null Beeld

Steven Johnson - Londen, spookstad

'Wanneer een man Londen beu is, is hij het leven beu.' Het was 1777 toen James Boswell die beroemde woorden van dr. Samuel Johnson optekende. Zou hij zeventig jaar later nog altijd zo'n grote minnaar van zijn stad geweest zijn?

In 'Londen, spookstad' (Meulenhoff) schildert Steven Johnson het monster Londen zoals het er rond 1850 uitzag: tweeënhalf miljoen mensen op mekaar in een cirkel met een omtrek van maar vijftig kilometer. De stank van overlopende beerputten en kelders vol stront moet ondraaglijk geweest zijn. Geregeld maaiden cholera en andere besmettelijke ziekten honderden Londenaars neer. Zo ook in 1854, toen op een paar weken meer dan zeshonderd mensen stierven.

Johnson beschrijft de cholera-uitbraak van dat jaar bijna van uur tot uur. Niet omdat die op zich zo uitzonderlijk was, maar omdat één eigenzinnige arts, John Snow, in die dagen het verband ontdekte tussen drinkwater en cholera. Tot op dat ogenblik ging het Londense stadsbestuur ervan uit dat cholera en andere ziekten verwekt werden door bedorven lucht, zeg maar stank. In haar ijver om de kwalijke geuren te verdrijven had de stad een rioleringsnet aangelegd waarvan de Theems de grootste ader was. Die riolen maakten op vele plaatsen contact met de waterleiding en met drinkwaterpompen. Maar geen mens die eraan dacht dat daar de oorzaak van de epidemie kon liggen. Ook voor John Snow was het verband niet meteen duidelijk. Het tekende zich uiteindelijk letterlijk af op een kaart die hij zelf had samengesteld met gegevens over de choleradoden, de overlevenden en de buurtpompen. Die historische kaart (dit boek heet in het Engels niet toevallig 'The Ghost Map') geldt vandaag als het begin van de moderne epidemiologie. Johnson beschrijft dit kantelmoment in de medische geschiedenis en de stadshygiëne met zoveel kleur en vaart dat er een kleine victoriaanse roman ontstaat, met personages en decors die van Dickens hadden kunnen zijn, maar dan zonder diens sentimentele clichés. Helaas sluit Johnson, een overenthousiaste New Yorker, zijn boek af met een lang en geheel overbodig hoofdstuk over de stralende toekomst van 's werelds megasteden. Deze 'medische thriller' begin je dus best niet achterstevoren te lezen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234