Strafpleiters Kris Luyckx en Walter Damen, de bad boys van de balie: 'Wij worden soms betaald met misdaadgeld, ja'

De vriendschap tussen de bekende Antwerpse strafpleiters Walter Damen en Kris Luyckx begon eind jaren 80. Later vonden ze elkaar terug in de rechtszaal in geruchtmakende strafzaken als die over Sharia4Belgium en Kim De Gelder.

'Wij worden soms betaald met misdaadgeld, ja. Bakkers en autoverkopers moeten toch ook niet aan hun klanten vragen waar het geld vandaan komt?'

Walter Damen (46) en Kris Luyckx (47) studeerden samen rechten in Antwerpen, ze rolden bijna per toeval in het strafrecht en groeiden uit tot golden boys die vaak slechteriken verdedigen. Het zijn showadvocaten, strak in het pak en met een piekfijn kapsel. Ze delen de liefde voor het voetbal – Damen voor Beerschot, Luyckx voor Anderlecht – en hebben een verleden in de politiek. Toch denken ze niet over alles hetzelfde. Over terreur, bijvoorbeeld.

HUMO Meester Damen, u hebt net het boek ‘De islam in 51 vragen en antwoorden’ uitgebracht. Waarom?

Walter Damen «Het zijn antwoorden op vragen die jonge moslims vaak hebben. Mag ik op een feestje blijven waar men alcohol drinkt? Mag ik een vrouw een hand geven? Moet ik als vrouw een sluier dragen? De antwoorden, met verwijzingen naar Koranverzen, zijn geformuleerd door imam en islamdocent Brahim Laytouss en ondertekend door meer dan honderd imams in Europa. De hoofdconclusie is wel dat de islam een heel liberale godsdienst is, zolang je ze maar op de juiste manier interpreteert.»

HUMO Heeft de islam een handleiding nodig?

Damen «Ja. Het christendom heeft een paus met een bestuursapparaat dat richtlijnen uitvaardigt. Wie het Oude Testament letterlijk volgt, zou zich ook geroepen kunnen voelen om alle niet-christenen te doden. De islam heeft geen overkoepelende structuur en kan tussen Sarajevo en Saudi-Arabië enorm van aard verschillen. Sommige predikers verspreiden een radicale vorm die aanlokkelijk kan zijn voor mensen die weinig van de Koran kennen. Dit boek biedt een gematigd en correct alternatief.

»Veel van mijn cliënten zijn toffe, menslievende moslims die op een normale manier hun godsdienst beleven. Het is doodzonde dat de meerderheid een slechte reputatie heeft door het wangedrag van een klein percentage dat niet eens zijn eigen godsdienst kent. In mijn vorige boek, ‘Dreigingsniveau 4’, liet ik de oorlogsverzen uit de Koran bespreken. Die gaan nog een stap verder dan de principes van het Rode Kruis: je mag geen vruchtdragende bomen vernietigen, je mag in geen geval vrouwen en kinderen doden, krijgsgevangenen moeten goed verzorgd worden. Dat is het tegenovergestelde van wat IS haar volgelingen laat doen.»

HUMO Jullie hebben zelf Syriëgangers verdedigd.

Kris Luyckx «Ik had enkele leden van Sharia4Belgium als cliënt toen ze nog gewone draaideurcriminelen waren. Ik zag hen zelfs af en toe tijdens zaalvoetbalwedstrijden. Ze verdwenen ineens uit beeld. Jaren later doken ze op in het dossier van Sharia4Belgium.»

HUMO Meester Damen verdedigde toen Fouad Belkacem, de woordvoerder van de organisatie.

Damen «Ik heb ongeveeer twintig Syriëgangers bijgestaan. Die mensen zijn vooral op zoek naar zichzelf. Dat aspect blijft te vaak onderbelicht. Ze voelen zich tweede- of derderangsburgers en hangen maar wat rond, zonder identiteit, zonder opleiding en zonder werk. Plots ontmoeten ze een sterke figuur die hun eigenwaarde opvijzelt via een sterke geloofsbeleving. Ze laten een baard groeien, dragen andere kleren en worden vrome moslims. Plots boezemen ze angst in bij de ene bevolkingsgroep en dwingen ze respect af bij een andere.»

