Staatssecretaris van Buitenlandse Handel: Pieter De Crem trekt aan de noodrem

Het jaar 2016 was niet al te florissant, zélfs niet voor staatssecretaris voor Buitenlandse Handel Pieter De Crem.

'Ons probleem is: we geven niet de indruk dat we de zaken onder controle hebben'

HUMO Uw politieke gutfeeling bent u nochtans niet kwijt. In maart alludeerde u in een interview met De Morgen al op een verrassende overwinning van Donald Trump.

Pieter De Crem «We hebben aan deze kant van de oceaan niet altijd de juiste informatie gekregen over wat zich aan de andere kant aan het afspelen was. Eind maart, op een vergadering waar ook voormalig Amerikaans ambassadeur Howard Gutman aanwezig was, heb ik de overwinning van Trump inderdaad voorspeld, voor een gezelschap waar die boodschap op een behoorlijk koude steen viel. Na de televisiedebatten heb ik even gedacht dat zijn kansen geslonken waren, maar hij heeft zich tijdens het laatste debat herpakt. Ik was overtuigd dat hij het zou halen: een residu van de vele contacten die ik heb gehad in de States. Ik zag wat er aan het gebeuren was. De opkomst van Sanders, het ongenoegen van vele gewone Amerikanen over de tweede legislatuur van Obama... Zelfs binnen de Democratische Partij – die ik het beste ken – was het gevoel: ‘We’re not on the right track.’ Maar zulke twijfels werden onmiddellijk onder het tapijt geveegd: ‘We hebben de Koreanen aan onze kant. En de Bolivianen.’ Ze staarden zich blind op allerlei gekke nichecategorieën van de bevolking.»

HUMO En intussen verloor men de verarmde buitenwijken en het platteland uit het oog?

De Crem (wuift) «Dat is de achterafverklaring die overal is gemaakt. De Trump-beweging omhelsde meer dan de blanke werklozen uit de Midwest: 48 procent van zijn kiezers zijn vrouwen, veel nieuwe Amerikanen hebben voor hem gekozen. Ook de analyse van stad versus platteland is te zwart-wit. Ik was laatst in Texas: Houston, Dallas en San Antonio zijn ook metropolitan areas, en daar hebben de Republikeinen goed gescoord. Net als in bepaalde groeisteden in het Noordoosten: in Providence, waar ik eveneens geweest ben, voelden ook veel mensen zich niet betrokken. Het ongenoegen zat veel dieper dan men denkt.»

HUMO Hoe wordt in Texas uitgekeken naar het presidentschap van Trump?

De Crem «Net als bij ons: afwachtend. Texas is Republikeins territorium, maar toch vooral Bush-land. Men stelt er samen met ons vast dat de president elect een andere houding aanneemt dan tijdens de campagne: men zal zijn eerste 100 dagen afwachten. Houston is overigens het epicentrum van de Amerikaanse petrochemie: mensen van Chevron en Exxon vertelden dat de klimaatstandpunten van Trump haaks staan op de strategie die zij al jaren voeren. De oliemaatschappijen erkénnen de opwarming van het klimaat en hebben al miljarden geïnvesteerd in hernieuwbare energie.»

HUMO Puur economisch werd een verkiezing van Trump gezien als een rampscenario.

De Crem «Vooral buiten de Verenigde Staten. Alle verkiezingen zijn lokaal, vooral die in de Verenigde Staten.»

HUMO Het bedrijfsleven kan toch niet blij zijn met de protectionistische, isolationistische bedoelingen van Trump?

De Crem «Dat baart zorgen, ja, want je kan in de petrochemie moeilijk business doen als de president zegt: ‘Hier komt geen moslim meer binnen.’ Gelukkig zitten er in de omgeving van Trump veel Republikeinen die wel in vrijhandel geloven en snappen dat het dramatisch zou zijn om de markten af te sluiten. (Denkt na) Eigenlijk heeft zich iets eigenaardigs voltrokken, nietwaar? Trump heeft de verkiezingen gewonnen met een zeer Democratisch programma, een scherpere versie van de New Deal. Overheidsstimulatie. Investeringen. Deficit spending. Friedman is aan de kant geschoven, het is al Keynes wat de klok slaat.»

