Stephan Sanders - Iets meer dan een seizoen

Toen Anil Ramdas, Surinaams emigrant, begin jaren 90 volop bezig was Nederland te veroveren, vroeg ik hem of hij een gelukkig migrant was. Maak er maar ‘migrant met geluk’ van, zei hij. Dat geluk bleef niet duren. 16 februari 2012 was zijn vierenvijftigste en laatste verjaardag, omdat hij dat zelf zo gewild had: Ramdas pleegde zelfmoord, nadat de hoofdfiguur in zijn laatste roman ‘Badal’ dat ook al gedaan had.

De kop van het stuk destijds in Humo was: ‘Stap ik bij de slager binnen, zie ik ze denken: dat wordt gehakt.’ Ramdas was er gevoelig voor als hij op z'n huidskleur gepakt werd, tegelijk besefte hij dat hij als gekleurd intellectueel een voordeel had: door zijn eigen herkomst centraal te stellen had hij in de Lage Landen een origineel verhaal, kon hij zoals zijn grote voorbeeld V.S. Naipaul dat in Engeland deed de gouddelver van zijn eigen leven worden.

Na een opmerkelijke doortocht bij VPRO's ‘Zomergasten’ mocht Ramdas voor de VPRO ook tv gaan maken; dat deed hij enkele jaren ook samen met zijn buddy Stephan Sanders. Sanders heeft ook een voorouder met een kleurtje, dat schiep een band (eerste ontmoeting: ‘Maar jij bent ook bruin!’), al is dat woord te zwak: broers werden ze. Een ‘folie à deux’ noemt Sanders het in ‘Iets meer dan een seizoen’ (De Bezige Bij). De folie bleef niet duren, de laatste jaren evolueerden de twee weg van elkaar. Daar heeft Sanders nu onvermijdelijk schuldgevoelens over, maar die lopen een hard, eerlijk geschrift niet in de weg.

Het is overigens een vreemd in memoriam geworden, omdat Sanders het versnijdt met een andersoortig verhaal: in 2010 was hij writer in residence in de nieuwbouwstad Almere, waar dat voorjaar veel om te doen was omdat Geert Wilders daar piekte bij de gemeenteraadsverkiezingen. Voor Ramdas aanleiding tot veel politiek verdriet, Sanders bleef er rustiger bij: het is een voorbeeld van hun groeiende meningsverschillen. De kiezers van Wilders noemde Ramdas ‘white trash’ - niet zijn gelukkigste politieke interventie.

Waarom Ramdas met Almere combineren? Aan de bouw van Almere werd in 1976 begonnen, Ramdas kwam in 1977 aan, en deze nieuwbouw-Nederlander viel ook voor de rust, reinheid, regelmaat die zo'n nieuw gebouwde stad uitstraalt. Als sociaal geograaf was hij ook in dit soort urbanisatie geïnteresseerd. Het mag een smalle basis lijken voor die combinatie, maar Sanders maakt er wat van. En hij is een sierlijk denker die even goed een stad als een vriend kan observeren: uiteindelijk raken zowel Sanders als Almere toch goed bedeeld in dit bondige, frisse essayistische geschrift.

De stad Almere is een compromis met de werkelijkheid, stelt Sanders. Zijn ambitieuze vriend Ramdas duldde voor zijn bestaan uiteindelijk geen compromis: de angst voor zijn eigen middelmaat deed hem ten onder gaan.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234