Luyckx «Dat proces zie je bij alle extreme ideologieën. Ik verdedigde al mensen van het extreemrechtse Bloed, Bodem, Eer en Trouw. Dat waren doorgaans ook zwakke persoonlijkheden die opkeken naar een centrale figuur.

»Men heeft de neiging om alle extremisten op een hoopje te gooien, maar onderling kunnen ze sterk verschillen. De Franse socioloog Farhad Khosrokhavar schrijft daar al jaren over. Sommige jihadisten mag je vijftig jaar in een deradicaliseringsprogramma stoppen, die zullen nooit van mening veranderen. Voor de zwakkere figuren die zich laten meeslepen, is er wel nog hoop. En dan zijn er de bekeerlingen, wellicht de gevaarlijkste groep. Zij worden als outsider minder snel aanvaard en gaan een stapje verder om zich te bewijzen.»

HUMO U verdedigde ooit zo’n bekeerling, Jejoen Bontinck.

Luyckx «Jejoen Bontinck was een diehard, maar hij heeft de jihad afgezworen. Hij draagt een lederen jekker, maakt muziek en is weer evenveel bezig met meisjes als vóór zijn bekering. Zijn probleem is nu dat hij met zijn naam nergens werk vindt. We hebben al geprobeerd om die te veranderen, maar dat werd niet toegestaan. Men beschouwt dat klaarblijkelijk als een deel van zijn straf.

»Nu stuur ik terreurverdachten door naar Walter. Ik kan het niet rijmen met mijn geweten om een IS-strijder te verdedigen, zeker sinds ik enkele slachtoffers van de aanslagen van 22 maart vertegenwoordig. De ideologie achter IS is zo verfoeilijk. De vader van een strijder die mij om hulp vraagt, zal ik wel helpen, omdat ik in dat geval écht overtuigd ben van het menselijke aspect.»

Damen «Er zijn niet veel advocaten die een terreurverdachte durven bij te staan. Ik zeg niet dat Kris zo is, maar de meesten laten zich afschrikken door de publieke opinie, de beledigingen en de bedreigingen. Je moet als advocaat en als mens voldoende body hebben om eraan te beginnen. Zo is er een leemte ontstaan en dat is spijtig. Het is verdorie de plicht van onze maatschappij om die mensen, en dan vooral diegenen die op zoek zijn naar zichzelf, terug op het rechte pad te krijgen. We mogen hen niet bij het vuilnis zetten. Dat gebrek aan dapperheid verwijt ik de advocatuur na de Tweede Wereldoorlog nog altijd. Toen zijn er mensen van de collaboratie opgesloten en gedood omdat niemand het voor hen durfde op te nemen, uit angst voor de publieke opinie. Hoe meer men mij bedreigt, hoe meer ik geneigd ben om door te zetten.»

HUMO Advocaten staan heel dicht bij hun cliënten. Moeten zij tekenen van radicalisering opsporen en doorseinen?

Damen «Als een cliënt radicale ideeën verkondigt, ga ik in discussie, maar ik ga niet direct naar de politie. Dat doe ik alleen als hij een aanslag wil plegen of op het punt staat naar oorlogsgebied te vertrekken. Ik ben de eerste om een IS-aanhanger in te prenten dat zijn ideologie volledig fout is. Dat zijn vaak heel open en realistische gesprekken. Als ze niet veranderen, dan riskeren ze een zware straf en komen ze niet vrij onder voorwaarden. Iemand als Fouad Belkacem begreep dat zeer goed.»