'Ik heb geweigerd om een prominente rol te spelen in de Vlaamse regering. Van alle CD&V'ers ter wereld ben ik degene die het grootste federale imago heeft'

HUMO U bent er met andere woorden gerust in. U vergeleek zijn verkiezing eerder al met die van Ronald Reagan, die ook weggezet werd als een acteurtje.

De Crem (roert in zijn koffie) «Tweederangs, in het beste geval, in slechte B-films.

»Het geopolitieke belang van de VS is achteruitgegaan tijdens de laatste legislatuur van Obama, maar de VS is nog altijd de grootste economie ter wereld. Trump heeft zwaar ingezet op jobcreatie en daarvoor zal hij buitenlandse investeerders nodig hebben. Ook die van ons. België is de négende buitenlandse investeerder in de VS: vóór Rusland, Spanje en Australië. Belgische bedrijven creëren elke dag tussen de 220.000 en 250.000 industriële jobs in de VS. Bovendien is de Amerikaanse consumptiemarkt niet meer puur op het binnenland gericht: hij zal ook producten moeten invoeren. Er is wel één ding: ten aanzien van China blijft hij bij zijn standpunt.»

HUMO Trump wil invoertaksen heffen op de Chinese producten die nu aan dumpingprijzen de Amerikaanse markt overspoelen. Hij wil zich ook terugtrekken uit het TPP – het Trans-Pacific Partnership, een handelsakkoord tussen landen rond de Stille Oceaan.

De Crem «Een aantal strategische partners in de regio is daar niet tevreden mee, want de geopolitieke macht zal door het numerieke gewicht naar China verschuiven. Men vreest de expansionistische politiek van China in de Zuid-Chinese zee, Australië begint dat zelfs te voelen. Maar we moeten vooral dedramatiseren. Trump is net als Reagan een dealmaker. Als hij het wil waarmaken zal hij deals moeten sluiten: met de kiezer, over het klimaat, met zijn handelspartners.

»Naast het TPP heb je ook TTIP, het Transatlantic Trade and Investment Partnership tussen de EU en de VS, waarover nu nog onderhandeld wordt. Ook daarover zal Trump een deal moeten sluiten. TTIP zal er komen, maar het zal een Trump-TTIP worden. Het zal op zijn voorwaarden zijn, en dat is misschien niet noodzakelijk slecht.»

HUMO Hoezo?

De Crem «Precies omdat zijn programma zo gericht is op jobcreatie en grote infrastructuurwerven. Veel van onze firma’s zijn goed geplaatst om een graantje mee te pikken van grote openbare werven. België zou dus weleens kunnen profiteren van een Trump-TTIP. Hij gaat Europa sowieso nodig hebben. Elke Amerikaanse president heeft een eerste partner nodig, en dat zal onwillekeurig Europa worden.»

HUMO En niet Rusland, ondanks alles?

De Crem «Serieus blijven, hè: we hebben het over Amerika. (Grijnzend) China zal het ook niet worden.»

HUMO Stemt zijn regeringsvorming tot optimisme? Het wordt een club naar zijn evenbeeld: blank, bejaard en puissant rijk.

De Crem «Aha, the government of the billionaires! Het is een mythe te denken dat de Democraten geen uitstaans hebben met miljardairs: zij zijn de partij van de grote industriële groepen.»

HUMO Hebben die billionaires genoeg voeling met de verarmde Amerikanen uit de Midwest die hun hoop op Trump hebben gesteld?

De Crem «Veel van hen zijn selfmade men: ze vallen samen met de Amerikaanse droom. Of Trump de mensen meekrijgt, zal afhangen van de mate waarin hij zijn tewerkstellingspolitiek kan realiseren.»

HUMO Wel onuitgegeven: met buitenlandminister Rex Tillerson zit een huisvriend van het Kremlin in de Amerikaanse regering.

De Crem «So what? Henry Kissinger had de naam een vriend van de Chinezen te zijn. Ik heb zelf natuurlijk ook een bijzondere relatie met het Cremlin: zo wordt het gemeentehuis van Aalter genoemd. Ik zou zeggen: afwachten.»

HUMO We zullen wellicht nooit weten of Trump op de hoogte was, maar het is stilaan duidelijk dat het Kremlin onder meer met hackings de verkiezingsuitslag heeft proberen te beïnvloeden.

