis speelt op 23 juni op Down the Rabbit Hole in Beuningen (NL). De optredens in de AB (4 mei) en op OLT Rivierenhof (27 juni) zijn uitverkocht.

null Beeld
Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234