Luyckx «Cliënten vroegen me ooit of ik paraat kon staan als er iets fout zou lopen, want ze wilden een week later een misdrijf plegen. Ze waren niet concreet, dus ik kon dat alleen maar afraden. Een week later kwamen ze trots binnen. Het was gelukt! Voor alle duidelijkheid: er waren geen slachtoffers bij betrokken.»

Damen «Een cliënt legde ooit een pistool op mijn bureau. ‘Ik ga iemand neerschieten, kunt u mij bijstaan?’ Ik raadde die man aan om een burgerlijke zaak op te starten in plaats van te schieten. We hebben die nog gewonnen ook.»

HUMO Jullie krijgen geregeld kritiek op jullie werk. Stoort dat?

Luyckx «Ach, ze noemden mij al een Marokkanenadvocaat en een drugsadvocaat. Ik beschouw dat als een geuzennaam.»

Damen «Ik hou niet van zulke benamingen. Wij zijn gewoon advocaten, wij verdedigen mensen en waken erover dat ze een eerlijk proces krijgen. Ik heb vanochtend ook twee echtscheidingen begeleid en een huurder bijgestaan. Daarover praat niemand.»

'Had mijn moeder me destijds niet geholpen met mijn spraakgebrek, dan zat ik nu misschien gefrustreerd in een beschutte werkplaats'


Darmen en ogen

HUMO Uit welk milieu komen jullie?

Damen «Ik kom uit de middenklasse. Mijn vader was accountant en mijn moeder huisvrouw. We woonden in een bel-etagewoning in Deurne. We hebben het nooit breed gehad, maar we kwamen niets tekort.»

Luyckx «Mijn ouders baatten het volkscafé Tramstatie in Broechem uit. Twee weken na mijn geboorte stond mijn moeder terug achter de toog. Wie een pint vroeg, moest de papfles overnemen, zodat ze kon tappen. Tussen de stamgasten heb ik veel mensenkennis opgedaan. Het café was al sinds het einde van de 19de eeuw in handen van onze familie. Toen ik mijn rechtenstudie in 1994 beëindigde, begreep mijn vader dat ik het nooit zou overnemen en besloot hij het te verkopen.»

HUMO Is strafrecht altijd al jullie ambitie geweest?

Luyckx «Ik wilde eigenlijk bij de politie gaan. Eén van onze stamgasten was een dokter die voor de Staatsveiligheid werkte. Ik studeerde als 16-jarige wiskunde en wetenschappen, maar ik vond zijn job ook wel interessant. Ik vernam dat kandidaten in de rechten en de criminologie in aanmerking kwamen voor zo’n functie en schreef me in. Uiteindelijk vond ik die rechtenstudie zo interessant dat ik er bleef hangen. Ik werkte toen ook in een Antwerps studentencafé. Daar heb ik Walter leren kennen.»

HUMO U was er schachtentemmer, de beul die de jongere studenten tijdens de doopcantus onder handen neemt.

Luyckx «Ja, ik heb Walter ook gedoopt. Vóór mijn aanstelling als schachtentemmer was het de traditie om zo weinig mogelijk studenten af te schrikken. Dat heb ik veranderd: wij reden voor de ceremonie naar het slachthuis om darmen.»

Damen «Ik zat uren in een ton vol darmen en ingewanden, samen met een heel mooi meisje trouwens. Ik heb maar één ding geweigerd: een koeienoog van mond tot mond doorgeven – zelfs niet met dat meisje.»

HUMO U beschouwde dat niet als een vernedering?

Damen «Neen, de studentendoop is een vrijwillige keuze. Er was niets gevaarlijks aan, en ik heb mij ongelofelijk geamuseerd. En iedereen had het recht om eruit te stappen wanneer hij of zij dat wilde.»

HUMO Meester Luyckx, u begon als advocaat vlak na de affaire-Dutroux. Niemand durfde nog zedenzaken aan te nemen en u sprong in het gat.