De Crem «Hoeveel miljoenen mails worden er elke dag niet gehackt? Soms wordt dat uit China aangestuurd, meestal vanuit Rusland. Dat gezegd zijnde: ik vind dat we moeten investeren in stabiele relaties met Rusland. Want ik ben verontrust. Rusland heeft unilateraal grenzen die al vastliggen sinds de Conferentie van Jalta veranderd, zonder dat iemand heeft ingegrepen. Ons enige antwoord: geen appels en peren meer exporteren naar Rusland. Versta me niet verkeerd: ik blijf erbij dat de economische sancties tegen Rusland nut hebben.»

'Men heeft er zwaar op aangedrongen dat ik staatssecretaris zou worden, het was bijna de processie van Onze-Lieve-Vrouw van Fatima.'

HUMO Sommige specialisten zien parallellen met 1914, toen Europa naar WO I slaapwandelde. Jonathan Holslag zegt onomwonden: ‘We marcheren naar de loopgraven.’

De Crem «De wereld zag er totaal anders uit. Eén derde van de wereldbevolking woonde in Europa. Na de Tweede Wereldoorlog was dat nog een vijfde, nu nog een twintigste. Nogmaals: Rusland baart me zorgen. Hun agressieve houding jegens de Baltische staten, door sommigen afgedaan als spielerei, is gevaarlijk. We moeten de zaken anders aanpakken. De houding ten aanzien van Rusland zal de band tussen de VS en Europa testen.»

HUMO Hebt u na de moord op de Russische ambassadeur in Turkije teruggedacht aan Sarajevo in juni 1914?

De Crem «Over deze moord weten we niet veel: handelde de man alleen of in opdracht? En zo ja, van wie dan? Nogmaals, ik wil mij hoeden voor scheeftrekkingen: de wereld zit totaal anders in mekaar, we leven in een multipolaire wereld met een andere dynamiek en evenwichten.»

HUMO Intussen gebeurt allerlei vreselijks in Aleppo – zoals de moordenaar van de ambassadeur schreeuwde – en de wereld doet wéér niets.

De Crem «Ook daar speelt Rusland zijn rol. Zolang zij Assad steunen, zal de impasse blijven duren.»

HUMO Erdogan, Poetin, Assad: met die mannen hebben we te maken.

De Crem «De internationale gemeenschap draagt een grote verantwoordelijkheid voor hetgeen in Syrië en Aleppo gebeurt. De houding van de VS was bijzonder weinig standvastig. Ik heb twee keer aankondigingen gehoord over ‘overschreden grenzen’, en vervolgens is er niets gebeurd. België was bereid om deel uit te maken van een coalition of the willing, er lag een plan op tafel om Syrië te hertekenen, en dat nieuwe Syrië zouden we met een vredesmacht afdwingen. Daar zijn we tekortgeschoten.»

HUMO Alsof het allemaal nog niet erg genoeg was, lieten zowel Poetin als Trump vorige week weten dat ze hun kernarsenaal willen updaten. Onrustwekkend, toch?

De Crem «Laten we hopen dat Washington en Moskou geen stap terugzetten in de tijd en dat de bestaande akkoorden gehandhaafd worden. Ons land moet op internationaal vlak een voortrekkersrol blijven spelen in nucleaire ontwapening, al kan die niet eenzijdig zijn. Bovendien herinneren deze uitspraken er ons aan dat we helaas nog altijd niet in een kernwapenvrije wereld leven.»


Met Astrid op reis

HUMO Als staatssecretaris voor Buitenlandse Handel reist u wat af. Hebt u een idee hoeveel uren u in het vliegtuig hebt doorgebracht?

De Crem (mijmerend) «Hoeveel kilometer heb ik gevlogen? (Blaast) Geen idee. Als minister van Defensie heb ik ook veel gevlogen, vaak naar zeer exotische bestemmingen zoals Mali en Afghanistan. We vlogen ’s nachts, tot grote ergernis van sommige leden van mijn kabinet. Ik kan perfect slapen op het vliegtuig en je wint er een dag mee. Anderen hebben veel moeten vliegen om het te leren (lacht).»

HUMO Waar gaat het dit jaar naartoe?

De Crem «Er staan economische missies naar Zuid-Korea en Ivoorkust op het programma, onder leiding van prinses Astrid. En ik leid economische zendingen naar onder meer Atlanta en de Emiraten.»

HUMO U heeft uw werk, zo te horen. Maar er zijn mensen die twijfelen aan uw nut. Bart De Wever is zo iemand: ‘Wat steekt Pieter De Crem heelder dagen uit?’

De Crem (Schokschoudert) «Tja. Ik kan daar allemaal goed tegen.»

HUMO U was indertijd een geestelijke vader van het kartel tussen CD&V en N-VA: van je vrienden moet je ’t hebben.

De Crem «Niet alleen geestelijk: ik heb er ook fysiek veel tijd in gestoken. Voor de rest, ach... Hoe luiden de vergelijkende trappen van vijandschap alweer? Vijand, grote vijand, politieke vriend? (lacht)»

HUMO De Wever is niet de enige die kwaadspreekt. Wat ik allemaal over u in de kranten heb gelezen: ‘Verzekeraar van de wapenindustrie’, ‘chaperon’, ‘het prototype van de machtspoliticus’, ‘staatssecretaris van Luxereizen’.

De Crem «Is dat alles? Toen ik defensieminister en fractieleider was, kreeg ik nog meer naar het hoofd geslingerd. Dat is natuurlijk nog niets in vergelijking met wat ik over de anderen zeg (lacht)

HUMO U vindt zichzelf nuttig?

De Crem «Ik kan alleen maar vaststellen dat onze bedrijven tijdens de missies zinvolle contacten leggen en naar huis terugkeren met gevulde orderboekjes. Ik begrijp dat het frustrerend is voor andere bestuursniveaus dat ze niet kunnen doorstoten naar de hoogste regeringskringen. Misschien heb ik persoonlijk ook enige troeven: als je al een tijd meedraait op dit niveau, begin je wat mensen te kennen, waardoor de deuren opengaan. »

HUMO Kunt u uw waarde in geld uitdrukken? Wat is de optelsom van de contracten die tijdens de missies worden afgesloten?

De Crem «Eigenlijk is er maar één iets dat telt: de kwalificatie die onze bedrijfsleiders toedichten aan de rol van de staatssecretaris voor Buitenlandse Handel.»

HUMO En die is?

De Crem «Dat het verdraaid goed vooruitgaat met De Crem (lacht).»

HUMO Intussen zit u ook in de werkgroep die de gevolgen van de brexit moet milderen.

De Crem «Ik denk dat ik me daar nuttig kan maken: ik heb hier en daar contacten. In januari ontmoet ik de bevoegde Britse minister: Liam Fox was vroeger minister van Landsverdediging.»

HUMO Gaat de brexit ons veel kosten?

De Crem «We moeten ons geen illusies maken: de Britten gaan doorzetten. Maar gaat het ons kosten? (Denkt na) Onze bedrijven zijn historisch geworteld in Groot-Brittannië, en op korte termijn kan de lage koers van het pond hen parten spelen. De Britten zijn er in elk geval van overtuigd dat het voor hén een goede zaak zal zijn. Ze denken dat ze bilaterale akkoorden zullen sluiten die hen verder brengen. Ik vermoed dat het op de lange termijn schadelijk zal zijn voor hun economische groei. De Europese Unie is hun belangrijkste afzetmarkt – pas daarna komt de VS – en die Europese markt is zodanig gestandaardiseerd dat ze ’t moeilijk zullen krijgen als ze zich eraan onttrekken. Ze gaan dan wel prat op hun goeie relatie met de landen van de Commonwealth, maar of dat voldoende zal zijn... Ik betwijfel het.»


Kerststalrel

HUMO Niemand kan het beter weten dan u: hoe goed is het imago van België in het buitenland?

De Crem «Buiten Afrika en de Grote Meren – waar we door onze historische rol een zekere zichtbaarheid hebben – valt België samen met Brussel. Voor de VS is Brussels de hoofdstad van de NATO, voor de rest van de wereld de hoofdstad van de Europese Unie. Maar er worden veel vragen gesteld over ‘Brussels’. En dus over België en Europa.»

HUMO Over de aanslagen?

De Crem «De vragen die de eerste minister van Japan mij stelt: ‘Hoe gaat u de vluchtelingenproblematiek aanpakken?’ ‘Wat doet u met het moslimterrorisme?’ Diezelfde vragen worden gesteld in Texas. Tussen haakjes: pas nadat ik had verteld dat wij in België ook een Texas hebben, wat overigens voor enthousiasme zorgde. ‘De Texasrakkers’ kreeg ik niet uitgelegd. Maar dus: ‘When are you going to close your frontiers?’ Dat is het beeld dat ze van België en Europa hebben: ‘What are you going to do with the growing islamisation of Europe?’»