Luyckx «In 1996, het jaar waarin Marc Dutroux werd gearresteerd, was ik laatstejaars-stagiair. Voor advocaten was dat een zware periode. Mensen bekogelden ons met eieren in het Antwerpse justitiepaleis. De schalen van die eieren plakten twintig jaar later nog tegen de muur omdat de schoonmaakploeg er niet aan kon. Strafrecht was ondergewaardeerd en zedenzaken waren niet populair. Er was een gebrek aan advocaten en ik stortte mij op de moordzaken en de zedenfeiten. Voor ik het wist, had ik een reputatie opgebouwd.»

Damen «Ik wilde me eerst specialiseren in sociale zekerheid. Maar toen een collega op vakantie ging, schoof hij me een strafrechtelijk dossier toe. De procureur stond na mijn pleidooi op en zei: ‘Na dit enthousiaste pleidooi verminder ik mijn strafeis van 24 maanden naar 18 maanden.’ Ik dacht: ‘Hé, dit gaat vlot!’ En ik ben strafzaken blijven behandelen.»

HUMO Opmerkelijk voor iemand die tot zijn 6de niet kon spreken.

Damen «Als kleuter sprak ik een brabbeltaaltje van medeklinkers. Alleen mijn tweelingzus begreep me. Mijn moeder heeft me toen leren spreken met koekjes: als ik het juiste woord uitsprak, mocht ik er eentje opeten. In een jaar tijd heb ik met een lange reeks bijlessen mijn lees- en spraakachterstand weggewerkt.»

Luyckx «Hebben ze jou gepest?»

Damen «Neen, al herinner ik me wel nog dat mensen me vroegen om één of ander woord uit te spreken. Natuurlijk begonnen ze te lachen. Mijn moeder was telkens razend!»

HUMO Heeft het uw carrière beïnvloed?

Damen «Ik geloof wel dat mijn bekommernis om de kinderen in Syrië daarmee te maken heeft (Damen spande een zaak aan tegen de Belgische staat om kinderen uit IS-gebied terug naar België te halen, red.). Daarom weiger ik ook hen IS-kinderen te noemen. Het zijn kinderen die per toeval op de verkeerde plaats en op het verkeerde moment zijn geboren. We mogen hen niet zomaar opgeven. Was ik destijds niet door mijn moeder geholpen, dan zat ik nu misschien gefrustreerd in een beschutte werkplaats.»

'Ze noemen mij soms een Marokkanenadvocaat of een drugsadvocaat. Dat beschouw ik als een geuzennaam'


90 urenweek

HUMO Zijn jullie vrienden?

Damen «We zullen elkaars deur niet platlopen, maar we hebben na dertig jaar nog altijd veel respect voor elkaar. En we hebben ondanks enkele verschillen toch veel raakpunten. De grootste gelijkenis is volgens mij dat we uit een normaal gezin komen en dat we keihard moesten werken om te staan waar we nu staan.»

HUMO Wat bedoelt u met keihard werken?

Damen «In de beginjaren werkten we op weekdagen van acht uur ’s ochtends tot tien uur ’s avonds, op zaterdag tot vier uur en op zondag bezochten we onze cliënten in de gevangenissen. Dat waren werkweken van tachtig à negentig uur. Pas toen ik kinderen kreeg, begon ik dat af te bouwen.»

Luyckx «Ik heb geen kinderen, maar ik heb ook lang in een moordend tempo gewerkt. Elke zondag reed ik honderden kilometers om mijn cliënten te bezoeken. Ik werkte ook als politicus en ik gaf les. Pas toen mijn vrouw Christine in 2012 overleed, besloot ik het professioneel anders aan te pakken.»

HUMO Jullie kruisen geregeld de degens in de rechtbank. Kennen jullie als vrienden elkaars sterktes en zwaktes?

Damen «Er bestaat niet zoiets als een heilige tactiek. Als ik tegenover Kris sta, dan zal ik wel extra mijn best doen om de details van het dossier te bestuderen. Anders ben ik gezien.»