HUMO Men percipieert dat als een probleem?

De Crem «Een gigantisch probleem. Omdat wij ook niet de indruk geven dat we de zaken onder controle hebben. Dat is nefast voor de handelspositie van België.»

'Ik ben een pacifist, maar ik kan het goed wegsteken.'

HUMO Is het daarom dat u enige tijd geleden plots de trom roerde over de migratieproblematiek? Uw forse taal was opvallend omdat Sabine de Bethune, Herman Van Rompuy en Steven Vanackere net in de beste kersttraditie hadden opgeroepen tot solidariteit.

De Crem «Kerst is voor mij: rond de tafel zitten en over alles kunnen spreken.»

HUMO Ook Wouter Beke legde in een scherp opiniestuk de nadruk op menselijke verbondenheid en broederlijkheid.

De Crem «Ik heb dat stuk gelezen op de website, om twaalf uur ’s nachts. Ik vond het eigenlijk meer een essay over de omgang met cultuur en tradities dan een opiniestuk. Pas op, de essayistiek is een mooi genre. Mijn punt: we kunnen waarden als broederlijkheid, solidariteit en verbondenheid maar aanhouden als er een draagvlak blijft bestaan. Soms lijkt men de impact van de aanslagen van 22 maart te vergeten. Er zijn mensen gestorven in naam van één enkele godsdienst, en als iemand daar vragen bij stelt, noemt men die egoïstisch. Maar veel mensen vinden dat heel belangrijk. Zoals veel mensen de Zwarte Piet-discussie belangrijk vinden. En de discussie over de islam. Mensen komen naar mij: ‘Pieter, dat bestaat toch niet, de Belgische islam?’»

HUMO U pleit voor assimilatie?

De Crem «Ja.

»Ik kan toch alleen maar vaststellen dat de integratie in België compleet mislukt is? Onder onze ogen. Vijfendertig jaar geleden, ik zat nog op het internaat van het jezuïetencollege, moesten we in de geest van de Heilige Ignatius van Loyola goede werken doen. Wij gingen naar Molenbeek en ik zag er toen al hoe mensen in een totaal parallelle wereld leefden en zich maatschappelijk organiseerden. »

HUMO Wat verstaat u onder assimiliatie?

De Crem «Dat mensen, wanneer ze aankomen in een nieuw land, alle normen en waarden van het gastland appreciëren en het land van herkomst achter zich laten. De eerste generatie is nog relatief goed geïntegreerd, de tweede veel minder. De derde generatie brengt Syriëstrijders voort.»

HUMO Ik zie in de concentratieschool van mijn zoons vooral veel mensen die hard werken en hun kinderen met de fietskar naar de opvang brengen.

De Crem «Tant mieux. Ik zie dat het er in dé migratielanden bij uitstek, Amerika en Canada, anders aan toe gaat. Ik ben eens op zo’n US Citizenship Oath Taking Ceremony geweest: die mensen schrijven zich helemaal in het Amerikaanse verhaal in.»

HUMO De Amerikanen gaan tegelijk minder verkrampt om met anders zijn: in de New Yorkse metro zijn de opschriften meertalig Engels-Spaans-Koreaans.

De Crem «Ho, maar ik denk soms dat we het Engels in Brussel als voertaal moeten invoeren: het zou veel problemen oplossen. Talenkennis is belangrijk, maar de tijd van ‘Eén volk, één taal’ is allang voorbij.

»Het politiek correct denken maakt een onderscheid tussen twee soorten mensen: groepsegoïsten en groothartigen. Wie vragen stelt, behoort tot de eerste categorie, waar niet mee te leven valt. We zijn nu 2016 en de maatschappij staat onder druk. Niet militair, maar religieus en cultureel. Wanneer in ziekenhuizen mensen zorgen weigeren omdat de dokter niet het juiste geslacht heeft: waar gaan we naartoe?»

HUMO Weinig mensen zullen dat oké vinden.

De Crem «Men kan het draaien of keren gelijk men wil: de problemen zijn door de toevloed van vluchtelingen in alle hevigheid opgeflakkerd.»

HUMO Paus Franciscus heeft de vluchtelingen eerder dit jaar een geschenk genoemd.

De Crem «Het was het jaar van de barmhartigheid: ik ben naar de sluiting geweest in Rome. Barmhartigheid is voor een christendemocraat een grote deugd. Het betekent dat je geeft aan iemand wat hem toekomt, maar het is ook: zorgen dat het draagvlak blijft bestaan opdat de maatschappij blijft draaien. Streng maar rechtvaardig.»

HUMO U bent het boegbeeld van de rechterzijde van uw partij. Maar blijkbaar weegt u niet zwaar: uw partij helt nog altijd naar links binnen de regering.

De Crem «Ik heb het al gezegd: de indruk dat wij in de regering zitten om een syndicale agenda uit te voeren, is voor een volkspartij als de CD&V contraproductief. Daarom scoren we niet zo goed in de peilingen. Mensen verwachten van ons een maatschappijvisie die breder is dan één bepaalde agenda: de syndicale of de fiscale. De christendemocratie en fiscaliteit: dat gaat niet goed samen. Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt.»

HUMO Juist: u bent een koele minnaar van de vermogensbelasting die uw partij zo graag wil.

De Crem «Ik heb te vaak meegemaakt dat belastingsverlagingen belastingsverhogingen worden. Deze regering wil de fiscale druk verlagen, en nu hebben we het stilaan over de verlaging van de verhoging en de verhoging van de verlaging: daar zijn de mensen niet mee bezig.»

HUMO De linkse koers van de CD&V werkt coalitiepartner N-VA duchtig op de zenuwen. De kerststalrel was de zoveelste kink in de kabel. Wat is er aan de hand?

De Crem «De verhouding tussen de N-VA en de CD&V is die tussen de grootste en de tweede grootste partij in een coalitie. (Denkt na) De dag van de verkiezingen kwam ik op het partijbureau: iedereen zat daar in zak en as. Ik heb toen gezegd: ‘We zijn met onderscheiding tweede.’ Het was een goed resultaat in de gegeven omstandigheden. In Oost-Vlaanderen hebben we zelfs een zetel gewonnen: daardoor werd het mathematisch mogelijk om de vorige coalitie voort te zetten, iets wat ik overigens absoluut niet wilde. Ik was één van de pleitbezorgers van deze coalitie. Ik kan me niet herinneren dat er tegenstemmen waren voor het regeerakkoord. We hebben ons gebonden aan het hervormingsprogramma, en het is in ieders belang dat we loyaal de politieke agenda uitvoeren.»

HUMO Het helpt niet als jullie mekaar blijven uitschelden.

De Crem «Ik heb soms de indruk dat ik de enige ben die de verdiensten van deze regering naar voren brengt. De pensioenleeftijd is verhoogd: dat is een afspraak met de toekomst. We hebben in de privésector 105.000 jobs gecreëerd.»

HUMO Veel nieuwe jobs zijn flexi-jobs.

De Crem «Veel mensen willen flexibel kunnen werken in de vierentwintiguurseconomie. Ik zie niet veel commotie over de flexi-jobs, en al helemaal niet bij de mensen die ze willen invullen. Waar was ik gebleven? Ah ja, we hebben de lasten verlaagd. Een verdienste.»

HUMO De begrotingen verdienen dan weer geen schoonheidsprijzen.

De Crem «Juist: dat is één van de grote uitdagingen van deze regering. We moeten het tekort en de schuld terugdringen. Als we écht verantwoordelijkheidszin willen tonen, moet dat naar beneden.»


Bloedende knieën

HUMO U lijkt aardig in uw sas als staatssecretaris. Toen uw nieuwe functie werd aangekondigd, werd die nochtans gezien als een degradatie.

De Crem «Het was een heel eigenaardige regeringsvorming, hè? De grootste partij van het rijk wilde het premierschap niet op zich nemen: onuitgegeven. Kwam erbij: de discussie over de post in de Europese Commissie. Dat is allemaal in onderhandeling gekomen, waardoor CD&V het uiteindelijk met een minister minder moest doen.»

HUMO CD&V hield er rekening mee dat u een staatssecretariaat zou weigeren. Misschien hoopte men dat zelfs?

De Crem «Men heeft, euh, zwaar aangedrongen, het was bijna de processie van Onze-Lieve-Vrouw van Fatima – ik heb geen bloedende knieën gezien, maar het scheelde niet veel.»

HUMO Klopt het dat mensen uit uw entourage een staatssecretariaat te min vonden?