Luyckx «Twee vrienden die elkaar tegenkomen op een voetbalplein, zullen hun voet ook niet terugtrekken. Ze zullen er zelfs nog iets harder in vliegen. Tegenover elkaar zullen we wel proberen om verrassend uit de hoek te komen. In een assisenzaak had mijn cliënt die van Walter na een geldkwestie in het been geschoten, met een amputatie tot gevolg. Voor de advocaat van de dader is het een ramp als het slachtoffer in de zaal zit. Die man getuigde over zijn pijn en over het feit dat hij zijn kinderen niet eens op schoot kon nemen.»

Damen «Ik gaf die man een broek met een rits rond het bovenbeen. Het is niet toegestaan dat een slachtoffer zijn broek tot de enkels laat zakken in de rechtszaal, maar dankzij die rits kon hij zijn prothese aan de jury tonen, nog voor Kris kon opspringen om bezwaar te maken.»

Luyckx «Ik wist meteen dat ik verloren had.»

HUMO Zijn er dossiers die jullie meer aangrijpen dan andere?

Luyckx «Ik kom mezelf af en toe tegen, ja. Ik verdedigde ooit een hardwerkende man die zijn gezin had uitgemoord. Die was maniakaal met zijn job bezig. Ik werkte aan die zaak op een moment dat ik ook maniakaal met mijn dossiers in de weer was. Niet dat ik me tot gruweldaden in staat acht, maar het zette me wel aan het denken.»

Damen «Als je voortdurend met strafdossiers in aanraking komt, beïnvloedt dat hoe dan ook je mensbeeld.

»De kracht van een goede strafpleiter is het herkenbaar en begrijpelijk uitleggen van de reden waarom iemand een misdaad heeft begaan. Men verwijst soms nogal makkelijk naar ‘de slechte jeugd’, maar soms is het echt zo dat beschuldigden in een assisenzaak verwonderd om zich heen kijken: ‘Niemand heeft ooit naar mij omgekeken, en nu sta ik al een week in het centrum van de aandacht.’»

Luyckx «Daarom is het goed om geregeld af te wisselen en nu eens de dader, dan weer het slachtoffer te verdedigen. Dat houdt de balans intact.»

HUMO De klassieke vraag die strafpleiters dan voor de voeten krijgen: ga je voor de vrijspraak als je weet dat je cliënt schuldig is?

Luyckx «Ik antwoord altijd hetzelfde: dat is nogal evident. Waarom wordt die vraag nooit gesteld aan de chirurg die de kogel uit het been van Salah Abdeslam heeft verwijderd? Net als hij doen wij onze job, omdat die mensen op dat moment hulp nodig hebben.»

Damen «Ik heb mijn beroepsgeheim: als iemand in volle vertrouwen iets opbiecht, dan zal ik dat vertrouwen niet beschamen. Dat debat is vaak zwart-wit gekleurd, terwijl er zoveel nuance is. Een moeder van vier kinderen biecht me op dat ze iemand heeft vermoord. Ze heeft er enorm veel spijt van en is kapot van de gedachte dat haar kinderen in een pleeggezin zullen terechtkomen. Bovendien levert het onderzoek geen enkel bewijs op. Moet ik dan de vrijspraak laten liggen?

»Iedereen speelt vandaag zo graag rechter. Men veroordeelt mensen nog voor de zaak ten gronde is behandeld. Tijdens het Sharia4Belgium-proces toonde Het Laatste Nieuws grote foto’s van mogelijke leden. Mensen hebben daardoor hun job verloren. Tijdens de parachutemoord vroeg de krant Het Belang Van Limburg in een poll aan zijn lezers of Els Clottemans schuldig was. Dat was het absolute dieptepunt.»

'Veel jonge Marokkanen sukkelen in de drugshandel omdat ze een verkeersboete van 400 euro niet kunnen betalen' Kris Luyckx


Straf te koop

HUMO Jullie zijn een groot voorstander van de minnelijke schikking in het strafrecht: een beschuldigde kan een proces vermijden en over een geldboete onderhandelen. Tegenstanders zeggen dat het zal leiden tot een klassenjustitie: wie geen geld heeft, is de pineut.

Luyckx «Als we dat argument doortrekken, dan moeten we ook de minnelijke schikking in het verkeersrecht afschaffen. Ik heb genoeg cliënten die in de gevangenis zijn beland omdat ze de schikking niet konden betalen. Ik heb iemand in Leuven-Centraal met 27 jaar gevangenisstraf omdat hij de verkeersboetes maar bleef opstapelen. Veel jonge Marokkanen sukkelen in de drugshandel omdat ze een verkeersboete van 400 euro niet kunnen betalen. Hun ouders zeggen: ‘We hebben nog zeven andere kinderen, los het zelf op.’ Zo begint de miserie.»

HUMO De afkoopwet heeft toch aangetoond dat die vooral de machtigen der aarde dient? Hun strafblad blijft bovendien blanco.

Damen «Ik vind het een supersysteem. Met de huidige onderbezetting van de diensten dreigen sommige financiële dossiers meer dan tien jaar in beslag te nemen, met de kans op verjaring en het onherroepelijke verlies van maatschappelijke middelen. Als we met die deals 5 miljoen euro per jaar recupereren, dan kunnen we daarmee de klassieke criminaliteit beter bestrijden, de nazorg in de gevangenis beter organiseren of meer deradicaliseringsambtenaren aanstellen. Het maakt ons gerechtelijke systeem efficiënter en doet de werklast in onze overbelaste rechtbanken met 30 tot 40 procent afnemen.

»De minnelijke schikking is ook geen recht, ze is een mogelijkheid. Het Openbaar Ministerie moet zijn akkoord geven. Het kan ook zeggen: ‘We gaan helemaal niet onderhandelen, laat de rechter maar beslissen.’ Het parket geeft die schikking ook niet cadeau, hoor. Ik heb zelf al een paar keer moeten onderhandelen en het gaat er telkens bikkelhard aan toe.»

Luyckx «Ik heb onlangs een milieudossier geschikt voor 2 miljoen euro. Zo’n zaak zou anders jarenlang aanslepen, met een onzekere uitkomst voor alle partijen. Nu konden we op korte termijn afronden én kon de samenleving nog een mooie som recupereren.»

HUMO Nu hebben jullie het over financiële dossiers, maar jullie willen het systeem uitbreiden naar andere misdaden. Dan is rechtvaardigheid helemaal zoek.

Damen «Ik denk niet dat we ooit een gewapende overval of een moord zullen kunnen afkopen. Ik denk aan kleinere vergrijpen zoals diefstallen.»

Luyckx «In België is de vader van dat idee Bart Van Lijsebeth, de vroegere baas van de Staatsveiligheid. Hij vond terecht dat een onderhandelde justitie veel efficiënter is dan een opgelegde. Mensen zijn veel mondiger dan vroeger. Als ze een eigen bijdrage hebben in hun straf, zullen ze niet alleen een dieper schuldbesef hebben, ze zullen hun straf ook makkelijker aanvaarden.»

HUMO Meester Luyckx pleitte in het proces tegen de Aquino-clan, die van maffiapraktijken werd beschuldigd. Silvio Aquino werkte als koerier, maar kon de beste strafpleiters betalen. Jean-Claude Delepiere van de Cel voor Financiële Informatieverwerking beschouwt de advocatuur als de wasserette van het misdaadgeld.

Luyckx «Dat zal soms zo wel zijn, ja. Wij zijn toch niet verplicht om te onderzoeken waar ons geld vandaan komt?»

Damen (opgewonden) «Bakkers, vastgoedmakelaars en autoverkopers moeten toch ook niet aan hun klanten vragen waar het geld vandaan komt? Waarom advocaten dan wel? Vaak worden wij niet betaald door een crimineel, maar door zijn familie. In mijn 21 jaar als strafpleiter heb ik nog maar één keer meegemaakt dat iemand me wilde betalen met misdaadgeld. Dat heb ik toen geweigerd.»