De Crem «Op zo’n moment moet je helemaal zélf beslissen. Ik heb... (Denkt na) Hoe zal ik het zeggen? Toen de vraag kwam heb ik laten weten dat ik na een zeer goed verkiezingsresultaat – Oost-Vlaanderen is de enige plek waar we een zetel hebben bijgewonnen – op...»

'De eerste generatie migranten is nog relatief goed geïntegreerd, de tweede veel minder. De derde generatie brengt Syriëstrijders voort'

HUMO Op meer had gehoopt?

De Crem «De onderhandelingen zijn niet goed gelopen voor ons. Anderen vinden dat ook – ook degene die later commissaris zijn geworden. Het premierschap is ons ontglipt: dat vind ik nog altijd de schaduwzijde van deze regering.»

HUMO Kris Peeters had eerste minister moeten worden?

De Crem «Een CD&V’er. En als het een CD&V’er moest zijn, dan Kris Peeters. Maar dan was Marianne Thyssen geen commissaris geworden. Dat zijn de afwegingen die je maakt. (Denkt na) Ik moet wel zeggen: ik had de vraag gekregen om een prominente rol te spelen in de Vlaamse regering, en dat heb ik geweigerd. Van alle CD&V’ers ter wereld ben ik degene die het grootste federale imago heeft.»

HUMO In oktober was u gaan studeren aan de universiteit van Harvard. Levenslang leren wordt aangemoedigd, behalve in uw geval: u werd teruggefloten.

De Crem «Kijk: ik heb iedereen ingelicht, that’s it. De afspraak was dat ik zou terugkomen voor de regeerverklaring, al de rest is blabla. Ik ben uiteindelijk moeten terugkomen, ja, voor mondelinge vragen. Maar er waren geen vragen. Ik moest terugkomen voor de regeerverklaring en er wás geen regeerverklaring (lacht).»

HUMO Vond u het vernederend dat de premier u terugriep?

De Crem «Neuh. Maar ik heb gezegd wat ik erover te zeggen heb. Niets is ten koste van de belastingbetaler gegaan.»

HUMO U wordt 55 volgend jaar. Een rond getal, een mooi moment voor een evaluatie. Heeft u uit uw carrière gehaald wat erin zat?

De Crem «Natuurlijk. Ik ben jong in het parlement gekomen, ik was 33, en heb alle stadia doorgemaakt. Tijdens mijn zeven jaar op Defensie heb ik alles gedaan wat moest gedaan worden, en dan was het ook genoeg geweest. Ik ben trouwens een pacifist, wist u dat? Maar ik kan het goed wegsteken. Hahaha. Ik ben ingevallen als vicepremier. We hebben toen veel kunnen realiseren. We hebben het tekort teruggebracht van 4,4 naar 2,8 procent en zo de Europese boete ontlopen.»

HUMO U lijkt wel heimwee te hebben.

De Crem «De waarheid heeft ook rechten: de regering-Di Rupo heeft BHV laten stemmen, allesbehalve een certitude. Ik heb er wel voor moeten dreigen met een regeringscrisis – weliswaar intern.»

HUMO Maar toch: u stond te boek als de dauphin van de christendemocratie, maar u bent nooit naar de echte top doorgegroeid. U bent een paar keer op Yves Leterme gebotst.

De Crem «O, maar dat is klaar: op een gegeven moment heeft de partijtop voor Yves Leterme gekozen en dus niet voor mij.»

HUMO Leterme is wél premier geworden en heeft een internationale carrière uitgebouwd.

De Crem «Hij is premier geworden, dat klopt, maar eerst hebben we wel nog verkiezingen moeten winnen en een kartel moeten smeden. Die internationale carrière laat ik buiten beschouwing, want dat hangt af van ongelofelijk veel toevalligheden. Carl Bildt was zo iemand die voorbestemd was om baas te worden. Van de NAVO of de EU, of alle twee: door een plotse conjunctie van zaken is het er nooit van gekomen.

»Wat wél zo is: ik ben een standenloze binnen een standenpartij. Sommige mensen vinden dat het summum. Ik heb ook vaak gebruikgemaakt van die intellectuele, politieke en misschien zelfs fysieke vrijheid, maar…»

HUMO De vrijheid heeft u ook veel gekost?

De Crem «Dat weet ik niet, maar ik weet wél dat ik meer inspanningen heb moeten doen dan anderen. Dat in elk geval.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234