Luyckx «Het is moeilijk om een grens te trekken. Als ik de verdediging opneem van een man die zijn geld heeft verdiend met de onlineverkoop van kinderporno, dan zal ik zijn overschrijving ook aanvaarden.

»Het is wel zo dat er een cliënteel bestaat dat bijna onbeperkte middelen heeft om de dans te ontspringen. Een advocaat die niet sterk genoeg in zijn schoenen staat of financieel niet onafhankelijk genoeg is om dat te weerstaan, kan op het verkeerde pad raken.»


Goed gek

HUMO In Luik beging de geradicaliseerde gevangene Benjamin Herman een aanslag tijdens zijn penitentiair verlof. ‘Strontjustitie,’ zei de vader van één van de slachtoffers.

Damen «Hij heeft het recht om zoiets te zeggen. Maar het blijft een emotionele reactie.»

HUMO Achteraf bleek een aanslag van zijn geradicaliseerde vriend Fouad B., die ook met penitentiair verlof was, nipt verijdeld te zijn. Dan kunt u toch moeilijk volhouden dat het systeem van penitentiaire verloven goed werkt?

Damen «Dagelijks zijn er honderden penitentiaire verloven die fantastisch verlopen. Er gaat één keer iets fout en het hele systeem moet op de schop? In die hele zaak is er maar één schuldige: de dader zelf.»

Luyckx «Om te evolueren moeten we het systeem voortdurend ter discussie stellen. Vergelijk het met de democratie: iedereen weet dat ze niet perfect werkt, maar er is geen alternatief. Mensen roepen nu dat we het penitentiair verlof moeten afschaffen, maar dan keren we terug naar de periode die mensen als Dutroux heeft gekweekt. Die kwam na zijn straf gewoon vrij, zonder opvolging of begeleiding. Er zullen nog ongevallen gebeuren, dat is niet te vermijden.»

Damen «We kunnen het systeem verbeteren, maar dan moet de maatschappij bereid zijn om er geld in te steken. Nu moeten we vaak zes tot negen maanden wachten op een psychiatrisch verslag. Er zijn geen middelen en er is geen personeel. Als de publieke opinie wil dat justitie beter werkt, dan moet ze jaarlijks 150 euro meer belastingen betalen. Maar dat is dan weer een brug te ver.»

Luyckx «Met meer middelen zouden onze gevangenissen voor elke gevangene een risicoanalyse kunnen maken. Dat gebeurt vandaag niet efficiënt genoeg. We zouden ook veel meer kunnen inzetten op de psychiatrische analyse van de gevangene. Nu kijkt men nog te veel naar de daden en de objectieve feiten. Iemand die goed gedrag vertoont in de gevangenis, heeft een grotere kans om sneller vrij te komen. Maar psychopaten functioneren het best in een strikte structuur zoals de gevangenis. Zulke figuren fietsen te makkelijk door ons systeem.»

HUMO Na de gebeurtenissen in Luik eiste Vlaams Belang het ontslag van minister van Justitie Koen Geens. Ook Open VLD was scherp. Terecht?

Damen «Ik ga niet akkoord met alles wat hij doet, maar hij heeft bij justitie een nooit geziene beweging in gang gezet. Ik durf hem gerust de beste minister van justitie van de voorbije dertig jaar te noemen. Helaas heeft hij geen budget om zijn plannen uit te voeren. Dat is jammer, want de samenleving is gebaat met een goed functionerend justitieapparaat.»

Luyckx «Koen Geens heeft goede ideeën en durft tegen de magistratuur in te gaan. Er ligt een volledig nieuw strafwetboek, een wetboek van strafvordering en een wetboek van strafuitvoering klaar. Ik heb die teksten al onder ogen gekregen, en die zitten fenomenaal goed in elkaar. Hopelijk gunnen zijn tegenstanders in de politiek en de magistratuur hem die prestatie.»

'Hoe meer men mij bedreigt, hoe meer ik geneigd ben om door te zetten' Walter Damen


Chips en CVP

HUMO Jullie hebben een korte politieke carrière achter de rug. Meester Damen zat zelfs als 18-jarige de jongerenbeweging van de toenmalige CVP voor.

Damen «De politiek was in ons gezin erg aanwezig. Elke vrijdagavond organiseerden we thuis een aperitiefavond. We zetten een grote zak chips op tafel en praatten honderduit over politiek. Later schreef ik brieven naar de PVV en de CVP met de vraag of ze een programma wilden opsturen. De PVV heeft nooit gereageerd, de CVP wel. Mijn keuze was snel gemaakt. Ik was de jongste lijsttrekker voor de districtsraad van de CVP in Deurne. Alles samen ben ik twaalf jaar fractievoorzitter geweest.»

Luyckx «Ik ben in relatief korte tijd tot de nationale politiek doorgedrongen: tussen 2008 en 2012 was ik politiek secretaris van Open VLD. Ik heb het geluk gehad om twee jaar lang heel nauw met Bart Somers te kunnen samenwerken. Ik zat in het dagelijkse bestuur en in de partijraad. Dat heeft me wel de ogen geopend.»

HUMO Is de politiek de juiste arena voor geëngageerde mensen zoals jullie?

Damen «De kans is groot dat je engagement doodbloedt in de politiek. Ik ken veel politici van verschillende partijen die heel waardevol zijn, maar ze verdrinken in de partijpolitiek. Het partijbelang primeert op het maatschappelijk belang en dat stoort mij enorm. In de politiek heb je ook zelden vrienden. Hoe hoger je klimt, hoe bedreigender je wordt voor je partijgenoten.»

Luyckx «Ik ben het daar niet mee eens. Je mag er gewoon niet te vroeg instappen. Wie niet genoeg bagage en levenservaring heeft, brandt snel op of wordt vermorzeld door de raderen van het systeem. Wie droomt van een carrière als parlementslid, hoeft zich geen illusies te maken: 80 procent zit er alleen maar om op een knop te drukken.»

HUMO Waarom zijn jullie gestopt?

Damen (droog) « Ik vond de politiek geen fijne stiel meer.»

Luyckx «Ik heb nog enkele jaren in de gemeenteraad gezeteld, maar dat wil ik nooit meer doen. Je handen zijn gebonden, je moet voortdurend alles laten aftoetsen door anderen. Het heeft me alleszins een afkeer voor autoriteit opgeleverd.»

Damen (lacht) «Mij ook!»

HUMO Jullie lijken écht op elkaar.

Damen «Het gebeurt geregeld dat mensen me begroeten met ‘meester Luyckx’. Nochtans vind ik niet dat we fysiek op elkaar lijken. (Monstert de kledij van Kris Luyckx) Ik wilde voor dit interview ook een hemd met manchetknopen aantrekken. Gelukkig heb ik het niet gedaan.»

Luyckx «Ons laatste dubbelinterview dateert uit 2006 en toen droegen we dezelfde manchetknopen, met het opschrift ‘guilty’ aan de linkermouw en ‘not guilty’ aan de rechter. Dat, én het feit dat we allebei gel gebruiken, was het enige waarop we achteraf werden aangesproken. Dat mag er deze keer absoluut niet in!»

Damen «We stonden ooit tegenover elkaar voor het hof van assisen. Op een bepaald moment zegt de voorzitter tegen mij: ‘Meester Luyckx, u hebt het woord.’ Daarop interpelleert Kris de voorzitter op enthousiaste maar licht arrogante toon: ‘Maar voorzitter, hoe kunt u zich vergissen? Ik ben toch tien keer knapper dan meester Damen!’ (lacht)»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234